Մկրտչյան, Սամվել Սուրենի

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության ժամանակակից տոնածիսական մշակույթի էթնոսոցիոլոգիական ուսումնասիրությանը՝ ավանդական սովորույթների պահպանման, վերափոխման և նոր սոցիալ-մշակութային պայմաններին հարմարվելու գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում տոներն ու ծեսերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես մշակութային ժառանգության տարրեր, այլև որպես հասարակական հարաբերությունների, ընտանեկան կապերի, խմբային ինքնության և արժեքային պատկերացումների արտահայտման ձևեր։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ավանդույթի և արդիականության փոխհարաբերությունը՝ պարզելու համար, թե պատմականորեն ձևավորված տոնական սովորույթներից որոնք են շարունակել կենսագործվել ժամանակակից հասարակությունում, որոնք են ենթարկվել բովանդակային կամ կառուցվածքային փոփոխությունների, իսկ որոնք աստիճանաբար կորցրել են իրենց նախկին նշանակությունը։ Էթնոսոցիոլոգիական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տարբեր սոցիալական, տարիքային և բնակավայրային խմբերի վերաբերմունքը տոների ու ծեսերի նկատմամբ, դրանց մասնակցության ձևերը և ավանդույթների փոխանցման հիմնական միջավայրերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ընտանիքի և ազգակցական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ բազմաթիվ տոնական սովորույթներ պահպանվում և սերնդեսերունդ փոխանցվում են հենց ընտանեկան միջավայրում։ Միաժամանակ ուշադրություն է հատկացվում համայնքային, եկեղեցական և հասարակական միջավայրերի դերակատարությանը՝ տոնածիսական մշակույթի պահպանման և վերաիմաստավորման գործընթացներում։ Քննության առարկա են դառնում օրացուցային, կրոնական, ընտանեկան և հասարակական տոները, դրանց հետ կապված խորհրդանշական գործողությունները, սովորույթները, հաղորդակցական ձևերը և սոցիալական գործառույթները։ Կարևոր է նաև խորհրդային և հետխորհրդային հասարակական փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ քաղաքական և սոցիալ-մշակութային վերափոխումները նշանակալի ազդեցություն են ունեցել որոշ ավանդույթների հանրային դրսևորման, վերականգնման կամ նոր ձևերով տարածման վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են ժամանակակից տոնական սովորույթներում միաժամանակ պահպանվում պատմական մշակութային շերտերը և ձևավորվում նոր տարրեր՝ զանգվածային մշակույթի, քաղաքային կենսակերպի և հասարակական հարաբերությունների փոփոխության ազդեցությամբ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ազգագրության, էթնոսոցիոլոգիայի, մշակութաբանության և կրոնական վարքագծի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով տոնածիսական համակարգը որպես փոփոխվող, սակայն մշակութային հիշողության և հասարակական ինքնության պահպանման գործում կարևոր դեր ունեցող սոցիալական երևույթ։