Книги автора (1)

Онлайн

История

Իմպերիալիստական տերությունների պայքարը Մերձավոր Արևելքում գերիշխանության համար Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբնական շրջանում (1940 թ. հունիս – 1941 թ. հուլիս)

Աշխատությունը նվիրված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբնական շրջանում՝ 1940 թվականի հունիսից մինչև 1941 թվականի հուլիսը, Մերձավոր Արևելքում գերիշխանության հաստատման համար իմպերիալիստական տերությունների միջև ծավալված քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմավարական պայքարի ուսումնասիրությանը։ Այս ժամանակաշրջանը միջազգային հարաբերությունների պատմության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ուներ, քանի որ պատերազմի ընդլայնման պայմաններում Մերձավոր Արևելքը վերածվել էր համաշխարհային ուժային մրցակցության կարևորագույն կենտրոններից մեկի։ Տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական դիրքը, Եվրոպան Ասիայի և Աֆրիկայի հետ կապող հաղորդակցային ուղիները, նավթային պաշարները, ռազմավարական նշանակության նավահանգիստներն ու տրանսպորտային հանգույցները այն դարձրել էին մեծ տերությունների քաղաքական և ռազմական շահերի բախման առանցքային տարածք։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում է Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի և մյուս ազդեցիկ ուժերի մրցակցությունը՝ տարածաշրջանում իրենց դիրքերն ամրապնդելու, քաղաքական ազդեցության գոտիները պահպանելու կամ ընդլայնելու և ռազմավարական առավելություն ձեռք բերելու նպատակով։ Հատուկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ Ֆրանսիայի պարտությունը 1940 թվականին և եվրոպական քաղաքական հավասարակշռության կտրուկ փոփոխությունը նոր իրավիճակ ստեղծեցին Մերձավոր Արևելքում՝ վերաձևավորելով ուժերի հարաբերակցությունը և խորացնելով տարածաշրջանի նկատմամբ արտաքին միջամտության հնարավորությունները։ Պատերազմի ընթացքում Բրիտանական կայսրության համար կենսական նշանակություն ստացան Սուեզի ջրանցքի, Միջերկրական ծովի արևելյան հատվածի, Պարսից ծոցի և դեպի Հնդկաստան տանող հաղորդակցությունների անվտանգությունը, մինչդեռ Գերմանիան և Իտալիան ձգտում էին օգտագործել ստեղծված ռազմաքաղաքական իրավիճակը՝ թուլացնելու բրիտանական ազդեցությունը և ամրապնդելու սեփական դիրքերը։ Տարածաշրջանի քաղաքական գործընթացները դիտարկվում են նաև տեղական պետությունների և ժողովուրդների շահերի, նրանց արտաքին քաղաքական ընտրությունների ու միջազգային հակամարտությունների պայմաններում ձևավորվող ինքնուրույն քաղաքական դերակատարության տեսանկյունից։ Աշխատության թեմատիկ առանցքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես էին համաշխարհային պատերազմի իրադարձությունները ներգործում Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումների վրա, ինչպես էին մեծ տերությունների ռազմավարական հաշվարկները պայմանավորում տարածաշրջանային հարաբերությունները և ինչպիսի նշանակություն ուներ Մերձավոր Արևելքը համաշխարհային պատերազմի ընդհանուր ընթացքի համար։ Պատմաքաղաքական ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է միջազգային ուժերի մրցակցության և տարածաշրջանային գործընթացների փոխկապակցվածության բացահայտումը, ինչպես նաև ռազմական գործողությունների, դիվանագիտական հարաբերությունների և տնտեսական շահերի փոխազդեցության դիտարկումը։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատմության, իմպերիալիզմի քաղաքականության, միջազգային հարաբերությունների և Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ լուսաբանում է համաշխարհային պատմության վճռորոշ ժամանակաշրջաններից մեկում տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական նշանակության աճը և մեծ տերությունների մրցակցության ազդեցությունը նրա հետագա քաղաքական զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, արևելագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, ինչպես նաև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ նպաստելով պատերազմի սկզբնական շրջանի բարդ քաղաքական գործընթացների, միջազգային հակասությունների և տարածաշրջանային ուժային հարաբերությունների ավելի ամբողջական ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-20
Իմպերիալիստական տերությունների պայքարը Մերձավոր Արևելքում գերիշխանության համար Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբնական շրջանում (1940 թ. հունիս – 1941 թ. հուլիս)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее