Գևորգյան, Լևոն Սասունի

Право

Աշխատությունը նվիրված է տարածքային վեճերի միջազգային-իրավական կարգավորման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում պետությունների միջև տարածքի պատկանելության, պետական սահմանների որոշման և տարածքային ինքնիշխանության իրականացման վերաբերյալ առաջացող տարաձայնությունների իրավական բնույթի բացահայտումն է, ինչպես նաև դրանց խաղաղ կարգավորման համար միջազգային իրավունքում ձևավորված սկզբունքների ու մեխանիզմների վերլուծությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել տարածքային վեճ հասկացության իրավական բովանդակությանը և այն չափանիշներին, որոնց միջոցով այն տարբերակվում է սահմանային, իրավազորության կամ այլ բնույթի միջպետական վեճերից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տարածքային ամբողջականության, ժողովուրդների ինքնորոշման, պետությունների ինքնիշխան հավասարության, ուժի կիրառման կամ դրա սպառնալիքի արգելման և միջազգային վեճերի խաղաղ կարգավորման սկզբունքների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Քննության առարկա կարող են լինել նաև պատմական իրավական հիմքերը, միջազգային պայմանագրերը, պետական իրավահաջորդությունը, սահմանների կայունության սկզբունքը և արդյունավետ պետական իշխանության իրականացման վերաբերյալ փաստական հանգամանքները՝ որպես տարածքային վեճերի իրավական գնահատման ժամանակ քննարկվող գործոններ։ Առանձին նշանակություն ունի միջազգային դատական և արբիտրաժային պրակտիկայի ուսումնասիրությունը, քանի որ տարածքային ու սահմանային վեճերի վերաբերյալ որոշումների միջոցով զարգացվել են իրավական փաստարկների գնահատման և մրցակցող պահանջների քննության մի շարք մոտեցումներ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ բանակցությունների, միջնորդության, հաշտեցման, միջազգային արբիտրաժի և դատական կարգավորման հնարավորություններին՝ համեմատելով դրանց իրավական առանձնահատկություններն ու կիրառման պայմանները։ Կարևորվում է նաև այն հարցը, թե ինչպիսի նշանակություն ունեն կողմերի համաձայնությունը և միջազգային իրավական պարտավորությունների կատարումը վեճերի խաղաղ լուծման գործընթացում։ Տարածքային վեճերի ուսումնասիրությունը ներկայացվում է ոչ միայն առանձին հակամարտությունների տեսանկյունից, այլև միջազգային իրավակարգի կայունության, սահմանների իրավական որոշակիության և պետությունների միջև խաղաղ հարաբերությունների պահպանման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է միջազգային հանրային իրավունքի, տարածքի և սահմանների իրավական ռեժիմի, միջազգային վեճերի խաղաղ կարգավորման և միջազգային դատական պրակտիկայի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ համակարգված պատկերացում ձևավորելով տարածքային վեճերի իրավական բնույթի և դրանց կարգավորման միջազգային մեխանիզմների վերաբերյալ։