Սաֆարյան, Ալբերտ Նորայրի

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է առևտրային բանկերի իրացվելիության ռիսկի ձևավորման պատճառների, գնահատման մեթոդների և կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում բանկի՝ իր ընթացիկ և ապագա ֆինանսական պարտավորությունները ժամանակին կատարելու կարողությունն է՝ առանց գործունեության կայունությունը խաթարող զգալի կորուստների կամ ֆինանսավորման անհամաչափ ծախսերի առաջացման։ Իրացվելիության ռիսկը դիտարկվում է որպես բանկային ռիսկերի կառավարման առանցքային ուղղություններից մեկը, որը սերտորեն կապված է ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքի, ֆինանսավորման աղբյուրների կայունության, դրամական հոսքերի և ֆինանսական շուկաների վիճակի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ակտիվների իրացվելիության աստիճանին, ավանդների ու այլ ներգրավված միջոցների ժամկետայնությանը, ինչպես նաև դրանց միջև առաջացող ժամկետային անհամապատասխանություններին։ Քննվում են դրամական միջոցների ներհոսքերի և արտահոսքերի գնահատման, իրացվելիության բացերի բացահայտման և տարբեր ժամանակային հորիզոններում բանկի ֆինանսական պահանջմունքների կանխատեսման մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ակտիվների և պասիվների կառավարման համակարգը, որի միջոցով հնարավոր է հավասարակշռել եկամտաբերության, ռիսկի և անհրաժեշտ իրացվելիության մակարդակի միջև հարաբերակցությունը։ Դիտարկվում են ֆինանսավորման աղբյուրների կենտրոնացման, ավանդային բազայի փոփոխությունների, վարկային պորտֆելի կառուցվածքի և շուկայական պայմանների ազդեցությունները բանկի իրացվելիության դիրքի վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև սթրեսային իրավիճակներում իրացվելիության կառավարմանը, երբ սովորական ֆինանսավորման աղբյուրների հասանելիությունը կարող է սահմանափակվել կամ դրամական միջոցների պահանջարկը՝ կտրուկ փոփոխվել։ Այս համատեքստում կարևորվում են իրացվելիության պահուստների ձևավորումը, արտակարգ ֆինանսավորման պլանավորումը և տարբեր անբարենպաստ սցենարների նկատմամբ բանկի դիմադրողականության գնահատումը։ Ուսումնասիրվում է նաև բանկային վերահսկողության և կարգավորման դերը՝ որպես ֆինանսական հաստատությունների իրացվելիության պահպանման և համակարգային ռիսկերի սահմանափակման գործոն։ Հայաստանի առևտրային բանկերի նյութերի դիտարկումը հնարավորություն է տալիս տեսական մոտեցումները համադրել ազգային ֆինանսական համակարգի գործնական առանձնահատկությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է բանկային գործի, ֆինանսական ռիսկերի կառավարման, ակտիվների և պարտավորությունների կառավարման ու ֆինանսական կայունության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել իրացվելիության ռիսկի գնահատման և վերահսկման արդյունավետ մեխանիզմները։