Մարտիրոսյան, Անի Հովհաննեսի

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Ուիլյամ Շեքսպիրի դրամատուրգիական լեզվում բառակազմական միջոցների գործառական, գործաբանական և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով բառերի կառուցվածքային փոփոխությունը, նոր բառերի ստեղծումը և արդեն գոյություն ունեցող միավորների վերաիմաստավորումը մասնակցում են կերպարների խոսքի ձևավորմանը, հաղորդակցական նպատակների արտահայտմանը և դրամատիկական իրավիճակների ստեղծմանը։ Քննվում են ածանցումը, բառաբարդումը, փոխակարգումը և անգլերենի բառակազմական համակարգին բնորոշ այլ միջոցներ՝ ուշադրություն դարձնելով ոչ միայն դրանց կառուցվածքին, այլև կոնկրետ խոսքային միջավայրում ձեռք բերած նշանակությանը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում հեղինակային նորակազմություններին և բառային ստեղծագործականությանը, որոնց միջոցով հնարավոր է դառնում արտահայտել կերպարների հուզական վիճակը, վերաբերմունքը, գնահատականը, հեգնանքը, հակադրությունը կամ խոսքային անհատականությունը։ Գործաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է, թե բառակազմական ընտրությունն ինչպես է պայմանավորված խոսողի նպատակով, հաղորդակցական իրավիճակով, զրուցակիցների փոխհարաբերություններով և դրամատիկական համատեքստով։ Ոճական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նման լեզվական միավորների դերը արտահայտչականության, պատկերավորության, հումորային կամ երգիծական ազդեցության և կերպարային խոսքի տարբերակման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սոցիալական դիրքի, մասնագիտական պատկանելության և խոսքային վարքագծի արտացոլումը կերպարների բառապաշարում, քանի որ տարբեր բառակազմական ձևերի ընտրությունը կարող է ծառայել նաև նրանց անհատականացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել տարբեր ժանրերի պիեսների համեմատություն՝ բացահայտելով բառակազմական միջոցների կիրառման առանձնահատկությունները ողբերգական, կատակերգական և պատմական դրամատուրգիական համատեքստերում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև լեզվական ձևի և գեղարվեստական իմաստի փոխհարաբերությանը՝ ցույց տալով, որ բառակազմությունը գրական տեքստում հանդես է գալիս ոչ միայն որպես բառապաշարի հարստացման եղանակ, այլև որպես հեղինակային ոճի կառուցման կարևոր գործիք։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բառակազմության տեսության, գործաբանության, լեզվաոճագիտության և գրական տեքստի լեզվաբանական վերլուծության մոտեցումները՝ բացահայտելու դրամատուրգիական խոսքում բառային կառուցվածքի հաղորդակցական և գեղարվեստական ներուժը։