Նալբանդյան, Մարտին Սիմոնի

Право

Աշխատությունը նվիրված է կալանքի՝ որպես քրեական պատժի տեսակի իրավական բնույթի, նշանակման և կիրառման հիմնախնդիրների համեմատական ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության քրեական օրենսդրության շրջանակում։ Հետազոտության հիմքում երկու պետությունների քրեական իրավունքում ձևավորված համապատասխան կարգավորումների համադրումն է՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց ընդհանուր հատկանիշները, տարբերությունները և իրավակիրառ պրակտիկայի համար նշանակություն ունեցող խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կալանքի տեղին քրեական պատիժների համակարգում, դրա նպատակներին և ազատությունից զրկելու հետ կապված այլ իրավական միջոցներից տարբերակման հարցերին։ Կարևոր է հատկապես կալանքը որպես պատիժ տարբերակել նույնանուն դատավարական խափանման միջոցից, քանի որ դրանց իրավական հիմքերը, նպատակները և կիրառման փուլերը տարբեր են։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պատժատեսակի նշանակման իրավական նախադրյալները, կիրառման սահմանափակումները, պատժի կատարման պայմանները և այն անձանց շրջանակը, որոնց նկատմամբ համապատասխան կարգավորումները կարող էին նախատեսել հատուկ կանոններ։ Համեմատական-իրավական մեթոդի կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու Հայաստանի և Ռուսաստանի քրեական օրենսդրություններում ընդունված մոտեցումների ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները և պարզելու դրանց ձևավորման տեսական ու գործնական պատճառները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև կարճաժամկետ ազատությունից զրկելու այս ձևի արդյունավետության և քրեական պատժի նպատակներին համապատասխանության խնդիրը։ Քննության կարող են առնվել պատժի անհատականացման, համաչափության, մարդասիրության և արդարության սկզբունքների հետ դրա հարաբերակցության հարցերը, ինչպես նաև այլընտրանքային պատժատեսակների կիրառման հնարավորությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի քրեակատարողական բաղադրիչը, քանի որ պատժի իրավական բնույթը գնահատելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ոչ միայն դրա նշանակման հիմքերը, այլև կատարման ռեժիմն ու դատապարտյալի իրավական վիճակը։ Հետազոտությունն ունի նաև պատմաիրավական արժեք, քանի որ քրեական օրենսդրության հետագա բարեփոխումների արդյունքում համապատասխան ինստիտուտների կարգավորումները կարող են փոփոխվել կամ վերանայվել։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը համադրում է քրեական իրավունքի, քրեակատարողական իրավունքի և համեմատական իրավագիտության մոտեցումները՝ համակարգված պատկերացում ձևավորելով երկու իրավական համակարգերում կալանքի՝ որպես քրեական պատժի ինստիտուտի զարգացման և կիրառման առանձնահատկությունների վերաբերյալ։