Մամյան, Արմինե Սուրենի

Биология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է անթրոպոգեն, այսինքն՝ մարդու գործունեությամբ պայմանավորված գործոնների ազդեցության ուսումնասիրությանը Փամբակ և Տանձուտ գետերի ֆիտոպլանկտոնային համակեցությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում գետային էկոհամակարգերի կենսաբանական վիճակի գնահատումն է՝ ֆիտոպլանկտոնի տեսակային կազմի, քանակական ցուցանիշների, տարածական և սեզոնային փոփոխությունների միջոցով։ Ֆիտոպլանկտոնը ջրային էկոհամակարգերի կարևոր բաղադրիչ է և զգայուն է ջրի ֆիզիկաքիմիական պայմանների փոփոխությունների նկատմամբ, ուստի դրա կազմի և կառուցվածքի ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր տեղեկություններ տալ ջրային միջավայրի էկոլոգիական վիճակի վերաբերյալ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել երկու գետերի տարբեր հատվածներում ֆիտոպլանկտոնային համակեցությունների տեսակային բազմազանությունը, գերակշռող խմբերը, տեսակների առատությունը և կենսազանգվածը՝ դրանք համադրելով ջրի հիմնական ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող ազդեցություններին, որոնք կարող են կապված լինել արդյունաբերական և կենցաղային կեղտաջրերի, գյուղատնտեսական արտահոսքերի, հանքարդյունաբերության, բնակավայրերի ընդլայնման, ջրային ռեսուրսների օգտագործման և գետերի հունի փոփոխությունների հետ։ Այս գործոնները կարող են փոխել ջրի քիմիական կազմը, սննդանյութերի հարաբերակցությունը, թթվածնային ռեժիմը, պղտորությունը և այլ էկոլոգիական պայմաններ, ինչն իր հերթին կարող է ազդել ֆիտոպլանկտոնի տեսակային և քանակական կառուցվածքի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնական և անթրոպոգեն ազդեցությունների պայմաններում ֆիտոպլանկտոնային համակեցությունների փոփոխությունների բացահայտումը։ Տարբեր հատվածների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որտեղ և ինչ աստիճանի են դրսևորվում մարդու գործունեության հետևանքները և ինչպես են դրանք արտացոլվում ջրային օրգանիզմների համայնքային կառուցվածքում։ Սեզոնային դիտարկումները կարող են լրացուցիչ պատկերացում տալ ֆիտոպլանկտոնի դինամիկայի մասին, քանի որ ջերմաստիճանի, լուսավորության, ջրի հոսքի և սննդանյութերի փոփոխությունները բնականորեն ազդում են դրա զարգացման վրա և պետք է տարբերակվեն մարդու գործունեության ազդեցությունից։ Աշխատությունը կարող է ներառել ջրի և ֆիտոպլանկտոնի նմուշառման, տեսակների նույնականացման, քանակական հաշվարկների և էկոլոգիական ցուցանիշների վերլուծության մեթոդներ։ Ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել գետերի էկոլոգիական վիճակը և բացահայտել առավել զգայուն կամ, հակառակը, աղտոտված պայմաններին դիմակայող ֆիտոպլանկտոնային խմբերը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նաև ջրային էկոհամակարգերի կենսաբանական մոնիթորինգի համար, քանի որ ֆիտոպլանկտոնի փոփոխությունները կարող են ծառայել որպես ջրի որակի և էկոհամակարգի խախտումների կենսաբանական ցուցիչներ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գետերի էկոլոգիական վիճակի գնահատման, աղտոտման աղբյուրների ազդեցության ուսումնասիրման, ջրային ռեսուրսների պահպանության և բնապահպանական կառավարման միջոցառումների մշակման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էկոլոգներին, ջրաբաններին, բուսաբաններին, հիդրոկենսաբաններին, բնապահպանական մասնագետներին և ջրային էկոհամակարգերի ուսումնասիրմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես Հայաստանի գետային էկոհամակարգերի վրա մարդու գործունեության ազդեցությունը կենսաբանական ցուցանիշների միջոցով գնահատելու և Փամբակ ու Տանձուտ գետերի ֆիտոպլանկտոնային համայնքների վիճակի վերաբերյալ գիտական տվյալներ ստանալու տեսանկյունից։