Օրդոյան, Գրիգոր Վրույրի

Օրդոյան, Գրիգոր Վրույրի

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Մշակույթ

Հայ կրկեսային արվեստի ձևաբանական քննություն. կրկեսի տեսության հարցեր

Գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ կրկեսային արվեստի ձևաբանական քննությանը և կրկեսի տեսության հիմնարար հարցերի վերլուծությանը։ Աշխատանքի առանցքում կրկեսային արվեստի կառուցվածքային, գեղարվեստական և արտահայտչական առանձնահատկությունների բացահայտումն է, ինչպես նաև հայկական կրկեսի ձևավորման, զարգացման և ազգային արվեստի համակարգում ունեցած դերի ուսումնասիրությունը։ Կրկեսը բեմական արվեստի յուրահատուկ տեսակ է, որտեղ միավորվում են մարմնի պլաստիկան, ակրոբատիկան, ձեռնածությունը, հավասարակշռության արվեստը, ծաղրածուական կատարումը, երաժշտությունը, տեսողական ձևավորումը և դրամատուրգիական կազմակերպումը։ Այդ բաղադրիչների փոխկապակցվածությունն է ձևավորում կրկեսային ներկայացման ամբողջական գեղարվեստական կերպարը։ Ձևաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանձին ուսումնասիրել ներկայացման կառուցվածքային տարրերը, համարների տեսակները, կատարողական տեխնիկան, բեմական տարածությունը, ռիթմը, շարժման լեզուն, դերակատարի կերպարը և հանդիսատեսի հետ հաղորդակցության ձևերը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է կրկեսի տեսական հասկացությունների համակարգումը։ Կարող են քննարկվել կրկեսային համարի կառուցվածքը, ժանրային առանձնահատկությունները, կատարողական հնարքները, ռիսկի և վարպետության հարաբերակցությունը, ֆիզիկական գործողության վերածումը գեղարվեստական արտահայտության, ինչպես նաև զվարճանքի և արվեստի փոխհարաբերությունը։ Կրկեսային արվեստի առանձնահատկությունն այն է, որ կատարողի ֆիզիկական կարողությունը ինքնին վերածվում է գեղարվեստական նյութի, իսկ տեխնիկական բարդությունը հաճախ միահյուսվում է կերպարային և դրամատուրգիական լուծումների հետ։ Հայկական կրկեսի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են համընդհանուր կրկեսային ավանդույթները համադրվել ազգային մշակութային առանձնահատկությունների հետ։ Կարևոր կարող են լինել հայկական բեմական մշակույթի, երաժշտական ավանդույթների, հումորի, կերպարային մտածողության և կատարողական դպրոցի ազդեցությունները կրկեսային արվեստի ձևավորման վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ այն պատմական և մշակութային պայմաններին, որոնց ներքո ձևավորվել և զարգացել է հայկական կրկեսը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև կրկեսային արտիստի մասնագիտությունը և կատարողական դպրոցի ձևավորման գործընթացը։ Կրկեսային արվեստը պահանջում է երկարատև մասնագիտական պատրաստվածություն, ֆիզիկական բարձր պատրաստվածություն, շարժումների ճշգրտություն, տարածական կողմնորոշում և բեմական արտահայտչականություն։ Այդ պատճառով կատարողի վարպետությունը ձևավորվում է տեխնիկական ուսուցման և գեղարվեստական մտածողության համադրման արդյունքում։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև հանդիսատեսի գործոնը։ Կրկեսային ներկայացման ազդեցությունը մեծապես պայմանավորված է անմիջական հաղորդակցությամբ, զարմանքի, հումորի, վտանգի և հուզական լարվածության ստեղծմամբ։ Հանդիսատեսի արձագանքը հաճախ դառնում է ներկայացման գեղարվեստական ռիթմի կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև կրկեսի և թատրոնի, պարի, երաժշտության ու այլ բեմական արվեստների փոխհարաբերություններին՝ ցույց տալով դրանց միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ժամանակակից կրկեսային արվեստի զարգացման համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել ավանդական համարների վերաիմաստավորումը, նոր բեմական տեխնոլոգիաների կիրառումը, դրամատուրգիական ամբողջական ներկայացումների ձևավորումը և կրկեսային արտահայտչամիջոցների ընդլայնումը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի կրկեսը դիտարկել ոչ միայն որպես զվարճանքի ձև, այլև որպես ինքնուրույն գեղարվեստական համակարգ՝ իր ժանրերով, արտահայտչամիջոցներով, կատարողական լեզվով և տեսական օրինաչափություններով։ Հայ կրկեսային արվեստի ձևաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ազգային կրկեսի գեղարվեստական առանձնահատկությունների, զարգացման ընթացքի և հայկական մշակույթի ընդհանուր համակարգում նրա ունեցած նշանակության մասին։

Թարմացվել է՝ 2026-09-09
Հայ կրկեսային արվեստի ձևաբանական քննություն. կրկեսի տեսության հարցեր

Անվճար

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին