Հաշվետվություն 2013 թվականին կատարած աշխատանքների

Биология

Աշխատանքը նվիրված է պիրինի երրորդային կառուցվածքի de novo մոդելավորմանը և դրա փոխազդեցությունների դինամիկայի ուսումնասիրությանը ապոպտոզի հետ կապված սպիտակուցների հետ։ Հետազոտությունը գտնվում է կառուցվածքային կենսաինֆորմատիկայի և մոլեկուլային կենսաբանության այն ոլորտում, որտեղ համակարգչային մեթոդներով ուսումնասիրվում են սպիտակուցների տարածական կառուցվածքը, դրանց կայունությունը, կոնֆորմացիոն փոփոխությունները և այլ սպիտակուցների հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Պիրինը մարդու իմունային համակարգի հետ կապված կարևոր սպիտակուց է, որի կառուցվածքային կազմակերպման և սպիտակուց-սպիտակուց փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգնել հասկանալու բջջային ազդանշանային գործընթացների և բորբոքային արձագանքների մոլեկուլային հիմքերը։ Աշխատանքի հիմնական խնդիրներից մեկը պիրինի երրորդային կառուցվածքի համակարգչային վերականգնումն է այն պայմաններում, երբ ամբողջական փորձարարական կառուցվածքային տվյալները կարող են սահմանափակ լինել։ De novo մոդելավորման մոտեցումը ենթադրում է սպիտակուցի տարածական կառուցվածքի կանխատեսում՝ հիմնվելով ամինաթթվային հաջորդականության, կառուցվածքային օրինաչափությունների և էներգետիկ չափանիշների վրա։ Այս գործընթացում գնահատվում են սպիտակուցային շղթայի հնարավոր կոնֆորմացիաները և ընտրվում են առավել հավանական տարածական կառուցվածքները։ Ստացված մոդելը կարող է հետագայում ենթարկվել կառուցվածքային և էներգետիկ վավերացման՝ դրա երկրաչափական և ֆիզիկաքիմիական իրատեսությունը գնահատելու համար։ Հետազոտության հաջորդ կարևոր ուղղությունը պիրինի և ապոպտոզի գործընթացներում ներգրավված սպիտակուցների փոխազդեցության ուսումնասիրությունն է։ Սպիտակուցների փոխազդեցությունը սովորաբար կախված է դրանց մակերևույթների տարածական համապատասխանությունից, լիցքավորված և հիդրոֆոբ հատվածների բաշխումից, ջրածնային կապերից և այլ ոչ կովալենտ փոխազդեցություններից։ Այդ պատճառով աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել այն հատվածները, որոնց միջոցով պիրինը ճանաչում և կապվում է գործընկեր սպիտակուցների հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի ոչ միայն փոխազդեցության ստատիկ կառուցվածքը, այլև դրա դինամիկան։ Մոլեկուլային դինամիկայի մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս հետևելու սպիտակուցների շարժումներին ժամանակի ընթացքում և գնահատելու, թե ինչպես են փոփոխվում դրանց կոնֆորմացիաները փոխազդեցության ընթացքում։ Այդպիսի մոտեցումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել կապման կայունությունը, շարժունակությունը, կառուցվածքային տատանումները և փոխազդեցության մեջ ներգրավված ամինաթթվային մնացորդների վարքագիծը։ Հետազոտության մեջ կարող են կիրառվել նաև մոլեկուլային դոքինգի մեթոդներ՝ պիրինի և թիրախային սպիտակուցների հնարավոր կապման դիրքերը կանխատեսելու համար։ Դոքինգի արդյունքում ստացված մոդելների հետագա դինամիկ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել առավել կայուն փոխազդեցությունները և պարզել, թե կապման ընթացքում որ կառուցվածքային փոփոխություններն են առավել նշանակալի։ Աշխատանքի կարևոր գիտական խնդիր է նաև պիրինի կառուցվածքի և նրա ֆունկցիոնալ հատկությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Սպիտակուցի նույնիսկ փոքր կոնֆորմացիոն փոփոխությունները կարող են ազդել փոխազդեցության մակերևույթների հասանելիության և այլ սպիտակուցների հետ կապվելու կարողության վրա։ Հետևաբար կառուցվածքային մոդելավորումը կարող է լրացուցիչ պատկերացում տալ այն մեխանիզմների մասին, որոնց միջոցով պիրինը մասնակցում է բջջային ազդանշանային գործընթացներին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել նաև հիվանդությունների մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրման համար, քանի որ պիրինի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ խանգարումները կապված են մարդու իմունային համակարգի մի շարք պաթոլոգիական գործընթացների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է de novo սպիտակուցային մոդելավորումը, մոլեկուլային դոքինգը և մոլեկուլային դինամիկայի ուսումնասիրությունը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել պիրինի տարածական կառուցվածքի և ապոպտոզի հետ կապված սպիտակուցների հետ դրա փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Այդպիսի հետազոտությունը կարող է ընդլայնել պատկերացումները սպիտակուցների կառուցվածք-ֆունկցիա կապի, սպիտակուցային փոխազդեցությունների մոլեկուլային հիմքերի և բջջային կարգավորման գործընթացների վերաբերյալ։

