Վարդանյան, Եվգինե Ռոբերտի

Социология

Աշխատությունը նվիրված է բնակչության սոցիալական պաշտպանության կազմակերպման գործընթացներում տեղական ինքնակառավարման մարմինների մասնակցության, գործառույթների և փոխհարաբերությունների սոցիոլոգիական ուսումնասիրությանը՝ դրանց համակարգային ներկայացման և մոդելավորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում համայնքային կառավարման մակարդակի այն հնարավորություններն ու սահմանափակումներն են, որոնք կապված են սոցիալական խնդիրների բացահայտման, սոցիալական ծառայությունների կազմակերպման, բնակչության տարբեր խմբերի կարիքների գնահատման և համապատասխան աջակցության մեխանիզմների ձևավորման հետ։ Քննվում է պետական և տեղական կառավարման մակարդակների միջև լիազորությունների ու պատասխանատվության բաշխումը, ինչպես նաև համայնքային կառույցների, սոցիալական ծառայությունների, հասարակական կազմակերպությունների և բնակչության միջև համագործակցության առանձնահատկությունները։ Սոցիոլոգիական մոդելավորման միջոցով հնարավոր է համակարգել սոցիալական պաշտպանության ոլորտի հիմնական դերակատարներին, նրանց միջև տեղեկատվական և կազմակերպական կապերը, որոշումների ընդունման ընթացքը և սոցիալական աջակցության տրամադրման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համայնքների սոցիալ-տնտեսական տարբերություններին, բնակչության կառուցվածքին, տեղական ռեսուրսների հասանելիությանը և սոցիալական պահանջմունքների տարածքային առանձնահատկություններին, քանի որ դրանք կարող են պայմանավորել տեղական կառավարման մարմինների գործունեության արդյունավետությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սոցիալական ծառայությունների հասցեականության և մատչելիության գնահատումը, ինչպես նաև բնակչության իրազեկվածության, վստահության, մասնակցության և տեղական կառույցների աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքի ուսումնասիրությունը։ Կարող են կիրառվել սոցիոլոգիական հարցումների, հարցազրույցների, փորձագիտական գնահատումների, փաստաթղթերի վերլուծության և վիճակագրական տվյալների համադրման մեթոդներ՝ համակարգի գործառնական առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Մոդելավորման շրջանակում հնարավոր է առանձնացնել այն գործոնները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են համայնքային մակարդակում սոցիալական քաղաքականության իրականացմանը՝ կազմակերպական կարողություններ, մասնագիտական ներուժ, ֆինանսական ռեսուրսներ, տեղեկատվական ապահովվածություն և միջգերատեսչական համագործակցություն։ Կարևորվում է նաև հետադարձ կապի մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով բնակչության կարիքների վերաբերյալ տեղեկատվությունը կարող է ներառվել համայնքային որոշումների կայացման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիոլոգիայի, սոցիալական քաղաքականության և տեղական կառավարման ուսումնասիրության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով կառուցվածքային ձևով ներկայացնել համայնքային իշխանության դերակատարումը սոցիալական պաշտպանության համակարգում և բացահայտել դրա կազմակերպական ու սոցիալական արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։