Книги автора (1)

Онлайн

Литература

Նահապետ Քուչակի դիվանը

Ժողովածուն ներկայացնում է հայ միջնադարյան քնարերգության կարևորագույն ավանդույթներից մեկը՝ Նահապետ Քուչակի անվան հետ կապվող բանաստեղծական ժառանգությունը՝ ընդգրկելով սիրային, խրատական, այլաբանական և պանդխտության թեմաներով երգեր։ Ստեղծագործությունների կենտրոնում մարդկային զգացմունքների բազմազանությունն է՝ սերը, կարոտը, բաժանումը, կյանքի անցողիկության գիտակցումը, հոգևոր արժեքների որոնումը, մարդկային հարաբերությունների բարդությունը և հայրենի միջավայրի նկատմամբ կապվածությունը։ Սիրային երգերում արտահայտվում են սիրահարված մարդու ներաշխարհը, սիրո հմայքն ու տառապանքը, սիրելիի գեղեցկության հանդեպ հիացմունքը, հանդիպման սպասումը, հեռավորության ցավը և փոխադարձ սիրո բաղձանքը։ Այս երգերին բնորոշ է զգացմունքների անմիջականությունը, խոսքի բնականությունը և պատկերների արտահայտչականությունը, որոնց շնորհիվ անձնական ապրումները վերածվում են համամարդկային զգացմունքների գեղարվեստական արտահայտության։ Սիրո թեման ներկայացվում է ոչ միայն որպես քնարական հիացմունքի առարկա, այլև որպես մարդու հոգևոր կյանքի կարևորագույն ուժ, որը կարող է միաժամանակ պարգևել երջանկություն և պատճառել խոր ցավ։ Խրատական և այլաբանական երգերում առաջնային են դառնում կյանքի իմաստի, բարոյական վարքագծի, մարդկային արժանապատվության, խոհեմության, հոգևոր կատարելագործման և աշխարհի փոփոխականության վերաբերյալ մտորումները։ Դրանցում կիրառվող այլաբանական պատկերներն ու խորհրդանշական արտահայտությունները հնարավորություն են տալիս առօրյա երևույթների միջոցով ներկայացնելու ավելի ընդհանրական բարոյափիլիսոփայական գաղափարներ։ Պանդխտության երգերն իրենց հերթին արտացոլում են հայրենիքից հեռու գտնվելու ծանրությունը, հարազատ վայրերի կարոտը, օտարության մեջ ապրող մարդու հոգեբանական վիճակը և տուն վերադառնալու բաղձանքը։ Այս թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայ գրականության մեջ, քանի որ պանդխտությունը հայ ժողովրդի պատմական ու հասարակական կյանքի երկարատև իրողություններից է եղել և իր արտահայտությունն է գտել ժողովրդական երգերում ու բանաստեղծական ստեղծագործություններում։ Ժողովածուի գրական արժեքը պայմանավորված է նաև հայրենների բանաստեղծական ավանդույթի ներկայացմամբ։ Հայրենը հայ ժողովրդական և միջնադարյան քնարերգության ինքնատիպ չափածո ձևերից է, որն առանձնանում է հակիրճ կառուցվածքով, ռիթմական ներդաշնակությամբ, պատկերային խտությամբ և հուզական արտահայտչականությամբ։ Այս բանաստեղծական ձևը հնարավորություն է տալիս սահմանափակ ծավալում արտահայտելու բարդ ապրումներ, խոհեր և կյանքի վերաբերյալ ընդհանրացումներ։ Ստեղծագործություններին բնորոշ են ժողովրդական խոսքին մոտ լեզվական կառուցվածքը, կենդանի պատկերավորությունը, համեմատությունները, փոխաբերությունները, խորհրդանշական արտահայտությունները և բնական հնչերանգը։ Դրանցում միահյուսվում են անհատական քնարական ապրումն ու ժողովրդական ստեղծագործական մտածողությունը, ինչի շնորհիվ բանաստեղծական խոսքը ձեռք է բերում անմիջականություն և ազգային ինքնատիպություն։ Ժողովածուի կարևոր առանձնահատկություններից է նաև Արշակ Չոպանյանի քննական ուսումնասիրությունը, որի միջոցով ընթերցողին ներկայացվում են Քուչակի անվան հետ կապվող երգերի գրական, պատմական և բանասիրական հարցերը, դրանց ծագման ու տարածման խնդիրները, ձեռագրային ավանդույթը և հայ միջնադարյան բանաստեղծական ժառանգության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Չոպանյանի ուսումնասիրությունը կարևոր դեր է ունեցել Քուչակի ստեղծագործական ժառանգության հանրայնացման և հայ գրականագիտական մտքի շրջանակներում դրա շուրջ հետաքրքրության ձևավորման գործում։ Միաժամանակ ժողովածուն արժեքավոր է հայ միջնադարյան քնարերգության հեղինակության, բանավոր և գրավոր ավանդույթների փոխհարաբերության, ժողովրդական երգարվեստի ազդեցության և գրական ժառանգության պահպանման խնդիրների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Քուչակի անվան հետ կապվող հայրենների հեղինակային պատկանելության հարցը հետագայում դարձել է հայ գրականագիտության կարևոր քննարկումներից մեկը, ինչը ժողովածուին հաղորդում է նաև բանասիրական և գրականագիտական նշանակություն։ Այն հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայ բանաստեղծական մտածողության այնպիսի առանձնահատկություններին, որոնցում ազգային կենսափորձը, ժողովրդական աշխարհընկալումը, սիրային քնարերգությունը և փիլիսոփայական խոհը միավորվում են գեղարվեստական ամբողջության մեջ։ Գիրքը կարևոր տեղ ունի հայ գրականության պատմության, միջնադարյան բանաստեղծական ժառանգության, հայրենների ուսումնասիրության և հայ ժողովրդական երգարվեստի հետազոտության համար։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է ինչպես հայ դասական գրականությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ բանասիրության, գրականագիտության, հայագիտության և ազգային մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար՝ բացահայտելով հայ քնարերգության հուզական հարստությունը, լեզվական գեղեցկությունը և դարերի ընթացքում պահպանված բանաստեղծական ավանդույթների կենսունակությունը։

Обновлено. 2026-11-18
Նահապետ Քուչակի դիվանը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Подробнее Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее