Հասան-Ջալալյանց, Եսայի

История

Պատմական և տարեգրական բնույթի աշխատություն, որը նվիրված է Աղվանից աշխարհում տեղի ունեցած առանձին իրադարձությունների հիշատակմանն ու գրավոր արձանագրմանը։ Այն ներկայացնում է տարածաշրջանի անցյալի վերաբերյալ պատմական տեղեկություններ՝ անդրադառնալով տարբեր ժամանակներում տեղի ունեցած դեպքերին և դրանց նշանակությանը տեղական հասարակական ու քաղաքական կյանքի համար։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է Աղվանքի պատմական տարածքի՝ Կուրի ավազանի և հարակից շրջանների պատմության ուսումնասիրության հնարավորությամբ, ինչպես նաև այդ տարածքում ձևավորված հայկական հոգևոր, մշակութային և հասարակական միջավայրի վերաբերյալ տեղեկությունների պահպանմամբ։ Պատմական հիշատակությունների միջոցով ընթերցողը կարող է պատկերացում կազմել տարածաշրջանի անցուդարձի, բնակչության կյանքի, իշխանական հարաբերությունների, հոգևոր հաստատությունների և պատմական հիշողության ձևավորման մասին։ Աղվանից աշխարհի պատմությունը սերտորեն առնչվում է Արցախի և Արևելյան Հայաստանի պատմական գործընթացներին, ուստի նման աշխատությունները կարևոր նշանակություն ունեն տարածաշրջանի փոխկապակցված պատմության ուսումնասիրության համար։ Գրավոր հիշատակարանների արժեքը հատկապես մեծ է այն առումով, որ դրանք պահպանում են առանձին դեպքերի մասին տեղեկություններ, որոնք կարող են լրացնել պատմական այլ աղբյուրների հաղորդումները և նպաստել անցյալի իրադարձությունների համակողմանի քննությանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ պատմագրության, Արցախի ու Աղվանքի պատմության, եկեղեցական և հասարակական կյանքի, ինչպես նաև 19-րդ դարի հայերեն պատմական հրատարակությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, տարածաշրջանային պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայկական պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։