Քաղաքականություն և քաղաքագիտություն

Литература

Այս թեման վերաբերում է Տավուշի մարզի բանահյուսական ժառանգությանը՝ ընդգրկելով տարածաշրջանի ժողովրդական ստեղծագործության հիմնական շերտերը, դրանց ձևավորման առանձնահատկությունները և փոխանցման ավանդույթները։ Տավուշը, լինելով Հայաստանի հյուսիսարևելյան լեռնային և անտառային շրջաններից մեկը, ունի հարուստ ու բազմաշերտ բանավոր մշակույթ, որը ձևավորվել է պատմական, սոցիալական և բնաշխարհագրական պայմանների ազդեցությամբ։ Այստեղ պահպանվել են տարբեր ժանրերի բանահյուսական ստեղծագործություններ՝ հեքիաթներ, առակներ, ավանդազրույցներ, լեգենդներ, երգեր, պարերգեր, ինչպես նաև ծիսական և աշխատանքային երգեր, որոնք արտացոլում են տեղական բնակչության աշխարհընկալումը, հավատալիքները և կենցաղը։ Տավուշի բանահյուսության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունեն բնության հետ կապված մոտիվները՝ անտառի, լեռների, գետերի և վայրի կենդանիների մասին պատմությունները, որոնք հաճախ համադրվում են հերոսական կամ խրատական սյուժեների հետ։ Բացի այդ, այստեղ լայն տարածում ունեն ընտանեկան և համայնքային կյանքի հետ կապված ավանդույթները, որոնց միջոցով փոխանցվել են բարոյական նորմեր և սոցիալական արժեքներ։ Բանահյուսական նյութերը հիմնականում պահպանվել են բանավոր փոխանցման միջոցով՝ սերնդեսերունդ, իսկ վերջին դարերում նաև գրի են առնվել ազգագրագետների և բանահավաքների կողմից՝ նպաստելով դրանց պահպանմանը և գիտական ուսումնասիրությանը։ Այս ժառանգությունը կարևոր է ոչ միայն տարածաշրջանային մշակույթի ուսումնասիրության, այլ նաև ամբողջ հայ ժողովրդական մշակույթի ամբողջական պատկերի ձևավորման համար, քանի որ այն պահպանում է հին մտածողության, լեզվի և ավանդական կյանքի արժեքավոր շերտերը։

Биология

Կենսաքիմիական և փորձարարական կենսաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ցիսպլատինի՝ կենդանի օրգանիզմում ազդեցության պայմաններում առնետների լյարդի և թիմուսի բջիջների կորիզային կառուցվածքների լիպիդային պարունակության փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ցիսպլատինի կենսաբանական ազդեցության հիմնական մեխանիզմները, դրա կիրառությունը որպես հակաուռուցքային դեղամիջոց և բջջային կառուցվածքների վրա հնարավոր կողմնակի ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջջակորիզի թաղանթի և այլ կորիզային կառուցվածքների լիպիդային բաղադրությանը, դրանց ֆունկցիոնալ նշանակությանը և բջջային գործընթացների կարգավորման գործում ունեցած դերին։ Վերլուծվում են ցիսպլատինի ազդեցությամբ լիպիդային փոխանակության հնարավոր խանգարումները, թաղանթային լիպիդների քանակական և որակական փոփոխությունները, ինչպես նաև օքսիդատիվ սթրեսի և բջջային վնասման գործընթացների հետ դրանց փոխկապակցվածությունը։ Քննարկվում են լյարդի՝ որպես նյութափոխանակության և թունազերծման կարևոր օրգանի, և թիմուսի՝ որպես իմունային համակարգի կենտրոնական օրգանի, բջջային կառուցվածքների արձագանքների առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կենդանի օրգանիզմում իրականացվող փորձարարական հետազոտությունների, բջջային կորիզների առանձնացման, լիպիդների քանակական որոշման և կենսաքիմիական ցուցանիշների համեմատական գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ցիսպլատինի հնարավոր հեպատոտոքսիկ և իմունատոքսիկ ազդեցությունների կենսաքիմիական հիմքերին, ինչպես նաև բջջային թաղանթների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ուսումնասիրության նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիայի, բջջային կենսաբանության, փորձարարական դեղաբանության, թունաբանության և հակաուռուցքային դեղամիջոցների կենսաբանական ազդեցությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Технология

