Մկրտչյան Գուրգեն

История

1920–1965 թվականներին Հայաստանում գրադարանային գործի զարգացումը սերտորեն կապված էր խորհրդային պետական համակարգի ձևավորման, կրթության տարածման և մշակութային քաղաքականության ընդլայնման հետ։ 1920-ականներին, Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո, գրադարանային համակարգը սկսեց վերակազմավորվել պետական վերահսկողության ներքո՝ նպատակ ունենալով ապահովել բնակչության գրագիտության բարձրացում և գաղափարական կրթություն։ Այդ շրջանում ստեղծվեցին նոր հանրային գրադարաններ, վերակազմավորվեցին նախկին ուսումնական և քաղաքային գրադարանները, ձևավորվեց միասնական ցանց, որը ենթարկվում էր պետական կառավարման։ 1930-ականներին գրադարանային գործը ավելի համակարգված դարձավ՝ ընդլայնվեցին գյուղական գրադարանները, շարժական գրադարանների միջոցով գրքերը հասան հեռավոր բնակավայրեր, և սկսեց ձևավորվել կենտրոնացված գրքային ֆոնդերի բաշխման համակարգ։ Պատերազմական տարիներին՝ 1940-ականներին, գրադարանները շարունակեցին գործել դժվար պայմաններում՝ աջակցելով ինչպես ռազմաճակատին, այնպես էլ թիկունքի կրթական ու քարոզչական աշխատանքներին։ Հետպատերազմյան շրջանում սկսվեց արագ վերականգնում և զարգացում․ ավելացան գրադարանների թիվը, բարելավվեց գրքային ֆոնդը, զարգացավ մատենագիտական աշխատանքը, ստեղծվեցին մասնագիտացված գրադարաններ գիտական և տեխնիկական հաստատությունների համար։ 1950-60-ականներին գրադարանային համակարգը հասավ ավելի բարձր կազմակերպվածության՝ ներդրվեցին նոր կատալոգավորման մեթոդներ, ամրապնդվեց մեթոդական ղեկավարությունը, զարգացավ ընթերցողների սպասարկման մշակույթը և բարձրացավ գրադարանների դերը որպես գիտելիքի տարածման ու հասարակության կրթական մակարդակի բարձրացման կարևոր կենտրոններ։ Այս ամբողջ ժամանակահատվածում գրադարանային գործը Հայաստանում ձևավորվեց որպես պետական մշակութային քաղաքականության կարևոր բաղադրիչ, որը միաժամանակ ծառայեց ինչպես կրթական, այնպես էլ հասարակական-գաղափարական նպատակների իրականացմանը։

Другие предметы

Գործնական ձեռնարկը նվիրված է հանրային գրադարանների գրքային ֆոնդերի համալրման, կազմակերպման և արդյունավետ կառավարման հիմնական սկզբունքներին ու մեթոդներին։ Ներկայացվում են գրադարանային հավաքածուների ձևավորման նպատակները, գրականության ընտրության չափանիշները և ընթերցողների տեղեկատվական, կրթական ու մշակութային պահանջմունքների հաշվառման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրքային ֆոնդերի համալրման պլանավորմանը, թեմատիկ և տեսակային կառուցվածքի որոշմանը, նոր հրատարակությունների ընտրությանը և գրադարանի սպասարկման ուղղություններին համապատասխան գրականության ձեռքբերմանը։ Քննարկվում են գրքերի պատվիրակման, գնման, նվիրատվությունների ընդունման, փոխանակման և համալրման այլ աղբյուրների օգտագործման կազմակերպական հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում գրադարանային ֆոնդերի հաշվառմանը, նոր ստացված գրականության մշակմանը, փաստաթղթային ձևակերպումներին և հավաքածուների պահպանման պայմաններին։ Կարևորվում են գրականության արդիականության գնահատումը, հնացած կամ ֆիզիկապես վնասված հրատարակությունների առանձնացումը, ֆոնդերի պարբերական ուսումնասիրությունը և ընթերցողական պահանջարկի վերլուծությունը։ Ձեռնարկը կարող է անդրադառնալ նաև համալրման համար նախատեսված ֆինանսական միջոցների նպատակային օգտագործմանը, գրադարանների համագործակցությանը և գրքային հավաքածուների զարգացման երկարաժամկետ ծրագրավորմանը։ Գործնական նշանակություն ունեն գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման վերաբերյալ մեթոդական ցուցումները, որոնք կարող են նպաստել ֆոնդերի հավասարակշռված ձևավորմանը և ընթերցողների սպասարկման որակի բարձրացմանը։ Հրատարակությունը նախատեսված է հանրային գրադարանների աշխատակիցների, գրադարանավարների, գրքային ֆոնդերի համալրման պատասխանատուների, գրադարանային գործի կազմակերպիչների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։