Մնացականյան, Նարինե Գագիկի

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է ավիափոխադրումներ իրականացնող կազմակերպությունների տնտեսական և կառավարչական արդյունավետության գնահատմանը և դրա բարձրացման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի քաղաքացիական ավիացիայի ոլորտի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում ավիաընկերության ֆինանսական, գործառնական, կազմակերպական և շուկայական գործունեության փոխկապակցվածությունն է, քանի որ ոլորտի արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն եկամուտների և ծախսերի հարաբերակցությամբ, այլև օդանավերի օգտագործման մակարդակով, երթուղային ցանցի կառուցվածքով, ուղևորահոսքով, սպասարկման որակով, մրցակցային միջավայրով և կառավարման համակարգով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ծախսերի կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով վառելիքի, օդանավերի տեխնիկական սպասարկման, օդանավակայանային ծառայությունների, անձնակազմի, ապահովագրության, լիզինգի և վարչական կառավարման հետ կապված ծախսերի նշանակությունը։ Քննվում են օդանավերի պարկի արդյունավետ օգտագործման, չվերթների հաճախականության և երթուղիների ընտրության, նստատեղերի զբաղվածության, ժամանակացույցերի կազմակերպման և առևտրային քաղաքականության կատարելագործման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուղևորների պահանջարկի ուսումնասիրությունը և շուկայավարման գործիքների կիրառումը՝ ծառայությունների մրցունակության բարձրացման, հաճախորդների ներգրավման և տարբեր շուկաներում ընկերության դիրքերի ամրապնդման նպատակով։ Հայաստանի պայմաններում ոլորտը դիտարկվում է նաև երկրի աշխարհագրական դիրքի, միջազգային օդային հաղորդակցության նշանակության, արտաքին շուկաների հետ կապերի և ուղևորափոխադրումների պահանջարկի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել աշխատանքի արտադրողականությունը, մեկ ուղևորի կամ չվերթի հաշվով ծախսերը, եկամտաբերությունը, օդանավերի օգտագործման ինտենսիվությունը և այլ տնտեսական ցուցանիշներ։ Անդրադարձ է կատարվում թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը՝ տոմսերի վաճառքի, պահանջարկի կանխատեսման, հաճախորդների սպասարկման և կառավարչական որոշումների տեղեկատվական ապահովման ոլորտներում։ Առանձին նշանակություն ունի ռիսկերի կառավարումը, քանի որ ավիափոխադրումների ոլորտը զգայուն է վառելիքի գների, արժութային տատանումների, պահանջարկի փոփոխությունների և արտաքին տնտեսական գործոնների նկատմամբ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է ավիաընկերության արդյունավետության բարձրացումը որպես համալիր կառավարչական խնդիր՝ համադրելով ֆինանսական կառավարումը, գործառնական պլանավորումը, շուկայավարումը, ծառայությունների որակը և ռազմավարական կառավարումը՝ Հայաստանի ավիացիոն շուկայի առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։