Педагогика

Դաստիարակության գործընթացի էությունը կայանում է մարդու անձի ձևավորման, նրա մտավոր, բարոյական, սոցիալական և մշակութային զարգացման նպատակաուղղված ու համակարգված ազդեցության մեջ, որի միջոցով հասարակությունը փոխանցում է իր փորձը, արժեքները, գիտելիքները և վարքագծային նորմերը նոր սերունդներին։ Դաստիարակությունը ոչ միայն գիտելիքների հաղորդման գործընթաց է, այլև անձի աշխարհայացքի, արժեքային համակարգի և վարքային մոդելների ձևավորում, որտեղ կարևոր դեր են խաղում ընտանիքը, դպրոցը, սոցիալական միջավայրը և մշակութային գործոնները։ Այն ունի նպատակային բնույթ, քանի որ ուղղված է հասարակության համար անհրաժեշտ, պատասխանատու և գիտակցված քաղաքացու ձևավորմանը, ինչպես նաև անհատի ներուժի զարգացմանը։ Դաստիարակության գործընթացում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կրթական մեթոդները, հաղորդակցության ձևերը և դաստիարակչական ազդեցության միջոցները, որոնք միասին ապահովում են անձի համակողմանի զարգացումը։ Այս գործընթացը շարունակական է և սկսվում է վաղ մանկությունից՝ շարունակվելով ամբողջ կյանքի ընթացքում՝ փոփոխվելով ըստ սոցիալական պայմանների և անհատի զարգացման փուլերի։ Դաստիարակության էությունը նաև կայանում է նրանում, որ այն համադրում է անհատական և հասարակական շահերը՝ նպաստելով ինչպես անձի ինքնաիրացմանը, այնպես էլ հասարակության կայունությանն ու առաջընթացին։

Математика

Այս աշխատությունը նվիրված է էլիպտիկ հավասարումների եզրային խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ համարվելով թույլ հակումների (սլաբ կոնվերգենցիայի) տեսանկյունից, որտեղ վերլուծվում է լուծումների գոյությունը, միակությունը և ստաբիլությունը ֆունկցիոնալ տարածքներում։ Գիրքը մանրամասն ներկայացնում է թույլ կոնվերգենցիայի հասկացությունը, դրա կիրառությունը տարբեր տեսակի էլիպտիկ հավասարումների համար, ինչպես նաև սահմանափակ պայմանների ազդեցությունը լուծումների վրա։ Զուգահեռ քննարկվում են տեսական մաթեմատիկական մեթոդներ՝ Ֆուրիե, Գրինզպանի ու Սոբոլև տարածքների շրջանակներում, և ներկայացվում են բավարար պայմաններ, որոնք ապահովում են լուծումների կոնվերգենցիան թույլ սենսիում։ Աշխատությունը օգտակար է մաթեմատիկոսների, ֆիզիկոսների և ինժեներների համար, ովքեր զբաղվում են PDE-ների տեսական և կիրառական խնդիրներով, և տրամադրում է խորքային պատկերացում էլիպտիկ հավասարումների սահմանային խնդիրների և թույլ հակումների մեջ։

Экономика

Այս գիտական-տնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է ուղղակի հարկման համակարգի արդիականացման խնդիրներին և դրա հնարավոր հետևանքների գնահատմանը Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հարկային քաղաքականության հիմնական սկզբունքները, եկամտային և շահութահարկերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման ուղղությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է հարկային բեռի բաշխման արդարության, հարկային կարգապահության և ստվերային տնտեսության նվազեցման խնդիրները՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը պետական բյուջեի եկամուտների կայունության և տնտեսական աճի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային բարեփոխումների սոցիալ-տնտեսական հետևանքներին՝ ներառյալ բիզնես միջավայրի մրցունակությունը, ներդրումային գրավչությունը և բնակչության եկամուտների վերաբաշխման մեխանիզմները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումներ և էմպիրիկ վերլուծություն՝ առաջարկելով ուղղակի հարկման համակարգի կատարելագործման հնարավոր սցենարներ։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, հարկային քաղաքականության մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների և հետազոտողների համար։

Другие предметы

Աշխատության մեջ նախ ներկայացվում են ճագարների կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, նշվում է, որ ճագարները արագ աճող և բազմանալու բարձր ունակություն ունեցող կենդանիներ են, ինչը նրանց դարձնում է շահավետ կենդանաբուծական տեսակ, ինչպես նաև բացատրվում են նրանց մարսողական համակարգի յուրահատկությունները, սննդի յուրացման առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի պայմանների նկատմամբ զգայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ճագարների կերակրման կազմակերպմանը, ներկայացվում են կերերի տեսակները՝ կանաչ, խտացված և կոպիտ կերեր, ինչպես նաև դրանց ճիշտ համադրումը, կարևոր է ապահովել հավասարակշռված սնունդ՝ հարուստ սպիտակուցներով, վիտամիններով և հանքանյութերով, որպեսզի ապահովվի արագ աճ, լավ վերարտադրողականություն և բարձրորակ մսի ու մորթու արտադրություն։ Աշխատության կարևոր բաժիններից է ճագարների պահվածքի և խնամքի պայմանների նկարագրությունը, նշվում է, որ անհրաժեշտ է ապահովել մաքուր, չոր և լավ օդափոխվող տարածքներ, պաշտպանված ջերմաստիճանի կտրուկ տատանումներից և խոնավությունից, ինչպես նաև ճագարների առողջության պահպանման համար կարևոր է սանիտարական նորմերի պահպանումը, վանդակների կանոնավոր մաքրումը և հիվանդությունների կանխարգելումը։ Նյութում անդրադարձ է կատարվում նաև բուծման և սելեկցիայի հարցերին, ներկայացվում են ցեղերի ընտրության, զուգավորման կազմակերպման և սերնդի պահպանման սկզբունքները, կարևոր է ընտրել բարձր արտադրողականությամբ և հիվանդություններին դիմացկուն անհատներ՝ տնտեսության արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում համայնքային հողօգտագործման արդյունավետ կառավարման համար անհրաժեշտ տարածական տվյալների ձևավորման, հավաքագրման, պահպանման և տրամադրման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են համայնքային հողերի վերաբերյալ տեղեկատվության կառուցվածքը, տարածական տվյալների աղբյուրները, դրանց ճշգրտության և ամբողջականության ապահովման մեխանիզմները, ինչպես նաև հողային ռեսուրսների կառավարման գործընթացում աշխարհագրական տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողամասերի սահմանների, նպատակային և գործառնական նշանակության, օգտագործման ձևերի, սեփականության և վարձակալության կարգավիճակի, ինչպես նաև տարածքային պլանավորման համար անհրաժեշտ այլ տվյալների համակարգմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են տարածական տվյալների բազաների և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառման հնարավորությունները՝ համայնքային հողերի հաշվառման, քարտեզագրման, վերահսկման և կառավարման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարբեր տեղեկատվական աղբյուրների համադրմանը, տվյալների փոխգործունակությանը, միասնական չափորոշիչների կիրառմանը և տվյալների պարբերական թարմացման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև համայնքային կառավարման մարմինների տեղեկատվական ապահովվածության խնդիրներին, տարածական տվյալների հասանելիությանը և դրանց օգտագործմանը որոշումների ընդունման, հողաշինական ծրագրերի մշակման և տարածքային զարգացման պլանավորման գործընթացներում։ ՀՀ պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու համայնքային հողօգտագործման վերաբերյալ տվյալների կառավարման առկա խնդիրները և առաջարկելու դրանց կատարելագործման ուղիներ։ Տարածական տեղեկատվության համակարգված կիրառումը կարող է նպաստել հողային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը, ապօրինի կամ ոչ նպատակային հողօգտագործման հայտնաբերմանը, համայնքային գույքի կառավարման բարելավմանը և տարածքային զարգացման ծրագրերի հիմնավորվածությանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել համայնքային կառավարման, հողաշինության և կադաստրային համակարգերի տեղեկատվական ապահովման կատարելագործման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հողաշինարարներին, գեոդեզիստներին, քարտեզագետներին, քաղաքաշինության և տարածքային պլանավորման մասնագետներին, համայնքային կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, GIS մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։