Հակոբյան, Կարեն Սուրենի

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ռուսերենի տրամաբանական-մոդալ մասնիկների իմաստային, շարահյուսական և գործաբանական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական լեզվական նյութ դիտարկելով «только» և «даже» միավորների գործածությունը։ Հետազոտության շրջանակում մասնիկները քննվում են ոչ միայն որպես առանձին բառային միավորներ, այլև որպես արտահայտության իմաստային կառուցվածքի, խոսողի վերաբերմունքի և հաղորդակցական նպատակադրության ձևավորման կարևոր միջոցներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դրանց իմաստային գործառույթներին՝ սահմանափակման, առանձնացման, շեշտադրման, սպասելիության կամ անսպասելիության և հաղորդվող տեղեկատվության գնահատման տեսանկյուններից։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է տվյալ մասնիկի գործածությունը փոխում նույն նախադասության մեկնաբանությունը և ինչպես է այն առանձնացնում որոշակի բաղադրիչ՝ ընդհանուր հաղորդագրության մեջ նրան տալով հատուկ տեղեկատվական կարգավիճակ։ Շարահյուսական մակարդակում քննվում են մասնիկների դիրքային հնարավորությունները, դրանց կապը նախադասության տարբեր անդամների և շարահյուսական կառուցվածքների հետ, ինչպես նաև բառերի դասավորության ազդեցությունը արտահայտության իմաստի վրա։ Կարևորվում է մասնիկի գործողության շրջանակի որոշումը, քանի որ դրա դիրքը կարող է պայմանավորել, թե նախադասության որ բաղադրիչն է սահմանափակվում, առանձնացվում կամ շեշտադրվում։ Գործաբանական վերլուծության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում հաղորդակցական իրավիճակին, խոսողի և հասցեատիրոջ ընդհանուր գիտելիքներին, նախորդող համատեքստին, ենթադրություններին և ակնկալիքներին։ «Только»-ի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու սահմանափակող և բացառող նշանակությունների տարբեր դրսևորումները, մինչդեռ «даже»-ի գործածության քննությունը կապված է հատկապես շեշտադրման, սպասելիության սանդղակի և տվյալ համատեքստում առավել անսովոր կամ նշանակալի տարրի առանձնացման հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բացահայտ և ենթադրվող իմաստների հարաբերակցությունը, քանի որ նման մասնիկները հաճախ հաղորդում են տեղեկատվություն, որը բառացիորեն արտահայտված չէ նախադասության հիմնական կառուցվածքում, սակայն հասկանալի է հաղորդակցական համատեքստից։ Քննվում են նաև տարբեր կառուցվածքներում դրանց գործածության հնարավոր համընկնումներն ու տարբերությունները, ինչպես նաև խոսքային նշանակության կախվածությունը ինտոնացիայից և տեղեկատվական կառուցվածքից։ Նման բազմամակարդակ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ իմաստաբանության, շարահյուսության և գործաբանության փոխազդեցությունը մեկ լեզվական երևույթի շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ռուսերենի ծառայողական բառերի գործառույթների առավել ճշգրիտ նկարագրմանը և հետաքրքրություն ներկայացնել ռուսաց լեզվի քերականության, իմաստաբանության, գործաբանության, դիսկուրսի վերլուծության և ընդհանուր լեզվաբանության ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։