Ֆրանսերենի գործնական քերականություն

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է սրտամկանի քանակական ֆունկցիոնալ մորֆոլոգիայի ուսումնասիրությանը՝ սրտի կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ֆունկցիոնալ գործունեության միջև կապերի բացահայտման նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են սրտամկանի հյուսվածքային և բջջային կազմակերպվածությունը, կարդիոմիոցիտների կառուցվածքը, դրանց տարածական դասավորությունը, չափային և քանակական բնութագրերը, ինչպես նաև սրտամկանի տարբեր կառուցվածքային բաղադրիչների հարաբերակցությունը։ Քանակական մոտեցման կիրառումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նկարագրել սրտամկանի մորֆոլոգիական առանձնահատկությունները, այլև ստանալ չափելի տվյալներ, որոնց միջոցով կարելի է գնահատել կառուցվածքային փոփոխությունների և սրտի ֆունկցիոնալ վիճակի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել սրտամկանի տարբեր հատվածների, բջջային տարրերի և միջբջջային բաղադրիչների հարաբերակցությանը, ինչպես նաև կառուցվածքային ցուցանիշների փոփոխություններին՝ տարբեր ֆիզիոլոգիական կամ ախտաբանական պայմաններում։ Աշխատության մեջ կարող են կիրառվել մորֆոմետրիկ և հյուսվածաբանական հետազոտության մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել ուսումնասիրության օբյեկտիվությունն ու արդյունքների համադրելիությունը։ Նման մոտեցումը կարևոր նշանակություն ունի սրտամկանի կառուցվածքային վերակազմավորման, հարմարվողական գործընթացների և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների մեխանիզմների ըմբռնման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել անատոմների, հյուսվածաբանների, ֆիզիոլոգների, սրտաբանների, ախտաբանների, կենսաբժշկական հետազոտողների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար՝ սրտամկանի կառուցվածքի և գործունեության փոխկապակցվածությունն ուսումնասիրելու տեսանկյունից։

Информатика

Теория рекурсивных функций и эффективная вычислимость աշխատությունը տեսական ինֆորմատիկայի և մաթեմատիկական տրամաբանության հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է հաշվելիության տեսության հիմնական գաղափարներն ու ձևական մոդելները, այն բացատրում է ռեկուրսիվ ֆունկցիաների դասական տեսությունը, մասնակի և ընդհանուր ռեկուրսիվության տարբերությունները, ինչպես նաև ալգորիթմական հաշվելիության սահմանները, գիրքը անդրադառնում է Թյուրինգի մեքենաների, լամբդա-կալկուլուսի և այլ համարժեք մոդելների միջև կապերին, միաժամանակ ներկայացնելով որոշելիության և անորոշելիության խնդիրներ, օրինակ՝ կանգառի խնդիրը, ինչը ցույց է տալիս հաշվարկման սահմանափակումները, աշխատանքը ընդգծում է նաև ձևական լեզուների և ալգորիթմների տեսության կապը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր համակարգչային գիտության, մաթեմատիկական տրամաբանության և տեսական ինֆորմատիկայի ուսանողների համար։

История

Սոցիոլոգիական, էթնոսոցիոլոգիական և սփյուռքագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սոցիալական ցանցերի դերի և նշանակության ուսումնասիրությանը հայկական սփյուռքի համայնքային կյանքի, էթնիկական ինքնության պահպանման և սոցիալական փոխհարաբերությունների ձևավորման գործընթացներում։ Քննության են առնվում սոցիալական ցանցի՝ որպես անհատների, խմբերի և կազմակերպությունների միջև կապերի համակարգի տեսական հիմքերը, դրա կառուցվածքային առանձնահատկությունները և գործառույթները սփյուռքյան միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտանեկան, ազգակցական, բարեկամական, մասնագիտական և համայնքային կապերի նշանակությանը սփյուռքահայերի սոցիալական ինտեգրման և փոխօգնության կազմակերպման գործում։ Վերլուծվում են սոցիալական կապերի ազդեցությունները ազգային ինքնագիտակցության, մշակութային արժեքների փոխանցման, մայրենի լեզվի պահպանման և համայնքային համերաշխության ձևավորման վրա։ Քննարկվում են հայկական կազմակերպությունների, կրթամշակութային հաստատությունների, հասարակական միավորումների և ոչ պաշտոնական համայնքային խմբերի դերը սոցիալական ցանցերի ձևավորման ու զարգացման գործընթացներում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել էթնոսոցիոլոգիական հարցումների, խորացված հարցազրույցների և սոցիալական կապերի վերլուծության մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ սփյուռքահայ համայնքների ներքին փոխհարաբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում միջսերնդային կապերի, միգրացիոն գործընթացների, հայրենիքի հետ հարաբերությունների և բնակության երկրների հասարակական միջավայրի ազդեցությանը սփյուռքյան սոցիալական ցանցերի գործունեության վրա։ Կարևորվում է նաև թվային հաղորդակցության հարթակների հնարավոր դերը համայնքային կապերի պահպանման, տեղեկատվության տարածման և աշխարհագրորեն հեռավոր խմբերի միջև փոխգործակցության ամրապնդման գործում։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հայկական սփյուռքի սոցիալական կազմակերպման առանձնահատկությունների բացահայտմանը, համայնքային կապերի կայունության գնահատմանը և էթնիկական ինքնության պահպանման սոցիալական մեխանիզմների ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել էթնոսոցիոլոգիայի, սփյուռքագիտության, սոցիալական մարդաբանության, միգրացիոն ուսումնասիրությունների և համայնքային սոցիոլոգիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Литература

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ» դրամայի գեղարվեստական կոնցեպցիայի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ստեղծագործության գաղափարական, փիլիսոփայական, կերպարային և գեղագիտական հիմնական առանձնահատկությունները։ Դրաման հայ գրականության մեջ առանձնանում է իր խորհրդանշական կառուցվածքով, հոգեբանական խորությամբ և մարդու ներաշխարհի ու հոգևոր ընտրության խնդիրների նկատմամբ առանձնահատուկ ուշադրությամբ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում մարդու և իր ներքին հակասությունների, երկրային կյանքի և հոգևոր ձգտումների, անձնական ցանկության և պարտքի, սիրո և հրաժարման, ազատության և ինքնազսպման փոխհարաբերություններն են։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է քննվել ստեղծագործության գաղափարական հիմքը և այն փիլիսոփայական հարցադրումները, որոնց միջոցով հեղինակը ներկայացնում է մարդու գոյության իմաստի որոնումը։ Կերպարները հանդես են գալիս ոչ միայն որպես անհատական բնավորություններ, այլև որպես տարբեր աշխարհայացքների, հոգևոր դիրքորոշումների և արժեքային համակարգերի կրողներ։ Նրանց հակադրությունների միջոցով բացահայտվում է ստեղծագործության ներքին դրամատիզմը և մարդու հոգևոր ընտրության բարդությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում աշխարհիկ ու հոգևոր կյանքի հակադրությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է այնպիսի իրավիճակ, որտեղ հերոսների անձնական զգացմունքներն ու ձգտումները բախվում են բարոյական, կրոնական և հասարակական պարտավորությունների հետ։ Այս հակադրությունը ստեղծագործությանը հաղորդում է ոչ միայն անձնական, այլև համամարդկային նշանակություն՝ այն դարձնելով մարդու ազատ կամքի, պատասխանատվության և ինքնաճանաչման վերաբերյալ փիլիսոփայական խորհրդածություն։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դրամայի խորհրդանշական համակարգի ուսումնասիրությունը։ Վերնագրային գաղափարը, կերպարները, միջավայրը, բնության պատկերները և գործողությունների զարգացումը կարող են մեկնաբանվել որպես ավելի խոր իմաստներ կրող գեղարվեստական նշաններ։ Խորհրդանիշների միջոցով ստեղծագործության կոնկրետ գործողությունները վերածվում են հոգևոր և փիլիսոփայական խնդիրների արտահայտության։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել դրամայի լեզվական և ոճական առանձնահատկություններին։ Շանթի գեղարվեստական լեզուն նպաստում է մթնոլորտի ստեղծմանը, կերպարների հոգեբանական վիճակների բացահայտմանը և ներքին հակասությունների ընդգծմանը։ Երկխոսությունները, մենախոսությունները, լռության և ենթատեքստի կիրառությունը կարևոր դեր ունեն դրամատիկական լարվածության ձևավորման գործում։ Կառուցվածքային առումով ստեղծագործությունը կարող է դիտարկվել որպես արտաքին գործողությունների և ներքին հոգեբանական շարժումների փոխկապակցված համակարգ։ Իրադարձությունների զարգացումը հաճախ պայմանավորված է ոչ այնքան արտաքին գործողություններով, որքան հերոսների ներքին ընտրություններով և հոգեբանական փոփոխություններով։ Այդ առանձնահատկությունը ստեղծագործությանը հաղորդում է փիլիսոփայական դրամայի բնույթ և այն տարբերակում զուտ իրադարձային դրամատուրգիայից։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ստեղծագործության թատերական առանձնահատկություններին՝ բեմական տարածության, տեսարանների կառուցման, կերպարների փոխհարաբերությունների և դրամատիկական գործողության կազմակերպման տեսանկյունից։ Այս բաղադրիչների համադրումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է գաղափարը վերածվում բեմական գործողության և ինչպես են տեսողական ու խոսքային միջոցները նպաստում գեղարվեստական ամբողջականության ստեղծմանը։ Դրամայի գեղարվեստական կոնցեպցիայի կարևոր առանձնահատկություններից է ազգային և համամարդկային խնդիրների միավորումը։ Թեև ստեղծագործությունը խորապես կապված է հայկական մշակութային և հոգևոր միջավայրի հետ, դրա հիմնական հարցադրումները՝ սիրո, պարտքի, հավատքի, ազատության, անձնական երջանկության և ինքնազոհողության վերաբերյալ, ունեն լայն համամարդկային նշանակություն։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի ներկայացնել ստեղծագործությունը որպես գաղափարական և գեղարվեստական ամբողջական համակարգ, որտեղ սյուժեն, կերպարները, խորհրդանիշները, լեզուն և դրամատիկական կառուցվածքը ծառայում են մարդու հոգևոր աշխարհի ու գոյաբանական ընտրությունների բացահայտմանը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ գնահատելու Լևոն Շանթի դրամատուրգիական վարպետությունը և ստեղծագործության նշանակությունը հայ փիլիսոփայական ու խորհրդանշական դրամատուրգիայի զարգացման պատմության մեջ։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Հարավային Ուկրաինայի քաղաքներում մոդեռն ոճով կառուցված պատմական շենքերի պահպանման, վերականգնման և վերակառուցման սկզբունքների ուսումնասիրությանը՝ Օդեսայի ճարտարապետական ժառանգության օրինակով։ Վերլուծվում են մոդեռն ոճի շենքերին բնորոշ ծավալատարածական լուծումները, ճակատների հորինվածքը, դեկորատիվ տարրերը, շինարարական նյութերն ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որոնք անհրաժեշտ է հաշվի առնել վերականգնողական աշխատանքների ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական շենքերի սկզբնական ճարտարապետական կերպարի պահպանմանը, վնասված կամ կորցրած տարրերի վերականգնմանը և ժամանակակից օգտագործման պահանջների ու մշակութային ժառանգության պահպանության միջև հավասարակշռության ապահովմանը։ Քննարկվում են շենքերի տեխնիկական վիճակի գնահատման, պատմական շերտերի ուսումնասիրման, ճակատների և ներքին տարածքների վերականգնման, ինչպես նաև հետագա շահագործման համար դրանց հարմարեցման մոտեցումները։ Ուսումնասիրվում են վերակառուցման ընթացքում հնարավոր միջամտությունների սահմանները, պատմական նյութերի և դեկորատիվ լուծումների պահպանման եղանակները, ինչպես նաև ժամանակակից ինժեներական համակարգերի ներդրման հետ կապված խնդիրները։ Օդեսայի քաղաքային միջավայրի օրինակով դիտարկվում է առանձին շենքերի և ընդհանուր պատմաճարտարապետական միջավայրի փոխկապակցվածությունը՝ ընդգծելով քաղաքային դիմագծի պահպանման նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վերականգնման նախագծերի մշակման մեթոդաբանական սկզբունքներին և պատմական շենքերի հետագա օգտագործման հնարավորություններին՝ առանց դրանց արժեքավոր ճարտարապետական առանձնահատկությունների կորստի։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, վերականգնողների, քաղաքաշինության և մշակութային ժառանգության պահպանության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Химия

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ֆոսֆորօրգանական քիմիայի մի շարք կարևոր և բարդ փոխարկումների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով P–H թթուների չհագեցած միացություններով ալկիլացման, միջֆազային կատալիզի և գերհիմնային միջավայրում ընթացող ռեակցիաների, ինչպես նաև քառորդային ֆոսֆոնիումային աղերի կառուցվածքային և ռեակցիոն առանձնահատկությունների վրա։ Հետազոտության առաջին հիմնական ուղղությունը P–H կապ պարունակող ֆոսֆորային միացությունների՝ չհագեցած օրգանական միացություններով ալկիլացումն է։ Այսպիսի ռեակցիաները կարևոր են, քանի որ հնարավորություն են տալիս նպատակային ձևով կառուցել ածխածին–ֆոսֆոր կապեր և ստանալ տարբեր կառուցվածքի ֆոսֆորօրգանական միացություններ, այդ թվում՝ ֆոսֆիններ, ֆոսֆոնատներ և ֆոսֆինօքսիդներ։ Աշխատանքի հեղինակի գիտական գործունեության վերաբերյալ հրապարակված նյութերում նշվում է, որ P–H թթուների ալկիլացման ուսումնասիրությունները կատարվել են ինչպես միջֆազային կատալիզի, այնպես էլ գերհիմնային միջավայրի պայմաններում՝ օգտագործելով չհագեցած հալոգենիդներ, ացետիլենային, վինիլացետիլենային և 1,3-դիենային ածխաջրածիններ։ Այս աշխատանքները նշանակալի ներդրում են ունեցել չհագեցած ֆոսֆորօրգանական միացությունների քիմիայի զարգացման գործում։ Միջֆազային կատալիզի կիրառումը հատկապես հետաքրքիր է այն պատճառով, որ այն թույլ է տալիս արդյունավետորեն իրականացնել ռեակցիաներ միմյանց հետ սահմանափակ խառնվող փուլերում՝ ակտիվացնելով ռեակցիայի մասնակիցներին և հեշտացնելով նրանց փոխազդեցությունը։ Մյուս կողմից, գերհիմնային միջավայրը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել P–H թթուների դեֆրոտոնացման աստիճանը և ձևավորել ավելի ռեակցիոնունակ ֆոսֆորային անիոններ, որոնք կարող են փոխազդել չհագեցած էլեկտրոֆիլների հետ։ Այս մոտեցումների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ռեակցիաների ընթացքի օրինաչափությունները, ընտրողականությունը, ռեգիոքիմիան և ստացվող արտադրանքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատության մյուս կարևոր ուղղությունը կապված է քառորդային ֆոսֆոնիումային աղերի հետ, որոնց մոլեկուլներում առկա են α-ալենային և β-ացետիլենային խմբեր։ Այստեղ ուսումնասիրվում են պրոտոտրոպային փոխարկումները, այսինքն՝ այնպիսի կառուցվածքային վերադասավորումներ, որոնց ընթացքում տեղի է ունենում պրոտոնի տեղափոխություն և միաժամանակ փոխվում է բազմակի կապերի դիրքը կամ մոլեկուլի էլեկտրոնային կառուցվածքը։ Նման գործընթացները կարևոր են օրգանական սինթեզում, քանի որ կարող են հանգեցնել տարբեր իզոմերային կառուցվածքների առաջացման և թույլ տալ կառավարել հետագա քիմիական փոխարկումների ուղղությունը։ Հատուկ ուշադրության է արժանի նաև նշված ֆոսֆոնիումային աղերի փոխազդեցությունը նուկլեոֆիլների հետ։ Քառորդային ֆոսֆոնիումային միացությունները կարող են հանդես գալ որպես ռեակցիոնունակ միջանկյալներ և սինթետիկ կառուցվածքային միավորներ, իսկ դրանցում առկա ալենային կամ ացետիլենային հատվածները լրացուցիչ հնարավորություն են տալիս իրականացնել բազմաստիճան կամ վերադասավորման ուղեկցվող փոխարկումներ։ Այս ուսումնասիրությունների արդյունքում ստացված օրինաչափությունները կարևոր են ոչ միայն առանձին միացությունների ստացման, այլև չհագեցած ֆոսֆորօրգանական համակարգերի ռեակցիոնունակության ընդհանուր պատկերն ավելի լավ հասկանալու համար։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ դրա շրջանակում մշակված մոտեցումները հնարավորություն են տվել ստանալ գործնական նշանակություն ունեցող ֆոսֆորօրգանական միացությունների տարբեր դասեր։ Հեղինակի գիտական ժառանգությանը նվիրված աղբյուրը նշում է, որ հետազոտությունների հիման վրա մշակվել են արդյունավետ և տեխնոլոգիապես կիրառելի մեթոդներ ֆոսֆինների, ֆոսֆոնատների և ֆոսֆինօքսիդների սինթեզի համար, ինչպես նաև առաջարկվել է երկրորդային ֆոսֆինօքսիդների ալկիլացման միջոցով երրորդային ֆոսֆինօքսիդների ստացման նոր եղանակ։ Ուսումնասիրության շրջանակում բացահայտված են նաև P–H կապի հետ կապված որոշ ոչ սովորական փոխարկումներ, այդ թվում՝ երկրորդային ֆոսֆինօքսիդների պրոպարգիլացման ընթացքում թթվածնի ներմուծման նոր ռեակցիա, ինչը վկայում է ֆոսֆորօրգանական համակարգերի քիմիական վարքագծի բազմազանության մասին։ Աշխատանքը գիտական աղբյուրներում ներկայացվում է որպես Ռոլանդ Հարությունի Խաչատրյանի՝ քիմիական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճանի հայցման համար պատրաստված ատենախոսական հետազոտություն․ այն պաշտպանվել է Երևանում 1994 թվականին, իսկ հեղինակային սեղմագիրը կազմված է 60 էջից։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը արժեքավոր է նրանով, որ միավորում է օրգանական սինթեզի, ֆոսֆորօրգանական քիմիայի, կատալիզի և չհագեցած միացությունների ռեակցիոնունակության ուսումնասիրությունը։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել P–H թթուների ալկիլացման մեխանիզմների և սինթետիկ հնարավորությունների, միջֆազային և գերհիմնային պայմանների դերի, ինչպես նաև ալենային և ացետիլենային խմբեր պարունակող ֆոսֆոնիումային աղերի փոխարկումների մասին։ Թեման հատկապես հետաքրքրություն է ներկայացնում ֆոսֆորօրգանական քիմիայի, օրգանական սինթեզի և նոր ֆունկցիոնալ ֆոսֆորային միացությունների ստացման մեթոդների ուսումնասիրությամբ զբաղվող քիմիկոսների, հետազոտողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար: