Ղազոյան, Վարդուհի Մանվելի

Химия

Աշխատությունը նվիրված է ֆունկցիոնալ տեղակալված իմիդազոլ-5-ոնների շարքին պատկանող օրգանական միացությունների ստացման ընդհանուր գիտական սկզբունքների և դրանց հակախոլինէսթերազային ակտիվության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում քիմիական կառուցվածքի փոփոխությունների և կենսաբանական հատկությունների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների բացահայտումն է, ինչը կարևոր ուղղություն է կենսաակտիվ հետերոցիկլային միացությունների հետազոտության բնագավառում։ Իմիդազոլային օղակ պարունակող համակարգերը դիտարկվում են որպես կառուցվածքային հենք, որի տարբեր ֆունկցիոնալ տեղակալումները կարող են փոփոխել միացությունների ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական բնութագրերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են բնութագրվել ստացված միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և համեմատվել տարբեր ածանցյալների հատկությունները՝ կառուցվածք-ակտիվություն կապերի վերաբերյալ ընդհանուր օրինաչափություններ հայտնաբերելու նպատակով։ Կենսաբանական ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունը կապված է խոլինէսթերազային ֆերմենտների ակտիվության նկատմամբ միացությունների ազդեցության գնահատման հետ։ Այդպիսի ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս պարզաբանելու, թե մոլեկուլի կառուցվածքային որ տարրերն են կապված ֆերմենտային ակտիվության փոփոխության հետ և ինչպես կարող է ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթը պայմանավորել կենսաբանական ազդեցության տարբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տարբեր կառուցվածք ունեցող միացությունների համեմատական վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է առանձնացնել առավել նշանակալի կառուցվածքային հատկանիշները՝ առանց կենսաբանական ակտիվությունը միայն մեկ քիմիական խմբի առկայությամբ բացատրելու։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ուսումնասիրվող նյութերի ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի և կենսաբանական ազդեցության միջև կապերին՝ ձևավորելով հետագա հիմնարար հետազոտությունների համար անհրաժեշտ գիտական պատկերացում։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են դեղագործական և բժշկական քիմիայի տեսանկյունից, քանի որ ֆերմենտների ակտիվության վրա ազդող նոր կառուցվածքային դասերի ուսումնասիրությունը նպաստում է կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի ազդեցության մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օրգանական և հետերոցիկլային քիմիայի, ֆերմենտաբանության, կենսաօրգանական և դեղագործական քիմիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բնութագրել ֆունկցիոնալ տեղակալված իմիդազոլային ածանցյալների կառուցվածքային բազմազանությունն ու հակախոլինէսթերազային հատկությունների ընդհանուր օրինաչափությունները։