Մադաթյան, Լուսինե Գեղամի

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակի լեզվական, մշակութային և պատկերային արտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը բրիտանական ժողովրդական հեքիաթներում՝ դրանք հայկական հեքիաթային նյութի հետ զուգադրելու միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում ժամանակն է ոչ միայն որպես դեպքերի հաջորդականությունը կազմակերպող պատմողական գործոն, այլև որպես տվյալ մշակույթի աշխարհընկալումը, ավանդական պատկերացումները և արժեքային համակարգը արտացոլող հասկացույթ։ Ուսումնասիրվում են ժամանակի անվանումներն ու ժամանակային հարաբերություններ արտահայտող բառային և քերականական միջոցները, անցյալի, ներկայի և ապագայի փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև ժամանակի տևողության, կրկնության, հաջորդականության և սահմանային պահերի լեզվական ներկայացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հեքիաթային ժամանակի պայմանական բնույթին, երբ իրադարձությունների ընթացքը կարող է տարբերվել առօրյա ժամանակի սովորական տրամաբանությունից, իսկ երկարատև ժամանակահատվածները ներկայացվել որպես սեղմված պատմողական հատվածներ։ Քննվում են նաև օրվա և տարվա ժամանակների, տարիքային փուլերի, ճանապարհորդության, սպասման, վերադարձի և փոփոխության հետ կապված ժամանակային պատկերները։ Բրիտանական և հայկական նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել երկու մշակույթներում հանդիպող ընդհանուր հեքիաթային օրինաչափությունները և ժամանակի ընկալման մշակութային առանձնահատկությունները։ Վերլուծության ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն կայուն բանաձևերը, պատմության սկիզբն ու ավարտը նշող արտահայտությունները, ժամանակային մակբայները, կրկնվող կառուցվածքները և այն լեզվական միավորները, որոնց միջոցով ստեղծվում է անցյալի անորոշ կամ առասպելական ժամանակի տպավորություն։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակի ցիկլային և գծային ընկալումների հարաբերակցությանը, հերոսի կյանքի փուլերի ու փորձությունների ժամանակային կազմակերպմանը և ժամանակային խորհրդանշանների դերին հեքիաթի իմաստային կառուցվածքում։ Զուգադրական մոտեցումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել, թե նմանատիպ պատմողական իրավիճակները ինչպես են լեզվականորեն ձևակերպվում տարբեր ազգային ավանդույթներում և ինչպիսի մշակութային իմաստներ են ձեռք բերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ճանաչողական լեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, բանահյուսագիտության և զուգադրական լեզվաբանության մոտեցումները՝ ժամանակի հասկացութային և լեզվական ներկայացման ազգային ու համընդհանուր առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։