Մակարյան, Սոնա Այվազի

Культура

Աշխատությունը նվիրված է հայազգի աշխարհահռչակ օպերային և կամերային երգիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Պավել (Պողոս) Գերասիմի Լիսիցյանի (1911–2004) կյանքի, ստեղծագործական ուղու և երաժշտական արվեստում ունեցած նշանակալի ավանդի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են նշանավոր բարիտոնի կենսագրության կարևորագույն դրվագները՝ սկսած մանկության և պատանեկության տարիներից մինչև միջազգային ճանաչման ձեռքբերումը և երաժշտական գործունեության հասուն շրջանը։ Անդրադարձ է կատարվում նրա ընտանեկան միջավայրին, երաժշտության նկատմամբ վաղ տարիքում դրսևորած հետաքրքրությանը, մասնագիտական կրթությանը և կատարողական վարպետության ձևավորման գործընթացին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Լենինգրադի Փոքր օպերային թատրոնում, Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնում և Մոսկվայի Մեծ թատրոնում ծավալած ստեղծագործական գործունեությանը։ Լուսաբանվում են երգչի բեմական հաջողությունները, օպերային խաղացանկի բազմազանությունը, տարբեր երաժշտական ոճերի և ժանրերի մեկնաբանման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա բացառիկ ձայնային հնարավորություններն ու արտիստական անհատականությունը։ Կարևորվում են համաշխարհային օպերային գրականության նշանավոր ստեղծագործություններում նրա մարմնավորած կերպարները, որոնց միջոցով բացահայտվում են երգչի վոկալ տեխնիկան, երաժշտական մտածողությունը, դերասանական արտահայտչականությունը և կերպարների հոգեբանական խորությունը փոխանցելու կարողությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կամերային երգարվեստում նրա ունեցած նվաճումներին, դասական ռոմանսների, հայկական և այլ ժողովուրդների երգերի կատարումներին, համերգային շրջագայություններին և միջազգային երաժշտական հանրության շրջանում ձեռք բերած հեղինակությանը։ Ուսումնասիրվում է նրա կատարողական արվեստի առանձնահատուկ տեղը 20-րդ դարի երաժշտական մշակույթի պատմության մեջ՝ ընդգծելով հայկական և ռուսական վոկալ դպրոցների ավանդույթների փոխազդեցությունը։ Ներկայացվում է նաև երգչի մանկավարժական գործունեությունը, մասնավորապես Երևանի պետական կոնսերվատորիայում դասավանդելու տարիները, երիտասարդ երաժիշտների մասնագիտական զարգացման գործում ունեցած ներդրումը և կատարողական հարուստ փորձի փոխանցումը հաջորդ սերունդներին։ Աշխատության շրջանակներում կարևորվում են արվեստագետի ստեղծագործական սկզբունքները, երաժշտական ժառանգությունը, ձայնագրությունները, ստացած պետական պարգևներն ու պատվավոր կոչումները, ինչպես նաև նրա արվեստի գնահատականը ժամանակակիցների և հետագա սերունդների կողմից։ Երգչի կյանքի և գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու 20-րդ դարի հայ և խորհրդային օպերային արվեստի զարգացման, միջազգային մշակութային կապերի ընդլայնման և հայ կատարողական արվեստի համաշխարհային ճանաչման գործընթացների մասին։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում երաժշտագետների, արվեստաբանների, վոկալ արվեստի մասնագետների, երաժշտական ուսումնական հաստատությունների դասախոսների, ուսանողների, ինչպես նաև հայ երաժշտական մշակույթի պատմությամբ և նշանավոր արվեստագետների կենսագրություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։