Արևելյան Հայաստանի բնակչության սոցիալական կառուցվածքը XIX դարի 80-90-ական թվականներին

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է առողջարար ֆիզիկական կուլտուրայի և սրտանոթային համակարգի հարմարվողական հնարավորությունների միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը հասուն և տարեց կանանց շրջանում։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ տարիքային փոփոխություններին զուգընթաց օրգանիզմի ֆունկցիոնալ հնարավորությունների գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի առողջության պահպանման, առօրյա ակտիվության և կյանքի որակի տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության առանցքում սրտանոթային համակարգի արձագանքն է կանոնավոր և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան ֆիզիկական ակտիվությանը՝ դիտարկելով օրգանիզմի հարմարվողականության ընդհանուր օրինաչափությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել սրտի աշխատանքի և արյան շրջանառության ֆունկցիոնալ ցուցանիշները հանգստի և վերահսկվող ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության պայմաններում՝ համեմատելով տարբեր տարիքային կամ ֆիզիկական պատրաստվածության խմբերի տվյալները։ Կարևոր ուղղություն է ֆիզիկական ակտիվության նկատմամբ անհատական արձագանքի ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն տարիքի մարդկանց ֆունկցիոնալ հնարավորությունները կարող են տարբեր լինել առողջական վիճակի, կենսակերպի և նախկին ֆիզիկական ակտիվության մակարդակի պատճառով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել առողջարար ֆիզիկական կուլտուրայի ազդեցությանը ընդհանուր աշխատունակության, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հանդուրժողականության և վերականգնման գործընթացների վրա։ Հետազոտությունը կարող է նաև ուսումնասիրել, թե կանոնավոր շարժողական ակտիվությունն ինչպես է փոխկապակցվում սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ պաշարների և արտաքին փոփոխվող պայմաններին օրգանիզմի հարմարվելու կարողության հետ։ Մեթոդաբանական տեսանկյունից նման ուսումնասիրություններում կարող են համադրվել ֆիզիոլոգիական դիտարկումները, ֆունկցիոնալ գնահատման մեթոդները և մասնակիցների ընդհանուր ֆիզիկական վիճակի վերաբերյալ տվյալները՝ փոփոխությունների դինամիկան բացահայտելու համար։ Միաժամանակ կարևոր է հաշվի առնել տարիքային առանձնահատկությունները և առողջական վիճակը, քանի որ ֆիզիկական ակտիվության ազդեցությունը տարբեր մարդկանց մոտ կարող է տարբեր կերպ դրսևորվել։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է տարեց և հասուն տարիքի մարդկանց առողջության պահպանմանն ուղղված ֆիզիկական դաստիարակության ու առողջարար շարժողական ծրագրերի գիտական հիմնավորման անհրաժեշտությամբ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ֆիզիկական կուլտուրայի, տարիքային ֆիզիոլոգիայի, սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ գնահատման և առողջապահական կանխարգելման մոտեցումները՝ ներկայացնելով շարժողական ակտիվության նշանակությունը օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունների ուսումնասիրման համատեքստում։

