Կորկոտյան, Քնարիկ Արամի

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Կոստանդնուպոլսում 1567–1850 թվականներին ձևավորված և զարգացած հայկական տպագրության պատմությանը՝ այն դիտարկելով հայ գրքի, մշակույթի, կրթության և մտավոր կյանքի ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հայկական տպարանների հիմնադրումը, դրանց գործունեության հիմնական փուլերը, հրատարակված գրքերի թեմատիկ ու ժանրային կազմը, տպագրական մշակույթի առանձնահատկությունները և տպագիր արտադրանքի տարածման ուղիներն են։ Քննվում է Կոստանդնուպոլսի նշանակությունը որպես հայկական տպագրության կարևոր կենտրոն, որտեղ տարբեր ժամանակաշրջաններում գործունեություն են ծավալել տպագրիչներ, հրատարակիչներ, հոգևորականներ և մշակութային գործիչներ՝ նպաստելով հայերեն գրքի արտադրության ընդլայնմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վաղ շրջանի հրատարակություններին, դրանց տպագրական տեխնիկային, տառատեսակներին, ձևավորմանը, նկարազարդումներին, հիշատակարաններին և գրքային մշակույթի այլ բաղադրիչներին։ Ուսումնասիրվում են կրոնական, կրթական, լեզվաբանական, պատմական, գրական և այլ բնույթի հրատարակությունները՝ բացահայտելով ընթերցողական պահանջների և հասարակական-մշակութային փոփոխությունների ազդեցությունը տպագիր գրքի բովանդակության վրա։ Կարևորվում է նաև տպագրության և հայկական կրթական հաստատությունների փոխկապակցվածությունը, քանի որ դասագրքերի, քերականությունների, բառարանների և ուսումնական այլ նյութերի հրատարակումը նպաստել է կրթության տարածմանը և գրավոր մշակույթի զարգացմանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ տպագրիչների ու մեկենասների գործունեությանը, տպարանների նյութական հնարավորություններին, հրատարակությունների տպաքանակներին և գրքերի տարածման աշխարհագրությանը։ Առանձին ուղղություն է տպագիր գրքի լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ գրաբարի, աշխարհաբարի ձևավորման գործընթացների և տարբեր լեզվական ավանդույթների համատեքստում։ Ժամանակագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հետևելու շուրջ երեք դար տևած ժամանակահատվածում տպագրական գործի կազմակերպական, տեխնիկական և բովանդակային փոփոխություններին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը կարևոր աղբյուր է հայ տպագրության պատմության, գրքագիտության և մշակութային պատմության համար՝ ներկայացնելով Կոստանդնուպոլսի հայկական տպագիր ժառանգության ձևավորումն ու դրա նշանակությունը հայկական մտավոր և կրթական կյանքի զարգացման մեջ։