Համիդ Ասքարի Ռաբորի

Культура

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի երաժշտարվեստում ժողովրդական երգերի խմբերգային մշակման սկզբունքների, ոճական առանձնահատկությունների և գեղարվեստական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ժողովրդական երաժշտական սկզբնաղբյուրի և կոմպոզիտորական ստեղծագործական մտածողության փոխհարաբերությունն է՝ դիտարկելով, թե ինչպես է ավանդական երգային նյութը վերափոխվում բազմաձայն խմբերգային ստեղծագործության և նոր արտահայտչական հնարավորություններ ձեռք բերում մասնագիտական երաժշտության շրջանակում։ Քննության են առնվում ժողովրդական մեղեդու պահպանման ու վերաիմաստավորման տարբեր մոտեցումները, ձայնաբաշխման, հարմոնիայի, բազմաձայնության, ռիթմական կազմակերպման, երաժշտական ձևի և խմբերգային հնչողության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն եղանակներին, որոնց միջոցով կոմպոզիտորները կարողանում են պահպանել սկզբնաղբյուրի ազգային բնույթն ու ինտոնացիոն ինքնատիպությունը՝ միաժամանակ կիրառելով տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական երաժշտական լեզվին բնորոշ արտահայտչամիջոցներ։ Ժողովրդական երգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատրաստի մեղեդիական նյութ, այլև որպես ազգային երաժշտական մտածողության, պատմական հիշողության, լեզվական հնչերանգի և ավանդական մշակույթի կրող։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել պարզ ներդաշնակացումից մինչև ավելի ազատ կոմպոզիտորական վերամշակումներ հասնող տարբեր սկզբունքներ՝ բացահայտելով, թե յուրաքանչյուր դեպքում ինչպիսի փոփոխությունների են ենթարկվում սկզբնական մեղեդու կառուցվածքը, ռիթմը, տոնայնական կազմակերպումը և արտահայտչական բնույթը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև երգչախմբի կատարողական հնարավորությունների ուսումնասիրությունը՝ տարբեր ձայնախմբերի հարաբերակցության, տեմբրային հակադրությունների, դինամիկ զարգացման և խմբերգային հյուսվածքի տեսանկյունից։ XX դարի երաժշտական մտածողության բազմազանությունը հնարավորություն է տվել ժողովրդական նյութը համադրել դասական բազմաձայնության, նոր հարմոնիկ լեզվի և անհատական կոմպոզիտորական ոճերի հետ՝ ժողովրդական երգի հիման վրա ստեղծելով ինքնուրույն գեղարվեստական արժեք ունեցող խմբերգային գործեր։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև նման մշակումների նշանակությանը ազգային կոմպոզիտորական դպրոցների ձևավորման, ժողովրդական երաժշտական ժառանգության պահպանման և համերգային մշակույթում դրա տարածման գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երաժշտագիտության, ֆոլկլորագիտության, խմբերգային արվեստի և երաժշտական ոճաբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով ժողովրդական երգային ավանդույթի ու XX դարի մասնագիտական երաժշտական մտածողության ստեղծագործական փոխազդեցությունը։