Պետրոսյան, Արմեն Եղիշեի

История

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է Արամի առասպելը հնդեվրոպական առասպելաբանական համակարգի համատեքստում՝ ընդգծելով նրա կապը հերոսական նախատիպերի, էթնոգենետիկ պատմությունների և ազգածագման առասպելների կառուցվածքային մոդելների հետ։ Նշվում է, որ Արամի կերպարը հայ առասպելաբանական և պատմական ավանդույթում հանդես է գալիս որպես հիմնադիր-հերոսի տիպ, որի միջոցով արտահայտվում են տարածքի, ազգի և պետականության սկզբնավորման գաղափարները։ Վերլուծվում է, որ հնդեվրոպական առասպելաբանության շրջանակում նման կերպարները հաճախ կապված են տարածքի նվաճման, կարգի հաստատման և մշակութային ինքնության ձևավորման գաղափարների հետ, ինչը թույլ է տալիս Արամի առասպելը դիտարկել որպես համեմատական առասպելաբանական կառուցվածքի մաս։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայոց ազգածագման խնդրին, որտեղ առասպելաբանական և պատմական շերտերը փոխկապակցվում են՝ ձևավորելով բազմաշերտ ինքնության պատկերացում, որը միավորում է դիցաբանական ծագումնաբանական պատմությունները և պատմական հիշողության տարրերը։ Նշվում է նաև, որ Արամի կերպարի մեկնաբանությունները տարբեր գիտական մոտեցումներում տատանվում են՝ սկսած լեզվաբանական և պատմական վերլուծություններից մինչև մշակութային-սիմվոլիկ մեկնաբանություններ, ինչը վկայում է նրա բազմիմաստ բնույթի մասին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ Արամի առասպելը հնդեվրոպական առասպելաբանության համատեքստում կարող է դիտարկվել որպես ազգածագման առասպելների ընդհանուր մոդելի տեղական դրսևորում՝ արտացոլելով հայոց ինքնության ձևավորման գաղափարական հիմքերը։

Литература

Գիրքը նվիրված է հայ ավանդության մեջ Արամի կերպարի և նրա հետ կապված առասպելական պատումների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով այդ կերպարի ձևավորման, զարգացման և մշակութային նշանակության հիմնական առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Արամի մասին պահպանված ավանդազրույցները, դրանց տարբերակները, կառուցվածքային և բովանդակային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց տեղը հայ ժողովրդական բանահյուսության և առասպելաբանության համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է հերոսի կերպարի հիմնական գծերը՝ անդրադառնալով նրա ծագմանը, գործունեությանը, հերոսական հատկանիշներին, հակառակորդների հետ պայքարին և այն արժեքներին, որոնք մարմնավորվում են տվյալ կերպարի միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առասպելի և պատմական հիշողության փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես են առասպելական պատկերացումները միահյուսվում ժողովրդի անցյալի մասին պատկերացումներին և ազգային ինքնության ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև Արամի կերպարի հնարավոր զուգահեռները այլ ժողովուրդների առասպելական ավանդույթներում, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ընդհանուր հնդեվրոպական և տարածաշրջանային առասպելաբանական մոտիվների դրսևորումները։ Վերլուծության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում անվան, կերպարի և առասպելական սյուժեների տարբեր մեկնաբանություններին, ինչպես նաև դրանց փոխանցման և վերափոխման գործընթացներին տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ առասպելական պատումները կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես հնագույն հավատալիքների արտահայտություն, այլև որպես հասարակության արժեքային պատկերացումների, աշխարհընկալման և պատմական հիշողության պահպանման կարևոր միջոց։ Արամի կերպարի ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում են հայ ավանդության մեջ հերոսության, իշխանության, հայրենիքի պաշտպանության, համայնքային միասնության և մշակութային ինքնության վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բանագետների, պատմաբանների, հայագետների, դիցաբանության և մշակութաբանության մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են հայկական առասպելաբանությամբ, ժողովրդական ավանդություններով և ազգային մշակույթի հնագույն շերտերով։