Մելիքյան, Կարինե Ռոբերտի

История

Աշխատությունը նվիրված է վաղ միջնադարյան հայ եկեղեցական պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրներից մեկի աղբյուրագիտական, պատմագիտական և դավանաբանական քննությանը՝ այն դիտարկելով VII դարի վերջի և VIII դարի սկզբի կրոնաեկեղեցական հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում աղբյուրի հաղորդած տեղեկությունների պատմական արժեքի գնահատումն է, դրա ստեղծման միջավայրի, հեղինակային դիրքորոշման, նպատակադրումների և եկեղեցական բանավեճերի հետ ունեցած կապերի բացահայտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայ-քաղկեդոնական հարաբերությունների արտացոլմանը, Հայոց եկեղեցու դավանական դիրքորոշումների ներկայացմանը և Բյուզանդական եկեղեցական քաղաքականության հետ առնչվող հարցերին։ Աղբյուրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմական դեպքերի մասին տեղեկություններ պահպանած բնագիր, այլև որպես որոշակի դավանական միջավայրում ձևավորված երկ, որի հաղորդումները պահանջում են քննադատական համադրում այլ ժամանակակից կամ ժամանակագրորեն մոտ հայկական, հունական, ասորական և հարակից աղբյուրների տվյալների հետ։ Քննվում են եկեղեցական ժողովների, հոգևորականության, դավանական հակասությունների, եկեղեցական հաղորդակցության և տարբեր քրիստոնեական ուղղությունների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ տեղեկությունները՝ պարզելու դրանց հավաստիության աստիճանն ու պատմագիտական նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև բնագրի կառուցվածքի, ժամանակագրական շերտերի, պատմողական սկզբունքների և օգտագործված եկեղեցաքաղաքական եզրաբանության ուսումնասիրությունը։ Աղբյուրագիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու պատմական հիշողության, դավանական մեկնաբանության և հեղինակի գաղափարական դիրքորոշման ազդեցությունները՝ խուսափելով երկի հաղորդումները որպես ամբողջովին չեզոք պատմագրություն ընկալելուց։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բնագրի ձեռագրական ավանդությանը, պահպանման պատմությանը, լեզվական տարբերակներին և գիտական շրջանառության մեջ դրա մեկնաբանությունների զարգացմանը։ Այլ սկզբնաղբյուրների հետ համադրությունը նպաստում է վաղ միջնադարյան Հայաստանի եկեղեցական կյանքի, քրիստոսաբանական վեճերի և տարածաշրջանի եկեղեցիների միջև հարաբերությունների առավել ամբողջական վերակազմությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աղբյուրագիտության, եկեղեցական պատմության, պատմագրության և դավանաբանության մեթոդները՝ բացահայտելով տվյալ սկզբնաղբյուրի նշանակությունը Հայոց եկեղեցու վաղ միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության համար։