Жамкочян, Арутюн Сизефрович

Жамкочян, Арутюн Сизефрович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (2)

Онлайн

История

Երկրների մասին տեղեկություններ

Միջնադարյան արաբական աշխարհագրական գրականության կարևորագույն երկերից մեկը՝ այս աշխատությունը ներկայացնում է տարբեր երկրների, տարածքների, քաղաքների, ժողովուրդների և բնակավայրերի մասին պատմական, աշխարհագրական ու ազգագրական տեղեկությունների հարուստ ամբողջություն։ Ստեղծագործությունն արտացոլում է միջնադարյան արաբալեզու գիտական աշխարհի պատկերացումները բնակեցված աշխարհի կառուցվածքի, աշխարհագրական տարածությունների, երկրների առանձնահատկությունների և տարբեր ժողովուրդների կյանքի վերաբերյալ։ Հեղինակը միավորում է աշխարհագրական նկարագրությունները, պատմական հաղորդումները, տեղանունների մասին տեղեկությունները, ճանապարհների ու բնակավայրերի հիշատակությունները, ինչպես նաև տարբեր տարածաշրջանների բնական, տնտեսական և մշակութային առանձնահատկություններին վերաբերող տվյալները՝ ձևավորելով իր ժամանակաշրջանի աշխարհաճանաչողության բազմակողմանի պատկեր։ Աշխատության արժեքավոր կողմերից է աշխարհագրական գիտելիքների և պատմական հիշողության համադրությունը, որի շնորհիվ տարածքների նկարագրությունը չի սահմանափակվում միայն դրանց տեղադրությամբ կամ բնական պայմաններով, այլ ընդգրկում է նաև մարդկային գործունեության, հասարակական կյանքի, առևտրական կապերի և մշակութային փոխազդեցությունների վերաբերյալ պատկերացումներ։ Հատուկ նշանակություն ունեն տարբեր երկրների ու քաղաքների մասին պահպանված պատմական հաղորդումները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի և հարակից տարածաշրջանների աշխարհագրական ընկալումները, բնակավայրերի մասին տեղեկությունների շրջանառությունը և ժողովուրդների միջև գոյություն ունեցած կապերը։ Երկը կարևոր սկզբնաղբյուր է միջնադարյան աշխարհագրության, պատմության, տեղագրության, ազգագրության և մշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր նյութ է պարունակում նաև տարածաշրջանային պատմության հետազոտողների համար, քանի որ միջնադարյան արաբ աշխարհագրագետների աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել տարբեր երկրների, այդ թվում՝ Կովկասի և հարակից տարածքների մասին տեղեկությունների պահպանման ու փոխանցման գործում։ Հեղինակի շարադրանքի բնույթը բնորոշ է միջնադարյան արաբական աշխարհագրական ավանդույթին, որտեղ գիտական դիտարկումները, պատմական տեղեկությունները, գրավոր աղբյուրներից քաղված հաղորդումները և տարբեր ժողովուրդների մասին պատմությունները հաճախ ներկայացվում են մեկ ամբողջական մտավոր համակարգի շրջանակում։ Ստեղծագործությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու միջնադարյան մարդու աշխարհընկալմանը, աշխարհագրական գիտելիքների զարգացման ընթացքին և այն մտավոր միջավայրին, որտեղ աշխարհագրությունը սերտորեն կապված էր պատմագրության, ճանապարհորդական հաղորդումների և մշակութային ուսումնասիրությունների հետ։ Այն առանձնահատուկ ընթերցողական և գիտական արժեք ունի արաբական միջնադարյան գրականության, պատմական աշխարհագրության, արևելագիտության և տարածաշրջանային պատմության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր վկայություն այն մասին, թե ինչպես էին միջնադարյան գիտնականները ճանաչում, նկարագրում և մեկնաբանում իրենց շրջապատող աշխարհը։

Обновлено. 2026-11-20
Երկրների մասին տեղեկություններ

Бесплатно

Онлайн

Религия

Սամարացի հնգամատյանի արաբերեն տարբերակների՝ Ռուսաստանի ազգային գրադարանի հավաքածուում պահպանվող չհրատարակված հատվածներ

Աշխատությունը նվիրված է սամարացի հնգամատյանի արաբերեն տարբերակների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Ռուսաստանի ազգային գրադարանի ձեռագրային հավաքածուում պահպանվող և մինչ այդ գիտական շրջանառության մեջ չդրված հատվածներին։ Այն ներկայացնում է աստվածաշնչյան տեքստի արաբերեն փոխանցման, պահպանման և ձեռագրային ավանդույթի ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն՝ հնարավորություն ընձեռելով անդրադառնալու սամարական կրոնական համայնքի գրական և մշակութային ժառանգությանը, ինչպես նաև այդ ժառանգության ձևավորման ու տարածման պատմությանը։ Սամարացի հնգամատյանը սամարական կրոնական ավանդույթի հիմնարար սուրբ գրային ժողովածուն է, որը ներառում է Հին Կտակարանի առաջին հինգ գրքերը՝ Ծննդոցը, Ելքը, Ղևտականը, Թվերը և Երկրորդ Օրինացը։ Դրա արաբերեն տարբերակները կարևոր նշանակություն ունեն աստվածաշնչյան տեքստերի միջմշակութային փոխանցման, լեզվական փոխազդեցությունների և կրոնական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Աշխատության գիտական հետաքրքրությունը պայմանավորված է հատկապես չհրատարակված ձեռագրային նյութերի ներկայացմամբ, քանի որ նման աղբյուրները կարող են նոր հնարավորություններ բացել բնագրային տարբերակների, թարգմանական առանձնահատկությունների, տեքստային տարբերությունների և միջնադարյան արաբալեզու սամարական գրավոր մշակույթի հետազոտության համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև ձեռագրերի գիտական արժեքը՝ որպես պատմական սկզբնաղբյուրների, որոնք արտացոլում են սուրբ գրային ժառանգության պահպանման, վերարտադրման և փոխանցման գործընթացները։ Սամարական և արաբական մշակութային միջավայրերի փոխհարաբերությունների համատեքստում նման նյութերի ուսումնասիրությունը նպաստում է կրոնական ինքնության, լեզվական հարմարվողականության և գրավոր ավանդույթների զարգացման առանձնահատկությունների ավելի խորքային ընկալմանը։ Ռուսաստանի ազգային գրադարանի հավաքածուում պահպանվող նյութերի գիտական շրջանառության մեջ ներառումը կարևոր ներդրում է արևելագիտության, սեմական լեզուների, արաբագիտության, աստվածաշնչագիտության և ձեռագրագիտության բնագավառներում՝ ընդլայնելով սամարական գրական ժառանգության ուսումնասիրման աղբյուրագիտական հնարավորությունները։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես մասնագիտական հետազոտողների, այնպես էլ աստվածաշնչյան տեքստերի պատմությամբ, կրոնական ավանդույթների զարգացմամբ, արաբերեն թարգմանական գրականությամբ և Մերձավոր Արևելքի միջնադարյան մտավոր ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Обновлено. 2026-11-20
Սամարացի հնգամատյանի արաբերեն տարբերակների՝ Ռուսաստանի ազգային գրադարանի հավաքածուում պահպանվող չհրատարակված հատվածներ

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее