Ստեփանյան, Աննա Յուրիի

Биология

Աշխատությունը նվիրված է տարածական-պատկերային, լաբիրինթոսային տիպի առաջադրանքների կատարման ընթացքում հետազոտվող անձանց հոգեֆիզիոլոգիական վիճակի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մարդու տարածական կողմնորոշման, տեսողական տեղեկատվության մշակման, ուշադրության կենտրոնացման, աշխատանքային հիշողության, որոշումների ընդունման և շարժողական արձագանքների փոխկապակցված գործունեությունն է։ Լաբիրինթոսային կառուցվածքով առաջադրանքները դիտարկվում են որպես ճանաչողական գործունեության համալիր մոդել, որի պայմաններում անհրաժեշտ է ընկալել տարածական հարաբերությունները, մտովի ձևավորել հնարավոր շարժման ուղղությունները, ընտրել համապատասխան տարբերակը և վերահսկել առաջադրանքի կատարման ընթացքը։ Քննվում են տարբեր բարդության ճանաչողական ծանրաբեռնվածության պայմաններում հոգեֆիզիոլոգիական ցուցանիշների հնարավոր փոփոխությունները և դրանց կապը առաջադրանքի կատարման արագության, ճշգրտության ու սխալների բնույթի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակին, ուշադրության կայունությանը, հոգեկան աշխատանքի արդյունավետությանը և անհատական արձագանքման առանձնահատկություններին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու առաջադրանքի կատարման վարքային արդյունքները ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների հետ և այդ կերպ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածական խնդրի լուծման ընթացքում մարդու ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների մասին։ Կարևորվում է նաև հոգնածության, հուզական լարվածության և ճանաչողական ծանրաբեռնվածության ազդեցության գնահատումը, քանի որ առաջադրանքի բարդացման կամ երկարատև կատարման պայմաններում դրանք կարող են անդրադառնալ ուշադրության և գործունեության արդյունավետության վրա։ Անհատական տարբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածական մտածողության և հոգեֆիզիոլոգիական արձագանքների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Նման աշխատանքները կարևոր են ճանաչողական հոգեֆիզիոլոգիայի տեսանկյունից և կարող են նպաստել մարդու օպերատորական գործունեության, ուսուցման գործընթացների ու տարբեր ինտելեկտուալ առաջադրանքների կատարման առանձնահատկությունների ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական մոտեցումները՝ տարածական-պատկերային գործունեության ընթացքում ճանաչողական գործընթացների և օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի փոխազդեցությունը գնահատելու նպատակով։