Կիրակոսյան, Գասպար Լևոնի

История

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 80–90-ական թվականներին Արևելյան Հայաստանի բնակչության սոցիալական կազմի, հասարակական շերտավորման և սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակաշրջանի պատմական, ժողովրդագրական և վարչաքաղաքական իրողությունների համատեքստում։ Քննարկվում են Ռուսական կայսրության կազմում գտնվող հայկական տարածքների բնակչության սոցիալական խմբերը, դրանց տնտեսական գործունեության առանձնահատկությունները, զբաղվածության հիմնական ոլորտները և հասարակական դիրքի ձևավորման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղացիության, արհեստավորների, առևտրականների, արդյունաբերական ձեռնարկատերերի, բանվորների, մտավորականության և հասարակական այլ խավերի կազմին ու փոխհարաբերություններին։ Ուսումնասիրվում են գյուղական և քաղաքային բնակչության սոցիալական կառուցվածքի տարբերությունները, հողատիրական հարաբերությունները, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպումը և ապրանքադրամական հարաբերությունների զարգացման ազդեցությունը հասարակական կյանքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքների տնտեսական ակտիվության աճին, առևտրի ու արհեստագործության զարգացմանը, արդյունաբերական գործունեության ընդլայնմանը և նոր սոցիալական խմբերի ձևավորման գործընթացներին։ Կարևորվում են բնակչության էթնիկական ու դավանական կազմի, տեղաբաշխման, միգրացիոն շարժերի և ժողովրդագրական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը՝ սոցիալական շերտավորման առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Դիտարկվում են նաև Ռուսական կայսրության վարչական և տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունը տեղական հասարակության վրա, սոցիալական անհավասարության դրսևորումները և տարբեր խավերի կենսապայմանների փոփոխությունները։ Հետազոտության համար նշանակություն ունեն ժամանակաշրջանի մարդահամարային և վիճակագրական տվյալները, արխիվային փաստաթղթերը, պաշտոնական հաշվետվությունները և պատմագիտական ուսումնասիրությունները։ Աշխատությունը նպաստում է Արևելյան Հայաստանի հասարակական զարգացման, տնտեսական վերափոխումների և սոցիալական հարաբերությունների պատմական օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ժողովրդագիրների, սոցիոլոգների, տնտեսական պատմության հետազոտողների, հայագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։