Տեր-Սարգսյան, Լուիզա Ալեքսանդրի

Տեր-Սարգսյան, Լուիզա Ալեքսանդրի

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Литература

Հայ պատմավեպը ռուսական թարգմանություններում: Ոճի վերաստեղծման պրոբլեմը

Գիրքը նվիրված է հայ պատմավեպերի ռուսերեն թարգմանության առանձնահատկություններին և այն բարդություններին, որոնք առաջանում են բնագրի գեղարվեստական ոճը այլ լեզվով հնարավորինս ամբողջական ու համարժեք վերարտադրելիս։ Աշխատության կենտրոնում հայ պատմավեպի լեզվական, ոճական և գեղարվեստական ինքնատիպության պահպանման խնդիրն է, մասնավորապես՝ այն միջոցների ուսումնասիրությունը, որոնց օգնությամբ թարգմանիչը փորձում է փոխանցել բնագրի հեղինակային խոսքը, պատմողական առանձնահատկությունները, ազգային-մշակութային երանգները, կերպարների խոսքի անհատականությունը և պատմական ժամանակաշրջանին բնորոշ լեզվական միջավայրը։ Հեղինակը դիտարկում է թարգմանական գործընթացում առաջացող տարբեր խնդիրներ՝ կապված բառապաշարի, դարձվածաբանության, շարահյուսական կառուցվածքների, հնաբանությունների, բարբառային և ազգային-մշակութային տարրերի, ինչպես նաև բնագրի արտահայտչական ու հուզական ազդեցության պահպանման հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ պատմավեպի թարգմանության դեպքում անհրաժեշտ է ոչ միայն ճշգրիտ փոխանցել բովանդակությունը, այլև պահպանել ստեղծագործության գեղարվեստական մթնոլորտը և հեղինակի անհատական ոճը։ Ռուսերեն թարգմանությունների համեմատական դիտարկման միջոցով աշխատանքը բացահայտում է այն դեպքերը, երբ թարգմանական լուծումները նպաստում են բնագրի ոճական առանձնահատկությունների պահպանմանը, ինչպես նաև այն իրավիճակները, երբ լեզվական կամ մշակութային տարբերությունները հանգեցնում են որոշակի կորուստների, փոփոխությունների կամ իմաստային ու ոճական տեղաշարժերի։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է ներկայացնում հայ և ռուս գրականությունների փոխառնչությունների, հայ պատմավեպի տարածման ու ընկալման, ինչպես նաև գեղարվեստական թարգմանության տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, թարգմանագետներին, լեզվաբաններին, հայագետներին, ռուսագետներին, գրական թարգմանիչներին և հայ գրականության ու թարգմանության հարցերով զբաղվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Обновлено. 2026-09-15
Հայ պատմավեպը ռուսական թարգմանություններում: Ոճի վերաստեղծման պրոբլեմը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book9 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book16 Подробнее