Հարությունյան, Գայանե Սիմոնի

Психология

Աշխատությունը նվիրված է անցումային հասարակության պայմաններում լիդերության սոցիալ-հոգեբանական մոդելների փոխակերպումների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով այն գործընթացների վրա, որոնց միջոցով հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային փոփոխությունները վերաձևավորում են առաջնորդի դերը, վարքագիծը և հասարակության կողմից նրա ընկալումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում լիդերությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատի անձնային հատկանիշների ամբողջություն, այլև որպես սոցիալական փոխազդեցությունների, խմբային դինամիկայի, արժեքային համակարգերի և հասարակական սպասումների արդյունք։ Անցումային հասարակություններին բնորոշ անկայունությունը, ինստիտուցիոնալ փոփոխությունները, սոցիալական դերերի վերաիմաստավորումը և արժեքային հակասությունները կարող են էականորեն ազդել առաջնորդության ավանդական ձևերի վրա՝ առաջ բերելով լիդերության նոր վարքային և հաղորդակցական մոդելներ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հեղինակության ձևավորման մեխանիզմներին, առաջնորդի և հետևորդների փոխհարաբերություններին, վստահության, ազդեցության, սոցիալական նույնականացման և խմբային համախմբման գործընթացներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հարցը, թե ինչպես են փոփոխվող սոցիալական պայմաններում վերափոխվում առաջնորդի նկատմամբ հասարակության ակնկալիքները, ինչ հատկանիշներ են դառնում առավել պահանջված, և ինչպես են փոխվում իշխանության ու ազդեցության իրականացման եղանակները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատելու ավանդական հիերարխիկ և ավելի ժամանակակից մասնակցային, հաղորդակցական ու համագործակցային առաջնորդության մոտեցումները՝ բացահայտելով դրանց արդյունավետության պայմանները տարբեր սոցիալական միջավայրերում։ Միաժամանակ դիտարկվում է հասարակության արժեքային և հոգեբանական վերակազմավորման ազդեցությունը լիդերության ընկալման վրա, ինչպես նաև ճգնաժամային իրավիճակներում առաջնորդի վարքագծի առանձնահատկությունները։ Թեման կարևոր է սոցիալական հոգեբանության և կառավարման տեսության համար, քանի որ օգնում է հասկանալ, թե ինչպիսի հոգեբանական և սոցիալական մեխանիզմներով է ձևավորվում արդյունավետ առաջնորդությունը փոփոխվող հասարակական միջավայրում և ինչ գործոններ են նպաստում առաջնորդի նկատմամբ վստահության, լեգիտիմության ու սոցիալական աջակցության ձևավորմանը։