Գրականություն

Գրականագիտական, ժանրաբանական և համեմատական գրականագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է իտալացի նշանավոր գրող Իտալո Կալվինոյի ստեղծագործություններում արձակ ժանրերի փոխակերպման առանձնահատկությունների և գեղարվեստական նորարարությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Կալվինոյի գրական ժառանգության զարգացման հիմնական փուլերը, նրա ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորումը և իտալական ու եվրոպական գրականության հետ ունեցած առնչությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեպի, պատմվածքի, հեքիաթի, առակի և այլ արձակ ժանրերի կառուցվածքային ու բովանդակային փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց փոխներթափանցման գեղարվեստական մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են պատմողական ձևերի փորձարարական կիրառությունները, սյուժետային կառուցվածքների բազմազանությունը, հեղինակային խոսքի առանձնահատկությունները և ընթերցողի մասնակցությունը գեղարվեստական իմաստի ձևավորմանը։ Քննարկվում են իրականության և երևակայության հարաբերակցությունը, պայմանականության, այլաբանության, խաղային սկզբունքի և միջտեքստայնության դրսևորումները Կալվինոյի արձակում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել «Անտեսանելի քաղաքներ», «Եթե ձմեռային մի գիշեր մի ճանապարհորդ» և այլ ստեղծագործություններ՝ ժանրային սահմանների փոփոխության ու պատմողական նոր կառուցվածքների ձևավորման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նեոռեալիզմի, մոդեռնիզմի և հետմոդեռնիստական գեղագիտության հետ Կալվինոյի ստեղծագործությունների փոխառնչություններին։ Կարևորվում է գրողի կողմից ավանդական արձակ ձևերի վերաիմաստավորումը՝ գեղարվեստական ժամանակի, տարածության, կերպարների և պատմողի գործառույթների նոր մեկնաբանությունների միջոցով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ժամանակակից արձակի ժանրային զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը և Կալվինոյի ստեղծագործական նորարարությունների առավել ամբողջական գնահատմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել իտալական գրականության, գրականության տեսության, ժանրագիտության, պատմողական տեսության և համեմատական գրականագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է ատամի էմալի հետ կապված հակածինային գործոնների դերի ուսումնասիրությանը պարոդոնտի բնականոն ֆունկցիոնալ վիճակի և ախտաբանական գործընթացների պայմաններում։ Քննության են առնվում էմալային հակածնի կենսաբանական և իմունաբանական առանձնահատկությունները, դրա փոխազդեցությունը բերանի խոռոչի հյուսվածքների հետ և հնարավոր մասնակցությունը տեղային պաշտպանական ու իմունային մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են պարոդոնտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն փոփոխությունները, որոնք կարող են զարգանալ բորբոքային և այլ ախտաբանական գործընթացների ժամանակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հակածին-հակամարմին փոխազդեցություններին, իմունային պատասխանի ձևավորմանը և հյուսվածքային ռեակցիաներին՝ գնահատելով դրանց հնարավոր նշանակությունը պարոդոնտի վիճակի պահպանման կամ հիվանդությունների զարգացման տեսանկյունից։ Քննարկվում են տեղային իմունաբանական գործընթացների, բերանի խոռոչի միջավայրի, մանրէային գործոնների և օրգանիզմի ընդհանուր պաշտպանական համակարգի փոխկապակցվածությունները։ Դիտարկվում է նաև էմալի բաղադրիչների նկատմամբ օրգանիզմի իմունային արձագանքի հնարավոր ազդեցությունը պարոդոնտի հյուսվածքների վրա։ Կարևորվում է պարոդոնտի հիվանդությունների առաջացման և զարգացման մեխանիզմների համալիր ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով ինչպես տեղային, այնպես էլ ընդհանուր կենսաբանական գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում համապատասխան լաբորատոր և իմունաբանական հետազոտությունների կիրառմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել ուսումնասիրվող ցուցանիշների փոփոխությունները տարբեր ֆիզիոլոգիական և ախտաբանական վիճակներում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել պարոդոնտի հիվանդությունների առաջացման մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը, ինչպես նաև դրանց ախտորոշման, կանխարգելման և բուժական մոտեցումների գիտական հիմնավորման զարգացմանը։

