Սիմոնյան, Սիմոն Հովհաննեսի

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է կրտսեր դպրոցականների իմացական մտածողության զարգացման կարևորագույն հիմնախնդրին՝ ինֆորմատիկայի նախագիտելիքների ուսուցման գործընթացի համատեքստում։ Այն ուսումնասիրում է, թե ինչպես կարելի է վաղ դպրոցական տարիքում համակարգված և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան ուսուցման միջոցով նպաստել երեխայի տրամաբանական, վերլուծական, համեմատական, ընդհանրացնող և ստեղծագործական մտածողության ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում այն գաղափարն է, որ ժամանակակից կրթական միջավայրում ինֆորմատիկայի նախագիտելիքները պետք չէ սահմանափակել միայն համակարգչի կամ թվային տեխնոլոգիաների հետ նախնական ծանոթությամբ․ դրանք կարող են դառնալ երեխայի ճանաչողական ակտիվության խթանման, խնդիրների լուծման հմտությունների ձևավորման և մտածողության կառուցվածքային զարգացման արդյունավետ միջոց։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում կրտսեր դպրոցական տարիքի հոգեբանական և մանկավարժական առանձնահատկություններին, քանի որ այս փուլում երեխաների մտածողությունը աստիճանաբար անցում է կատարում առավել կոնկրետ գործողություններից դեպի տրամաբանական կապերի գիտակցում, պատճառահետևանքային հարաբերությունների բացահայտում և վերացականացման տարրերի ձևավորում։ Ինֆորմատիկայի նախագիտելիքների ուսուցումը դիտարկվում է որպես այնպիսի կրթական գործընթաց, որի ընթացքում երեխան կարող է սովորել տեղեկատվություն տարբերակել, դասակարգել, համեմատել, հաջորդականություններ կառուցել, օրինաչափություններ բացահայտել, քայլերի հերթականություն սահմանել և առաջադրված խնդիրների լուծման համար ընտրել համապատասխան գործողություններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ալգորիթմական մտածողության նախադրյալների ձևավորմանը, քանի որ գործողությունների հաջորդականությունը հասկանալը, խնդիրը փոքր քայլերի բաժանելը, պայմանների և արդյունքների միջև կապեր տեսնելը կարևոր հիմք են ոչ միայն հետագա ինֆորմատիկայի ուսուցման, այլև ընդհանուր ճանաչողական զարգացման համար։ Նյութը կարևորում է նաև ուսուցման խաղային և գործնական բնույթը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ կրտսեր դպրոցականի համար արդյունավետ են այնպիսի առաջադրանքները, որոնք միավորում են ճանաչողական հետաքրքրությունը, երևակայությունը, փորձարկումը և ինքնուրույն գործունեությունը։ Խնդիրների, տրամաբանական վարժությունների, դասակարգման ու հաջորդականացման առաջադրանքների, պայմանական իրավիճակների և պարզ ալգորիթմական գործողությունների միջոցով երեխան ոչ միայն ձեռք է բերում ինֆորմատիկային առնչվող նախնական պատկերացումներ, այլև զարգացնում է ուշադրությունը, հիշողությունը, ընկալումը, խոսքային և տրամաբանական կարողությունները։ Աշխատանքը կարևոր է նաև նրանով, որ ուսուցման գործընթացը դիտարկում է ոչ թե որպես պատրաստի գիտելիքի փոխանցում, այլ որպես երեխայի ակտիվ մտավոր գործունեության կազմակերպում։ Այս մոտեցման դեպքում մանկավարժի դերը կայանում է համապատասխան խնդրային իրավիճակների ստեղծման, երեխային ինքնուրույն մտածելու ուղղորդման, հարցադրումների միջոցով որոնողական գործունեության խթանման և սովորողի անհատական հնարավորություններին համապատասխան առաջադրանքների ընտրության մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության ոլորտի մասնագետների, ինչպես նաև ինֆորմատիկայի նախնական ուսուցմամբ զբաղվողների համար, քանի որ ներկայացվող մոտեցումները հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարելի է թվային և տեղեկատվական միջավայրին վերաբերող նախնական գիտելիքները վերածել երեխայի համակողմանի մտավոր զարգացման գործիքի։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընդգծում է, որ ինֆորմատիկայի նախագիտելիքների ճիշտ կազմակերպված ուսուցումը կարող է նպաստել ոչ միայն տեխնոլոգիական գրագիտության նախադրյալների ստեղծմանը, այլև սովորողի ինքնուրույնության, տրամաբանական դատողության, խնդիրներ լուծելու կարողության, ճանաչողական հետաքրքրության և նոր իրավիճակներում գիտելիքը կիրառելու հմտության զարգացմանը։