Գիրքը նվիրված է բազմաշերտ ջրատար հորիզոններից ջրի պոմպահանման պայմաններում ստորերկրյա ջրերի հիդրոդինամիկական ռեժիմի կանխատեսման մեթոդների մշակմանը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են ստորերկրյա ջրերի շարժման օրինաչափությունները, բազմաշերտ ջրատար համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ջրառի գործընթացների ազդեցությունը ջրային ռեսուրսների վիճակի վրա և հիդրոդինամիկական փոփոխությունների գնահատման եղանակները։ Քննարկվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, հաշվարկային մեթոդների և կանխատեսման գործիքների կիրառումը՝ ջրի մակարդակի փոփոխությունների, ճնշման բաշխման և ջրատար շերտերի փոխազդեցության ուսումնասիրման նպատակով։ Ներկայացվում են մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել ստորերկրյա ջրերի պաշարների արդյունավետ կառավարմանը, ջրառի գործընթացների օպտիմալացմանը և շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցությունների գնահատմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հիդրոերկրաբանների, երկրաբանների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, ինժեներների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։

Лингвистика

Այս աշխատանքը նվիրված է Աբադեի բարբառի լեզվաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրա ձևաբանական, հնչյունաբանական և բառապաշարային համակարգը ընդհանուր հայերենի բարբառային բազմազանության համատեքստում։ Նյութում վերլուծվում են բարբառի ծագման և ձևավորման հնարավոր պատմական պայմանները, այլ բարբառների և գրական հայերենի հետ ունեցած կապերը, ինչպես նաև արտաքին լեզվական ազդեցությունները, որոնք ձևավորել են նրա յուրահատուկ լեզվական շերտերը։ Աշխատությունը ներկայացնում է հնչյունական փոփոխությունների հիմնական օրինաչափությունները, բառերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և քերականական ձևերի կիրառության յուրահատկությունները՝ ընդգծելով բարբառի պահպանողական և նորարարական տարրերի համադրությունը։ Քննարկվում է նաև բարբառի սոցիոլինգվիստիկ նշանակությունը՝ նրա գործածությունը առօրյա հաղորդակցության մեջ, համայնքային ինքնության պահպանման գործում և լեզվական ժառանգության ուսումնասիրության համար ունեցած արժեքը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը կարևոր ներդրում է հայ բարբառագիտության մեջ՝ ապահովելով տվյալ բարբառի համակարգված նկարագրություն և դրա տեղադրումը հայ լեզվական քարտեզում։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է սերպենտինիտներից ստացված սիլիկագելի մեխանոքիմիական ակտիվացման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ալյումինի և մագնեզիումի մասնակցությամբ, ինչպես նաև մանրաբյուրեղ սիլիցիումի սինթեզին։ Հեղինակը վերլուծում է սերպենտինիտային հումքից սիլիցիում պարունակող նյութերի առանձնացման և վերամշակման տեխնոլոգիական փուլերը՝ ընդգծելով մեխանիկական ակտիվացման ազդեցությունը նյութի կառուցվածքային և ռեակցիոն հատկությունների վրա։ Գրքում դիտարկվում են բարձր էներգետիկ աղացման պայմաններում տեղի ունեցող փուլային փոխակերպումները, քիմիական կապերի խզումն ու նոր կապերի ձևավորումը, որոնք նպաստում են ռեակցիոնունակության զգալի աճին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ալյումինի և մագնեզիումի հետ փոխազդեցությունների մեխանիզմներին, որոնք ազդում են սիլիցիումի վերականգնման գործընթացի արդյունավետության վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև մանրաբյուրեղ սիլիցիումի ստացման տեխնոլոգիական մոտեցումներ՝ ստացված նյութի կառուցվածքային բնութագրման և մաքրության գնահատման արդյունքներով։ Աշխատությունը ընդգծում է մեխանոքիմիական մեթոդների կիրառման առավելությունները՝ էներգախնայողություն, տեխնոլոգիական պարզեցում և բարձր որակի սիլիցիումային նյութերի ստացում։ Այն օգտակար է անօրգանական քիմիկների, նյութագետների և հանքաքիմիական տեխնոլոգիաների մասնագետների համար։

Другие предметы

Այս գիրքը ներկայացնում է միջազգային հարաբերությունների հիմնական տեսությունները և վերլուծության մակարդակները՝ բացատրելով համաշխարհային քաղաքականության ուսումնասիրության տեսական հիմքերը։ Գրքում քննարկվում են ռեալիզմի, լիբերալիզմի, կոնստրուկտիվիզմի և այլ տեսական ուղղությունների հիմնական գաղափարները, ինչպես նաև դրանց կիրառությունը միջազգային գործընթացների մեկնաբանման մեջ։ Հեղինակը առանձնացնում է վերլուծության երեք հիմնական մակարդակները՝ անհատական, պետական և համակարգային՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր գործոններ ազդում արտաքին քաղաքականության ձևավորման վրա։ Նյութում վերլուծվում են նաև միջազգային համակարգի կառուցվածքը, ուժերի հավասարակշռությունը, համագործակցության և հակամարտության մեխանիզմները։ Գիրքը համադրում է տեսական մոտեցումները և կիրառական օրինակները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ միջազգային հարաբերությունների բարդ համակարգը։