Օրդոյան, Գրիգոր Վրույրի

Օրդոյան, Գրիգոր Վրույրի

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Культура

Հայ կրկեսային արվեստի ձևաբանական քննություն. կրկեսի տեսության հարցեր

Գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ կրկեսային արվեստի ձևաբանական քննությանը և կրկեսի տեսության հիմնարար հարցերի վերլուծությանը։ Աշխատանքի առանցքում կրկեսային արվեստի կառուցվածքային, գեղարվեստական և արտահայտչական առանձնահատկությունների բացահայտումն է, ինչպես նաև հայկական կրկեսի ձևավորման, զարգացման և ազգային արվեստի համակարգում ունեցած դերի ուսումնասիրությունը։ Կրկեսը բեմական արվեստի յուրահատուկ տեսակ է, որտեղ միավորվում են մարմնի պլաստիկան, ակրոբատիկան, ձեռնածությունը, հավասարակշռության արվեստը, ծաղրածուական կատարումը, երաժշտությունը, տեսողական ձևավորումը և դրամատուրգիական կազմակերպումը։ Այդ բաղադրիչների փոխկապակցվածությունն է ձևավորում կրկեսային ներկայացման ամբողջական գեղարվեստական կերպարը։ Ձևաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանձին ուսումնասիրել ներկայացման կառուցվածքային տարրերը, համարների տեսակները, կատարողական տեխնիկան, բեմական տարածությունը, ռիթմը, շարժման լեզուն, դերակատարի կերպարը և հանդիսատեսի հետ հաղորդակցության ձևերը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է կրկեսի տեսական հասկացությունների համակարգումը։ Կարող են քննարկվել կրկեսային համարի կառուցվածքը, ժանրային առանձնահատկությունները, կատարողական հնարքները, ռիսկի և վարպետության հարաբերակցությունը, ֆիզիկական գործողության վերածումը գեղարվեստական արտահայտության, ինչպես նաև զվարճանքի և արվեստի փոխհարաբերությունը։ Կրկեսային արվեստի առանձնահատկությունն այն է, որ կատարողի ֆիզիկական կարողությունը ինքնին վերածվում է գեղարվեստական նյութի, իսկ տեխնիկական բարդությունը հաճախ միահյուսվում է կերպարային և դրամատուրգիական լուծումների հետ։ Հայկական կրկեսի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են համընդհանուր կրկեսային ավանդույթները համադրվել ազգային մշակութային առանձնահատկությունների հետ։ Կարևոր կարող են լինել հայկական բեմական մշակույթի, երաժշտական ավանդույթների, հումորի, կերպարային մտածողության և կատարողական դպրոցի ազդեցությունները կրկեսային արվեստի ձևավորման վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ այն պատմական և մշակութային պայմաններին, որոնց ներքո ձևավորվել և զարգացել է հայկական կրկեսը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև կրկեսային արտիստի մասնագիտությունը և կատարողական դպրոցի ձևավորման գործընթացը։ Կրկեսային արվեստը պահանջում է երկարատև մասնագիտական պատրաստվածություն, ֆիզիկական բարձր պատրաստվածություն, շարժումների ճշգրտություն, տարածական կողմնորոշում և բեմական արտահայտչականություն։ Այդ պատճառով կատարողի վարպետությունը ձևավորվում է տեխնիկական ուսուցման և գեղարվեստական մտածողության համադրման արդյունքում։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև հանդիսատեսի գործոնը։ Կրկեսային ներկայացման ազդեցությունը մեծապես պայմանավորված է անմիջական հաղորդակցությամբ, զարմանքի, հումորի, վտանգի և հուզական լարվածության ստեղծմամբ։ Հանդիսատեսի արձագանքը հաճախ դառնում է ներկայացման գեղարվեստական ռիթմի կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև կրկեսի և թատրոնի, պարի, երաժշտության ու այլ բեմական արվեստների փոխհարաբերություններին՝ ցույց տալով դրանց միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ժամանակակից կրկեսային արվեստի զարգացման համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել ավանդական համարների վերաիմաստավորումը, նոր բեմական տեխնոլոգիաների կիրառումը, դրամատուրգիական ամբողջական ներկայացումների ձևավորումը և կրկեսային արտահայտչամիջոցների ընդլայնումը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի կրկեսը դիտարկել ոչ միայն որպես զվարճանքի ձև, այլև որպես ինքնուրույն գեղարվեստական համակարգ՝ իր ժանրերով, արտահայտչամիջոցներով, կատարողական լեզվով և տեսական օրինաչափություններով։ Հայ կրկեսային արվեստի ձևաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ազգային կրկեսի գեղարվեստական առանձնահատկությունների, զարգացման ընթացքի և հայկական մշակույթի ընդհանուր համակարգում նրա ունեցած նշանակության մասին։

Обновлено. 2026-09-09
Հայ կրկեսային արվեստի ձևաբանական քննություն. կրկեսի տեսության հարցեր

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее