Халед Абдул Галиль Шахер

Халед Абдул Галиль Шахер

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Հյուսիսային Եմենի հասարակական ուժերի դասավորությունը և քաղաքական պայքարը (1934–1962 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Հյուսիսային Եմենի հասարակական և քաղաքական կյանքի վերափոխումներին, ընդդիմադիր ուժերի ձևավորմանը և իմամական իշխանության դեմ ծավալված քաղաքական պայքարի պատմությանը՝ 1934 թվականից մինչև 1962 թվականի հեղափոխությունը։ Ուսումնասիրության առանցքում հասարակական տարբեր խավերի, քաղաքական խմբավորումների և ազգային-ազատագրական շարժման ներկայացուցիչների միջև ձևավորված հարաբերություններն են, նրանց շահերի բախումները, համագործակցության հնարավորությունները և իշխանության փոփոխության հասնելու տարբեր մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Եմենի ավանդական հասարակական կառուցվածքին, իմամական կառավարման առանձնահատկություններին, երկրի սոցիալ-տնտեսական հետամնացության պատճառներին և այն ներքին ու արտաքին հանգամանքներին, որոնք նպաստեցին ընդդիմադիր տրամադրությունների տարածմանը։ Քննության է առնվում գյուղացիության, առևտրական խավի, ազդեցությունը կորցրած ավատատիրական շրջանակների, կրթված երիտասարդության և հասարակական այլ խմբերի դժգոհությունը գործող վարչակարգից, ինչպես նաև նրանց մասնակցությունը քաղաքական վերափոխումների պահանջով ձևավորված շարժումներին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում «Ազատ յեմենցիներ» շարժման ծագմանը, գաղափարական զարգացմանը, կազմակերպական կայացմանը և քաղաքական գործունեությանը։ Ներկայացվում է, թե ինչպես սկզբնական շրջանում առանձին քաղաքներում և Կահիրեի կրթական միջավայրում գործող երիտասարդական խմբերի շրջանակներում առաջացած ընդդիմադիր գաղափարները հետագայում վերածվեցին կազմակերպված քաղաքական շարժման, որն աստիճանաբար ձևավորեց հասարակության վերակառուցման, կառավարման բարեփոխման և քաղաքացիների իրավունքների ընդլայնմանն ուղղված ծրագրեր։ Անդրադարձ է կատարվում շարժման տարբեր կազմակերպական ձևերին, այդ թվում՝ «Ազատ յեմենցիների կուսակցությանը», «Մեծ յեմենական միությանը» և «Յեմենական միությանը», ինչպես նաև դրանց գործունեության առանձնահատկություններին, ղեկավարության ձևավորմանը և գաղափարական տարաձայնություններին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ընդդիմադիր ուժերի՝ հասարակական բարեփոխումների և քաղաքական իշխանության փոփոխության հարցում որդեգրած տարբեր մարտավարությունների համեմատական քննությունը։ Բացահայտվում են աստիճանական բարեփոխումների ճանապարհով երկիրը արդիականացնելու կողմնակիցների և ավելի արմատական քաղաքական վերափոխումների անհրաժեշտությունը պաշտպանողների միջև առկա հակասությունները։ Քննարկվում են նաև կրոնական պատկանելության, ցեղային հարաբերությունների, տեղային շահերի և հասարակական տարբեր խմբերի միջև եղած սոցիալական տարբերությունների ազդեցությունը ընդդիմադիր շարժման միասնականության վրա։ Առանձին ուշադրության են արժանանում 1948 և 1955 թվականների քաղաքական իրադարձությունները, դրանց ընթացքում ընդդիմադիր կազմակերպությունների դիրքորոշումները, իշխանության ներսում առկա հակասությունները և այդ իրադարձությունների հետևանքները երկրի հետագա քաղաքական զարգացման համար։ Ներկայացվում է նաև 1950-ական թվականների երկրորդ կեսին ընդդիմադիր դաշտում տեղի ունեցած փոփոխությունների ընթացքը, երբ ի հայտ եկան նոր քաղաքական և գաղափարական ուղղություններ, այդ թվում՝ արաբական ազգայնական շարժումը, Բաասի ներկայացուցիչները և ազատ սպաների կազմակերպությունը։ Քննության են առնվում հին ընդդիմադիր կառույցների ներքին ճգնաժամը, դրանց պառակտումները, նոր քաղաքական ուժերի ձևավորումը և տարբեր խմբավորումների միջև համագործակցության ընդհանուր ճակատ ստեղծելու փորձերը։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում են նաև Եմենի արտաքին քաղաքական միջավայրը, հարևան պետությունների հետ հարաբերությունները, հարավային տարածքներում բրիտանական ազդեցության հարցը և տարածաշրջանային զարգացումների ներգործությունը երկրի ներքին քաղաքական գործընթացների վրա։ Պատմական իրադարձությունները դիտարկվում են ոչ միայն իշխանության և ընդդիմության հակամարտության տեսանկյունից, այլև հասարակական կառուցվածքի փոփոխությունների, նոր քաղաքական գիտակցության ձևավորման և ազգային միասնության գաղափարի տարածման համատեքստում։ Հատուկ նշանակություն ունի 1962 թվականի հեղափոխության նախապատրաստման և իրականացման գործում նախորդ տասնամյակների ընդդիմադիր շարժման ունեցած դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ հենց այդ երկարատև քաղաքական պայքարի արդյունքում ձևավորված ուժերն ու գաղափարները կարևոր դեր խաղացին իմամական վարչակարգի տապալման և հանրապետական կառավարման հաստատման գործընթացում։ Հեղինակն իր ուսումնասիրության մեջ համադրում է քաղաքական կազմակերպությունների ծրագրային փաստաթղթերը, նրանց ղեկավարների և մասնակիցների աշխատությունները, հուշագրությունները, մամուլի հրապարակումները, պետական ու դիվանագիտական փաստաթղթերը՝ փորձելով ամբողջական պատկեր ներկայացնել շարժման սոցիալական հիմքերի, գաղափարական ուղղությունների և պատմական զարգացման մասին։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է ընդդիմադիր շարժումը որպես բազմաշերտ և ժամանակի ընթացքում փոփոխվող հասարակական-քաղաքական երևույթ դիտարկելը՝ բացահայտելով դրա ներսում առկա շահերի տարբերությունները, միավորման դժվարությունները և քաղաքական նպատակների աստիճանական վերափոխումը։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրություն է Եմենի նորագույն պատմությամբ, արաբական աշխարհի ազգային-ազատագրական շարժումներով, ավանդական միապետական կառավարման համակարգերի ճգնաժամով, քաղաքական կազմակերպությունների ձևավորմամբ և հասարակական արդիականացման գործընթացներով հետաքրքրվողների համար։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են հասարակական տարբեր խմբերի շահերը, գաղափարական հակասությունները և քաղաքական պայքարի կազմակերպված ձևերը փոխազդում պետական համակարգի վերափոխման ընթացքում, ինչպես նաև գնահատելու 1934–1962 թվականների իրադարձությունների նշանակությունը ժամանակակից Եմենի պետականության և քաղաքական ինքնության ձևավորման պատմական ընթացքի մեջ։

Обновлено. 2026-11-21
Հյուսիսային Եմենի հասարակական ուժերի դասավորությունը և քաղաքական պայքարը (1934–1962 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее