Հարությունյան, Ժաննա Հարությունի

Политология

Աշխատությունը նվիրված է 1961–1991 թվականներին Ֆրանսիայի և նրա նախկին աֆրիկյան գաղութների միջև ձևավորված քաղաքական, տնտեսական, ռազմական և դիվանագիտական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ապագաղութացման գործընթացից հետո ստեղծված նոր միջազգային պայմաններում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն մեխանիզմների վրա, որոնց միջոցով անկախություն ստացած աֆրիկյան պետությունների հետ պահպանվել և վերափոխվել են նախկին գաղութատիրական ժամանակաշրջանում ձևավորված կապերը։ Քննության են առնվում Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները Աֆրիկայում, երկկողմ համագործակցության համաձայնագրերը, քաղաքական վերնախավերի հետ հարաբերությունները, տնտեսական շահերը, ռազմական համագործակցությունը և տարածաշրջանում ֆրանսիական ազդեցության պահպանման միջոցները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այսպես կոչված «Ֆրանսաֆրիկա» համակարգի ձևավորմանն ու գործունեությանը, որի շրջանակում պաշտոնական միջպետական հարաբերությունները հաճախ զուգակցվում էին քաղաքական, տնտեսական և անձնական ոչ պաշտոնական կապերի լայն ցանցով։ Դիտարկվում է Ֆրանսիայի մասնակցությունը նախկին գաղութների անվտանգության համակարգերի ձևավորմանը, ռազմական ներկայության պահպանմանը և տարբեր քաղաքական ճգնաժամերի նկատմամբ նրա արձագանքին՝ առանց անտեսելու աֆրիկյան պետությունների սեփական քաղաքական շահերն ու ինքնուրույն գործողությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև առևտրային հարաբերությունները, ներդրումները, բնական ռեսուրսների նշանակությունը, ֆինանսական համագործակցությունը և տնտեսական կախվածության վերաբերյալ պատմագիտական գնահատականները։ Կարևորվում է Սառը պատերազմի միջազգային միջավայրը, քանի որ Աֆրիկայում ֆրանսիական քաղաքականությունը զարգանում էր նաև արևմտյան և խորհրդային ազդեցությունների մրցակցության, նորանկախ պետությունների արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների և տարածաշրջանային հակամարտությունների պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում Ֆրանսիայի տարբեր նախագահների օրոք իրականացված քաղաքականության շարունակականությանը և փոփոխություններին՝ Շառլ դը Գոլի ժամանակաշրջանից մինչև Ֆրանսուա Միտերանի նախագահության տարիները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պաշտոնապես հռչակված անկախության և նախկին մետրոպոլիայի հետ պահպանվող բազմակողմ կապերի հարաբերակցության վերլուծությունը։ Այդ համատեքստում դիտարկվում են ինքնիշխանության, հետգաղութատիրական ազդեցության, տնտեսական համագործակցության և քաղաքական միջամտության վերաբերյալ տարբեր մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես փոխվեց Ֆրանսիայի դերը Աֆրիկայում գաղութային համակարգի վերացումից հետո և ինչպիսի ազդեցություն ունեցան այդ հարաբերությունները ինչպես աֆրիկյան պետությունների ներքին ու արտաքին քաղաքականության, այնպես էլ Ֆրանսիայի միջազգային դիրքի վրա։ Ժամանակաշրջանի ավարտը դիտարկվում է Սառը պատերազմի ավարտի և միջազգային հարաբերությունների համակարգում սկսված վերափոխումների համատեքստում, որոնք նոր պահանջներ առաջադրեցին ֆրանս-աֆրիկյան հարաբերությունների նկատմամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականության, Աֆրիկայի նորագույն պատմության, գաղութատիրության և հետգաղութատիրական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։