Սիմոնյան, Մարգար Օնիկի

Математика

Աշխատությունը նվիրված է բարձր էներգիաների ֆիզիկայի փորձարարական սարքավորման կարևոր բաղադրիչներից մեկի՝ հադրոնային կալորիմետրային համակարգի արձագանքի և չափողական բնութագրերի ուսումնասիրությանը տարբեր տեսակի մասնիկների դեպքում։ Հետազոտության կենտրոնում պիոնների և պրոտոնների՝ կալորիմետրի նյութի հետ փոխազդեցության արդյունքում ձևավորվող հադրոնային հեղեղների առանձնահատկություններն են, գրանցվող էներգիայի չափումը և դետեկտորի արձագանքի կախվածությունը մասնիկի տեսակից ու էներգիայից։ Քննվում են այնպիսի հիմնական բնութագրեր, ինչպիսիք են էներգետիկ արձագանքը, էներգետիկ լուծաչափը, գծայնությունը և ազդանշանի տարածական բաշխումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պիոնների և պրոտոնների համար ստացվող արդյունքների համեմատությանը, քանի որ տարբեր հադրոնների փոխազդեցությունները նյութի հետ կարող են առաջացնել հեղեղների կառուցվածքի և գրանցվող էներգիայի որոշակի տարբերություններ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե որքան ճշգրիտ է կալորիմետրային համակարգը վերականգնում մասնիկների սկզբնական էներգիան և ինչպես են չափման արդյունքների վրա ազդում հադրոնային փոխազդեցությունների վիճակագրական տատանումները։ Կարևորվում է նաև կալորիմետրի առանձին հատվածներում էներգիայի կուտակման ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է բնութագրել հադրոնային հեղեղների երկայնական և լայնական զարգացումը։ Փորձարարական տվյալները կարող են համադրվել մասնիկների փոխազդեցությունների համակարգչային մոդելավորման արդյունքների հետ՝ կիրառվող ֆիզիկական մոդելների համապատասխանությունը գնահատելու նպատակով։ Նման համեմատությունը կարևոր է ոչ միայն դետեկտորի աշխատանքի ուսումնասիրության, այլև բարձր էներգիաների փորձերում օգտագործվող մոդելավորման համակարգերի կատարելագործման համար։ Առանձին նշանակություն ունի կալիբրացման և չափման անորոշությունների գնահատումը, քանի որ կալորիմետրի բնութագրերի ճշգրտությունը անմիջականորեն կապված է բախումների արդյունքում առաջացող հադրոնների և հադրոնային շիթերի էներգիայի վերականգնման հուսալիության հետ։ Հետազոտության արդյունքները նպաստում են դետեկտորի աշխատանքի ավելի ամբողջական ըմբռնմանը և փորձարարական տվյալների ֆիզիկական մեկնաբանության ճշգրտության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տարրական մասնիկների փորձարարական ֆիզիկայի, դետեկտորային տեխնիկայի, կալորիմետրիայի և համակարգչային մոդելավորման մոտեցումները՝ պիոնների ու պրոտոնների գրանցման ժամանակ հադրոնային կալորիմետրի արձագանքը բազմակողմանիորեն գնահատելու նպատակով։