Սարգսյան, Մանիկ Հրաչի

Химия

Աշխատությունը նվիրված է իզատինի հիմքով նոր օրգանական միացությունների ստացման և դրանց կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հետերոցիկլային օրգանական քիմիայի այն ուղղությունն է, որտեղ իզատինի մոլեկուլային համակարգը դիտարկվում է որպես տարբեր կառուցվածք ունեցող ածանցյալների ձևավորման հեռանկարային հիմք։ Ուշադրություն է հատկացվում մոլեկուլի ռեակցիոն կենտրոնների առանձնահատկություններին և դրանց մասնակցությամբ հնարավոր քիմիական փոխակերպումների ընդհանուր օրինաչափություններին։ Նոր ածանցյալների նախագծման ժամանակ կարևորվում է սկզբնական կառուցվածքի նպատակային փոփոխությունը, քանի որ տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի ներմուծումը կարող է էականորեն փոխել ստացված միացությունների էլեկտրոնային կառուցվածքը, լուծելիությունը, կայունությունը և այլ ֆիզիկաքիմիական հատկություններ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր կառուցվածքային շարքերի ձևավորում և դրանց միջև կառուցվածք–հատկություն կապերի համեմատական վերլուծություն։ Կարևոր ուղղություններից է ստացված նյութերի կառուցվածքի հաստատումը ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրային հետազոտությունների միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել նպատակային միացությունների առաջացումը, մաքրությունը և մոլեկուլային կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև առանձին փոխակերպումների ընտրողականությունը, կողմնակի գործընթացների հնարավոր ազդեցությունը և նոր միացությունների ստացման ընդհանուր արդյունավետությունը՝ առանց սահմանափակվելու միայն վերջնական նյութերի նկարագրությամբ։ Իզատինի ածանցյալների նկատմամբ գիտական հետաքրքրությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այս դասի հետերոցիկլային միացությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են կենսաօրգանական և դեղագործական քիմիայի շրջանակներում՝ տարբեր կենսաբանական հատկությունների հետ հնարավոր կառուցվածքային կապերը պարզելու նպատակով։ Այդ պատճառով նոր կառուցվածքների ստացումը կարող է դիտարկվել որպես հետագա ֆիզիկաքիմիական կամ կենսաբանական ուսումնասիրությունների համար անհրաժեշտ միացությունների շարքի ընդլայնման միջոց։ Միաժամանակ որևէ հնարավոր կենսաբանական ակտիվության գնահատումը պահանջում է առանձին փորձարարական հաստատում և չի կարող եզրակացվել միայն մոլեկուլային կառուցվածքից։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի զարգացման, նոր ածանցյալների կառուցվածքային բազմազանության ընդլայնման և օրգանական նյութերի հատկությունների նպատակային փոփոխման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացման համար։