Պատմություն

Նյութը ներկայացնում է Արցախի պատմական վանական համալիրների և հոգևոր կենտրոնների ընդհանուր նկարագիրը՝ ընդգծելով տարածաշրջանի միջնադարյան հայկական ճարտարապետության ձևավորումը, զարգացման փուլերը և դրանց հոգևոր ու մշակութային նշանակությունը։ Քննարկվում են այնպիսի հայտնի վանքեր, ինչպիսիք են Արցախի տարածաշրջան, Հարավային Կովկաս-ում տեղակայված Գանձասարի վանք-ը, Դադիվանք-ը և Ամարասի վանք-ը, որոնք հանդիսանում են տարածաշրջանի հոգևոր կյանքի, կրթության և ձեռագրական մշակույթի կարևոր կենտրոններ։ Նյութում առանձնացվում է վանական համալիրների ճարտարապետական առանձնահատկությունների բազմազանությունը՝ խաչաձև գմբեթավոր կառույցներից մինչև ամրաշինական տարրերով համալրված համալիրներ, ինչպես նաև դրանց տեղագրական դիրքի ընտրության ռազմավարական և հոգևոր պատճառները։ Բացի այդ, անդրադարձ է կատարվում վանքերի պատմական դերին միջնադարյան հայկական պետականության, մշակութային ինքնության պահպանման և տարածաշրջանային կրոնական կյանքի ձևավորման գործընթացներում, ինչպես նաև նրանց պահպանման և վերականգնման ժամանակակից խնդիրներին։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է թվային պատկերների ջրանշման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ տարբեր գունային տարածությունների և երկչափ դիսկրետ վեյվլետային փոխակերպման կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական խնդիրը թվային պատկերի մեջ լրացուցիչ տեղեկատվության ներդրման այնպիսի եղանակների վերլուծությունն է, որոնք հնարավորություն են տալիս պահպանել պատկերի տեսողական որակը և միաժամանակ ապահովել ներդրված ջրանշանի բավարար կայունությունը սովորական թվային մշակման գործողությունների նկատմամբ։ Գունային պատկերների դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի համապատասխան գունային տարածության ընտրությունը, քանի որ պատկերի լուսավորության և գունային բաղադրիչների տարանջատման ձևը կարող է ազդել ինչպես ջրանշանի աննկատելիության, այնպես էլ դրա վերականգնման հուսալիության վրա։ Հետազոտության շրջանակում տարբեր գունային ներկայացումներ կարող են համեմատվել՝ պարզելու համար, թե դրանց առանձին բաղադրիչներն ինչպիսի հատկություններ են ցուցաբերում ջրանշման տեսանկյունից։ Երկչափ դիսկրետ վեյվլետային փոխակերպումը հնարավորություն է տալիս պատկերը ներկայացնելու տարբեր տարածահաճախականային բաղադրիչներով և ուսումնասիրելու տեղեկատվության ներդրման ազդեցությունը տարբեր ենթատիրույթներում։ Այս մոտեցման կարևոր առավելություններից է պատկերի տեղային և հաճախականային հատկությունները միաժամանակ հաշվի առնելու հնարավորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աննկատելիության, կայունության և ներդրվող տեղեկատվության ծավալի միջև հավասարակշռությանը, քանի որ մեկ չափանիշի բարելավումը կարող է ազդել մյուսների վրա։ Ջրանշված և սկզբնական պատկերների որակի համեմատության համար կարող են կիրառվել թվային գնահատման չափանիշներ, իսկ ներդրված տեղեկատվության վերականգնման արդյունքները՝ օգտագործվել մեթոդների հարաբերական արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում է նաև պատկերի սեղմման, աղմուկի, չափափոխման, զտման և թվային մշակման այլ սովորական գործողությունների ազդեցությունը ջրանշանի պահպանման վրա։ Նման համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու, թե գունային տարածության և վեյվլետային ներկայացման ընտրությունն ինչպես է անդրադառնում ամբողջ համակարգի հատկությունների վրա։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է թվային պատկերների մշակման, ազդանշանների վեյվլետային վերլուծության և տեղեկատվության պաշտպանության մոտեցումները՝ թվային պատկերների հեղինակային պատկանելության հաստատման, իսկության ստուգման և մեդիա բովանդակության պաշտպանության համար կիրառելի ջրանշման մեթոդների գնահատման նպատակով։

Մանկավարժություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է կրտսեր դպրոցում միջանձնային հաղորդակցման իրականացման ուղիների և ժամանակակից տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով երեխաների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները։ Աշխատության կենտրոնում սովորողների, ուսուցիչների և դասարանական միջավայրի մյուս մասնակիցների միջև արդյունավետ հաղորդակցության ձևավորումն է՝ որպես կրթական գործընթացի հաջողության և երեխայի սոցիալական զարգացման կարևոր պայման։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բանավոր և ոչ բանավոր հաղորդակցության ձևերը, փոխադարձ լսելու, հարցադրումներ կատարելու, մտքերն ու զգացմունքներն արտահայտելու, համագործակցելու և կոնֆլիկտային իրավիճակները կառուցողականորեն հաղթահարելու եղանակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցչի հաղորդակցական վարքագծին և այն մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է ստեղծել վստահության, փոխադարձ հարգանքի և հոգեբանական անվտանգության վրա հիմնված դասարանային միջավայր։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են դերային խաղերի, խմբային աշխատանքի, զույգերով առաջադրանքների, քննարկումների, համագործակցային ուսուցման և այլ ինտերակտիվ մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ սովորողների հաղորդակցական կարողությունների զարգացման նպատակով։ Կարևորվում է նաև ժամանակակից տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառումը, որոնք կարող են ընդլայնել սովորողների փոխգործակցության հնարավորությունները և դարձնել ուսուցման գործընթացը առավել մասնակցային ու հետաքրքիր։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև հաղորդակցման դժվարությունների առաջացման պատճառները, մասնավորապես՝ ամաչկոտությունը, փոխադարձ չհասկանալը, սոցիալական հմտությունների անբավարար զարգացումը և դասարանական հարաբերություններում առաջացող հակասությունները։ Հաղորդակցական կարողությունների նպատակային զարգացումը կարող է նպաստել երեխայի ինքնավստահության, սոցիալական հմտությունների, համագործակցային վարքագծի և ուսումնական ակտիվության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչների, մանկավարժների, հոգեբանների և կրթության կազմակերպիչների համար՝ միջանձնային հաղորդակցության արդյունավետ մեթոդներ ընտրելու և կիրառելու նպատակով։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել նաև մանկավարժական բուհերի ուսանողներին, հետազոտողներին և կրտսեր դպրոցականների կրթության ու զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին։