Զբոսաշրջության պատմություն

Медицина

Բժշկական և ձևաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ենթաստամոքսային գեղձում երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետի պայմաններում առաջացող կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ համեմատելով ճարպակալմամբ ուղեկցվող և առանց ճարպակալման դեպքերը։ Քննության են առնվում գեղձի էնդոկրին և էկզոկրին հատվածների հյուսվածաբանական առանձնահատկությունները, բջջային կառուցվածքի փոփոխությունները և դրանց հնարավոր կապը նյութափոխանակային խանգարումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Լանգերհանսյան կղզյակների վիճակին, ինսուլին արտադրող բջիջների կառուցվածքային փոփոխություններին և գեղձային հյուսվածքում զարգացող ձևաբանական վերափոխումներին։ Վերլուծվում են ճարպակալման առկայության պայմաններում հյուսվածքային փոփոխությունների առանձնահատկությունները և դրանց հնարավոր տարբերությունները առանց ճարպակալման ընթացող հիվանդության համեմատությամբ։ Քննարկվում են նյութափոխանակային խանգարումների, ինսուլինային կարգավորման և ենթաստամոքսային գեղձի կառուցվածքային վիճակի միջև փոխկապակցվածությունները։ Համեմատական ձևաբանական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հիվանդության տարբեր ընթացքների ժամանակ գեղձում զարգացող փոփոխությունների մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էնդոկրինոլոգիայի, ախտաբանական անատոմիայի, հյուսվածաբանության և փորձարարական բժշկության ոլորտների հետազոտողների ու մասնագետների համար։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է ասիմետրիկ սինթեզի տեսական և կիրառական հիմունքների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով ստանալ (S)- և (R)-ցիստեինների ալիֆատիկ և հետերոցիկլիկ փոխարինված ածանցյալները, ինչպես նաև 4-ամինոգլուտամինաթթվի բոլոր հնարավոր ստերեոիզոմերները՝ ընդգծելով քիրալ մոլեկուլների ստացման ժամանակակից մոտեցումների կարևորությունը օրգանական և դեղագործական քիմիայում։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է էնանտիոսելեկտիվ սինթեզի մեխանիզմները, ներառյալ քիրալ կատալիզատորների կիրառումը, ասիմետրիկ ինդուկցիան, լիգանդ-կատալիզատորային համակարգերը և կենսակատալիտիկ գործընթացները, որոնք ապահովում են բարձր ստերեոքիմիական վերահսկելիություն։ Աշխատությունում դիտարկվում են ցիստեինի ածանցյալների կառուցվածքային բազմազանությունը և դրանց ֆունկցիոնալ խմբերի փոփոխությունների ազդեցությունը մոլեկուլների ռեակտիվության, կայունության և կոնֆորմացիոն հատկությունների վրա, ինչպես նաև ծծմբ պարունակող խմբերի մասնակցությունը օքսիդացման, ռեդուկցիայի և դիսուլֆիդային կապերի ձևավորման գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 4-ամինոգլուտամինաթթվի ստերեոիզոմերների ամբողջական շարքի սինթեզին և նրանց տարածական կառուցվածքների վերլուծությանը, որտեղ գնահատվում է քիրալ կենտրոնների փոխազդեցությունը և դրա ազդեցությունը ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի վրա։ Գրքում կիրառվում են ժամանակակից սպեկտրոսկոպիկ և քրոմատոգրաֆիկ մեթոդներ՝ ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատման, մաքրության գնահատման և կոնֆիգուրացիայի որոշման համար։ Հեղինակը նաև քննարկում է ստացված միացությունների պոտենցիալ կենսաբանական ակտիվությունը և դրանց նշանակությունը որպես մոդելային համակարգեր դեղագործական քիմիայի, ֆերմենտային հետազոտությունների և նոր դեղամիջոցների նախագծման գործընթացներում։

Литература

Գիրքը բաղկացած է պատմական էսսեներից, որտեղ ներկայացվում են այն բացառիկ պահերը, որոնք հեղինակի ընկալմամբ փոխել են մարդկության պատմության ընթացքը։ Ցվայգը այդ դրվագները չի դիտարկում միայն որպես քաղաքական կամ ռազմական իրադարձություններ, այլ որպես մարդկային ճակատագրերի և որոշումների հանգուցային կետեր, որտեղ մեկ գործողություն կամ որոշում կարող է ազդել ամբողջ աշխարհի զարգացման վրա։ Ստեղծագործության հիմնական առանձնահատկությունը նրա հոգեբանական և դրամատիկական մոտեցումն է պատմությանը․ հեղինակը կենտրոնանում է ոչ միայն փաստերի, այլ նաև կերպարների ներքին վիճակների, կասկածների, վախերի և ներշնչման պահերի վրա։ Այդ կերպ պատմական իրադարձությունները դառնում են կենդանի, մարդկային և զգացմունքային։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայոց տեղանունների բառակազմական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով հայկական աշխարհագրական անունների կազմավորման հիմնական եղանակները, կառուցվածքային օրինաչափությունները և դրանցում դրսևորվող լեզվական գործընթացները։ Քննության են առնվում տեղանունների բաղադրիչները, դրանց փոխհարաբերությունները և այն բառակազմական միջոցները, որոնց միջոցով ձևավորվել են Հայաստանի և հայաբնակ տարբեր տարածքների բնակավայրերի, գետերի, լեռների, դաշտավայրերի և այլ աշխարհագրական օբյեկտների անվանումները։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում պարզ, ածանցավոր, բարդ և բարդածանցավոր կազմություններին, ինչպես նաև տեղանունների ձևավորման մեջ ածանցների, արմատների, բառերի միավորման և այլ լեզվական միջոցների կիրառությանը։ Առանձին կարևորություն է տրվում տեղանունների հիմքում ընկած բառապաշարին, որը կարող է արտացոլել բնաշխարհի առանձնահատկությունները, բնակչության զբաղմունքը, պատմական իրադարձությունները, անձնանունները, ցեղանունները, հասարակական հարաբերությունները, մշակութային արժեքներն ու ավանդույթները։ Տեղանունների բառակազմական քննությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հասկանալու դրանց լեզվական կառուցվածքը, այլև վեր հանելու հայոց լեզվի պատմական զարգացման տարբեր փուլերի հետքերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի բառապաշարի, պատմական լեզվաբանության և տեղանունագիտության ուսումնասիրության համար, քանի որ աշխարհագրական անունները հաճախ պահպանել են հին բառեր, լեզվական ձևեր և անվանակազմական կաղապարներ, որոնք այլ ոլորտներում կարող են այլևս չգործածվել։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, բանասերներին, պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին և հայոց լեզվի պատմական զարգացման ու հայկական տեղանունների ծագման նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։

Медицина

Այս թեման վերաբերում է բժշկության և կենսաբանական գիտությունների մի կարևոր ոլորտի՝ ախտաբանական պրոցեսների (հիվանդությունների) ծագման, զարգացման և ընթացքի ընդհանուր օրենքների ուսումնասիրությանը մարդու և կենդանու օրգանիզմում։ Այն ուսումնասիրում է, թե ինչպես և ինչ հանգամանքներում առողջ գործընթացները անցնում են հիվանդության, ինչպես է զարգանում հիվանդությունը, և ինչպիսի մեխանիզմներով է այն ազդում օրգանիզմի վրա։ Գիտությունը նպաստում է հիվանդությունների կանխարգելման, ճիշտ ախտորոշման, բուժման և վերականգնման գործընթացների կազմակերպմանը՝ հիմնված հիվանդությունների ընդհանուր սկզբունքների և կենսաբանական հիմքերի վրա։ Այս թեման կարևոր է ինչպես բժիշկների, այնպես էլ կենսաբանների, դեղագետների և այլ առողջապահական ոլորտների մասնագետների համար։

Культура

Ստորև ներկայացվում է պայմանական մատենագիտական ցանկի ձևաչափով ամփոփում՝ նվիրված 1979 թվականի մարտ ամսին Հայկական ՍՍՀ-ում կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակված նոր գրականությանը․ այսպիսի ցանկերը սովորաբար ընդգրկում էին ինչպես գիտական մենագրություններ, այնպես էլ հոդվածներ, ժողովածուներ և մեթոդական նյութեր, որոնք վերաբերում էին արվեստի պատմությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, երաժշտագիտությանը, թատրոնի և կերպարվեստի զարգացման խնդիրներին։ Այդ շրջանում խորհրդային գիտական միջավայրը մեծ ուշադրություն էր դարձնում ազգային մշակույթների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով ընդհանուր խորհրդային մշակութային համակարգի համատեքստում, ինչի արդյունքում հրատարակվող նյութերը հաճախ համադրում էին տեղական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությունը և գաղափարական-մեթոդաբանական մոտեցումները։