Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
Պարսկական դասական պոեզիայի ռուբայիները (X–XII դարեր)
Ժողովածուն ներկայացնում է պարսկական դասական պոեզիայի կարևորագույն քնարական ձևերից մեկի՝ ռուբայիի (քառյակի) գրական և գեղարվեստական ժառանգությունը՝ ընդգրկելով X–XII դարերի պարսկալեզու բանաստեղծական ավանդույթը։ Ռուբային պարսկական պոեզիայի ինքնատիպ ժանրային ձև է, որը սովորաբար բաղկացած է չորս կիսատողից կամ երկու հանգավորված երկտողից և առանձնանում է մտքի սեղմությամբ, արտահայտչական խտությամբ, փիլիսոփայական խորությամբ ու գեղարվեստական ամբողջականությամբ։ Այս փոքրածավալ բանաստեղծական ձևի շրջանակում պարսիկ բանաստեղծները կարողացել են արտահայտել մարդկային գոյության, ժամանակի անցողիկության, կյանքի իմաստի, մահվան անխուսափելիության, սիրո, գեղեցկության, բնության, մարդկային երջանկության և հոգևոր որոնումների վերաբերյալ բազմաշերտ մտորումներ։ Ժողովածուում ներկայացված ժամանակաշրջանը պարսկական գրականության ձևավորման և ծաղկման կարևորագույն փուլերից է, երբ պարսկերենը վերածվեց արևելյան աշխարհի ազդեցիկ գրական լեզուներից մեկի, իսկ բանաստեղծական ստեղծագործությունը դարձավ փիլիսոփայական մտքի, գեղագիտական հայացքների և հասարակական ինքնագիտակցության արտահայտման նշանակալի միջոց։ X–XII դարերի պարսկական քնարերգությունը բնորոշվում է բանաստեղծական լեզվի հղկվածությամբ, պատկերային համակարգի հարստությամբ, խորհրդանշանների բազմազանությամբ և մարդկային ապրումների նուրբ արտահայտությամբ։ Ռուբայիների թեմատիկ աշխարհում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում կյանքի կարճատևության և երկրային գոյության անկայունության գաղափարները, մարդու ու տիեզերքի փոխհարաբերությունը, ճակատագրի և ժամանակի ազդեցությունը, սիրո զորությունը, գիտելիքի արժեքը, իմաստության որոնումը և մարդկային ներաշխարհի հակասությունները։ Դրանցում հաճախ հանդիպում են գինու, գավաթի, պարտեզի, ծաղիկների, գարնան, լուսաբացի և բնության այլ պատկերներ, որոնք կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես իրական աշխարհի գեղարվեստական նկարագրություններ, այլև որպես կյանքի վայելքի, հոգևոր ազատության, սիրո, անցողիկ գեղեցկության և խորքային փիլիսոփայական գաղափարների խորհրդանշական արտահայտություններ։ Ռուբայիի ժանրային առանձնահատկությունը պայմանավորված է սահմանափակ ծավալում ամբողջական մտքի կառուցման անհրաժեշտությամբ. յուրաքանչյուր քառյակ ձգտում է ձևավորել ինքնուրույն իմաստային ամբողջություն, որտեղ առաջին տողերը նախապատրաստում են հիմնական միտքը, իսկ եզրափակիչ հատվածը հաճախ բերում է անսպասելի փիլիսոփայական ընդհանրացման, սրամիտ դիտարկման կամ հուզական հանգուցալուծման։ Այս առումով ժանրը պահանջում է ոչ միայն բանաստեղծական վարպետություն, այլև մտքի բացառիկ հստակություն, բառի ճշգրիտ ընտրություն և պատկերների իմաստային խտություն։ Ժողովածուի գրական արժեքը կապված է նաև այն պատմամշակութային միջավայրի ներկայացման հետ, որտեղ ձևավորվել և զարգացել են պարսկական բանաստեղծական մտածողության կարևոր ավանդույթները՝ հետագայում ազդեցություն գործելով ամբողջ արևելյան գրականության վրա։ Այդ ավանդույթում առանձնահատուկ տեղ ունի Օմար Խայամի ստեղծագործությունը, որի անունը համաշխարհային գրականության մեջ սերտորեն կապվել է ռուբայիի փիլիսոփայական և գեղարվեստական հնարավորությունների հետ։ Նրա քառյակներում արտահայտված գոյաբանական հարցադրումները, մարդկային ազատության, ճշմարտության որոնման, ժամանակի և մահվան մասին մտորումները նպաստել են այս ժանրի միջազգային ճանաչմանը։ Միաժամանակ պարսկական ռուբայիի ավանդույթը չի սահմանափակվում մեկ հեղինակի ստեղծագործությամբ, այլ արտացոլում է տարբեր բանաստեղծական անհատականությունների, մտավոր ուղղությունների և գեղագիտական մոտեցումների զարգացումը։ Ներկայացված գրական ժառանգությունը կարևոր նշանակություն ունի պարսկական դասական գրականության ժանրային համակարգը, միջնադարյան արևելյան աշխարհայացքը և բանաստեղծական մտածողության առանձնահատկությունները ուսումնասիրելու համար։ Այն արժեքավոր նյութ է արևելագիտության, իրանագիտության, համեմատական գրականագիտության և պոեզիայի պատմության ուսումնասիրողների համար, ինչպես նաև հետաքրքրություն է ներկայացնում ընթերցողների այն շրջանակի համար, ովքեր ցանկանում են ծանոթանալ պարսկական մշակույթի հոգևոր և գեղարվեստական ժառանգությանը։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է քառատող բանաստեղծական ձևը դարձել մարդկային կյանքի ամենաբարդ հարցերի արտահայտման միջոց՝ միավորելով զգացմունքը, փիլիսոփայական խորհրդածությունը, գեղարվեստական պատկերավորությունն ու իմաստության որոնումը։ Այն ոչ միայն ներկայացնում է պարսկական դասական քնարերգության կարևոր ժանրային ավանդույթը, այլև նպաստում է արևելյան գրականության համաշխարհային նշանակության, նրա մշակութային բազմազանության և համամարդկային գաղափարական արժեքների ընկալմանը։
Updated: 2026-11-17
Economics
Որակի կառավարման հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները ՀՀ բարձրագույն մասնագիտական կրթության ոլորտում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բարձրագույն մասնագիտական կրթության ոլորտում որակի կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման արդյունավետ ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում բարձրագույն կրթության որակի հասկացության, դրա գնահատման չափանիշների և կառավարման ժամանակակից մեխանիզմների ուսումնասիրությունն է՝ հաշվի առնելով կրթական համակարգի զարգացման, աշխատաշուկայի պահանջների փոփոխության և մասնագիտական կրթության նկատմամբ հասարակության ու գործատուների աճող ակնկալիքների պայմանները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների կրթական գործընթացի կազմակերպման, կրթական ծրագրերի մշակման և կատարելագործման, դասավանդման մեթոդների, ուսանողների գնահատման, դասախոսական կազմի մասնագիտական զարգացման և կրթական արդյունքների գնահատման հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներքին և արտաքին որակի ապահովման համակարգերին, դրանց արդյունավետությանը և բուհերի կառավարման ընդհանուր համակարգում դրանց դերին։ Կարևորվում է նաև կրթության որակի և աշխատաշուկայի պահանջների համապատասխանության հարցը, քանի որ ժամանակակից բարձրագույն կրթության արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն ուսանողների կողմից տեսական գիտելիքների յուրացմամբ, այլև նրանց գործնական հմտությունների, քննադատական մտածողության, մասնագիտական և հաղորդակցական կարողությունների ձևավորմամբ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև կրթական ծրագրերի արդիականացման, գործատուների և մասնագիտական կառույցների հետ համագործակցության, ուսանողների կարծիքների և հետադարձ կապի կիրառման, ինչպես նաև շրջանավարտների զբաղվածության ցուցանիշների միջոցով կրթական արդյունքների գնահատման հնարավորություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դասախոսական ներուժի կառավարման խնդիրը, ներառյալ մասնագիտական վերապատրաստումը, գիտահետազոտական գործունեության խթանումը, դասավանդման նորարարական մեթոդների կիրառումը և դասախոսների աշխատանքի գնահատման համակարգերի կատարելագործումը։ Միաժամանակ կարող են ուսումնասիրվել նյութատեխնիկական բազայի, թվային կրթական միջավայրի, տեղեկատվական ռեսուրսների և ուսանողների կրթական ու սոցիալական աջակցության ազդեցությունը կրթության որակի վրա։ Աշխատությունը կարող է վերլուծել նաև բուհերի ինքնավարության և հաշվետվողականության հարաբերակցությունը, կառավարման թափանցիկությունը, որակի մշակույթի ձևավորումը և տարբեր շահակիցների՝ ուսանողների, դասախոսների, գործատուների և պետական կառավարման մարմինների ներգրավվածությունը որակի ապահովման գործընթացներում։ Հիմնախնդիրների լուծման համատեքստում կարող են առաջարկվել որակի գնահատման և մշտադիտարկման մեխանիզմների կատարելագործում, կրթական ծրագրերի պարբերական վերանայում, թվային գործիքների արդյունավետ օգտագործում, դասախոսների շարունակական մասնագիտական զարգացում, գործնական ուսուցման ընդլայնում և բուհերի ու աշխատաշուկայի կապերի ամրապնդում։ Կարևոր է նաև որակի կառավարման համակարգը դիտարկել ոչ միայն որպես վերահսկողական մեխանիզմ, այլ որպես շարունակական բարելավման գործընթաց, որի նպատակն է բարձրացնել կրթական արդյունքների արդյունավետությունը և ուսանողների մրցունակությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բուհերի ղեկավարների, կրթության կառավարման մասնագետների, դասախոսների, որակի ապահովման պատասխանատուների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների և կրթության ոլորտի ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու ՀՀ բարձրագույն մասնագիտական կրթության ոլորտում որակի կառավարման առկա խնդիրների, դրանց առաջացման պատճառների և փոխկապակցվածության մասին՝ առաջարկելով համակարգային լուծումներ, որոնք կարող են նպաստել կրթության արդյունավետության, մրցունակության, թափանցիկության և շարունակական բարելավման բարձրացմանը։
Updated: 2026-09-20
Other Subjects
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1983, Февраль, №2)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։
Updated: 2026-11-02
Political Science
Ժամանակակից Եվրասիա, հատոր X, թիվ 1
Պարբերականը նվիրված է Եվրասիայի աշխարհաքաղաքական, քաղաքական, պատմական և միջազգային հարաբերությունների արդի հիմնախնդիրների բազմակողմանի գիտական ուսումնասիրությանը։ Այն միավորում է տարածաշրջանային զարգացումների, պետականաշինության գործընթացների, միջազգային քաղաքականության, ազգային և կրոնական ինքնության, քաղաքական ինստիտուտների ու արտաքին ազդեցությունների վերաբերյալ հետազոտություններ՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով Եվրասիայի և հարակից տարածաշրջանների հասարակական-քաղաքական փոխակերպումները։ Հատորում ընդգրկված ուսումնասիրություններն անդրադառնում են Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացներին, պետությունների ձևավորման պատմական նախադրյալներին, գաղութային անցյալի երկարաժամկետ հետևանքներին, միջազգային հարաբերությունների տեսական մոտեցումներին, ինչպես նաև տարածաշրջանային հակամարտություններին և դրանց ազդեցությանը պետությունների արտաքին քաղաքականության վրա։ Առանձին հետազոտություն նվիրված է Սիրիայի Հանրապետության պետականաշինության գործընթացին՝ ֆրանսիական գաղութային կառավարման ժառանգության, հետգաղութային քաղաքական զարգացումների, ռազմական միջամտությունների, ազգային ու կրոնական փոքրամասնությունների դերակատարության և նեոգաղութատիրական ազդեցությունների համատեքստում։ Մեկ այլ հոդված ուսումնասիրում է չինական փիլիսոփայության՝ մարդու և երկնքի միասնության գաղափարի կիրառելիությունը ժամանակակից միջազգային հարաբերություններում՝ COVID-19 համավարակի պայմաններում՝ ներկայացնելով չինական քաղաքակրթական մտածողության և համաշխարհային քաղաքականության փոխառնչությունները։ Տարածաշրջանային քաղաքականության ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև Ադրբեջանի ընտրական օրենսգրքում կատարված փոփոխությունների ազդեցությունը ընդդիմադիր կուսակցությունների գործունեության վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ընտրական համակարգի, քաղաքական մրցակցության և ժողովրդավարական ինստիտուտների փոխկապակցվածությունը։ Հատորում տեղ է գտել նաև Կիպրոսի հակամարտության ազդեցության վերաբերյալ հետազոտություն, որն ուսումնասիրում է այդ խնդրի առնչությունը Թուրքիայի՝ Եվրոպական միությանն անդամակցելու գործընթացին՝ բացահայտելով տարածաշրջանային հակամարտությունների և եվրոպական ինտեգրման քաղաքականության միջև առկա բարդ կապերը։ Նյութերը բնութագրվում են միջգիտակարգային մոտեցմամբ՝ համադրելով պատմագիտական, քաղաքագիտական, աշխարհաքաղաքական և միջազգային հարաբերությունների տեսական ու վերլուծական մեթոդները։ Գիտական հոդվածներում կիրառվում են պատմական համեմատության, քաղաքական գործընթացների կառուցվածքային վերլուծության, ինստիտուցիոնալ ուսումնասիրության և միջազգային զարգացումների մեկնաբանման մեթոդներ, որոնց միջոցով առանձին երկրների փորձը դիտարկվում է ավելի լայն տարածաշրջանային և համաշխարհային գործընթացների շրջանակում։ Պարբերականը կարևոր նշանակություն ունի Եվրասիական տարածաշրջանի արդի քաղաքական իրողությունների, պետությունների ներքին վերափոխումների և արտաքին հարաբերությունների ուսումնասիրության համար, քանի որ ներկայացնում է տարբեր երկրների ու գիտական միջավայրերի հետազոտողների մոտեցումները և նպաստում տարածաշրջանային խնդիրների համեմատական ընկալմանը։ Այն արժեքավոր մասնագիտական նյութ է արևելագիտության, քաղաքագիտության, միջազգային հարաբերությունների, պատմության, անվտանգության ուսումնասիրությունների և աշխարհաքաղաքականության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների ու ուսանողների համար՝ միաժամանակ ընձեռելով հնարավորություն հասկանալու, թե ինչպես են պատմական ժառանգությունը, քաղաքական ինստիտուտները, գաղափարախոսությունները և միջազգային դերակատարների ազդեցությունը ձևավորում ժամանակակից Եվրասիայի քաղաքական զարգացումները։
Updated: 2026-11-19
Literature
Վահան Տերյան: 1885- 1985: (Մեթոդական նյութերի ժողովածու)
Հրատարակությունը նվիրված է հայ մեծ բանաստեղծ Վահան Տերյանի կյանքին, ստեղծագործական ժառանգությանը և գրական-մշակութային նշանակությանը՝ ներկայացնելով մեթոդական նյութերի ժողովածու՝ ուսումնական և մշակութային միջոցառումների կազմակերպման համար։ Ներառում է բանաստեղծի կենսագրությանը, ստեղծագործությունների գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկություններին, գրական ոճին և հայ նորագույն պոեզիայի զարգացման գործում ունեցած դերին վերաբերող նյութեր։ Ժողովածուում ներկայացված են դասավանդման, զեկուցումների, գրական երեկոների, ցուցահանդեսների և այլ միջոցառումների կազմակերպման համար նախատեսված առաջարկություններ, տեղեկություններ և մեթոդական մշակումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Տերյանի քնարերգության թեմատիկ բազմազանությանը, հայրենասիրական, սիրային, փիլիսոփայական և հոգեբանական մոտիվներին, ինչպես նաև նրա ստեղծագործությունների ազդեցությանը հայ գրականության հետագա զարգացման վրա։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրականության ուսուցիչների, դասախոսների, գրադարանավարների, մշակութային կազմակերպիչների, ուսանողների, աշակերտների, ինչպես նաև հայ գրականության պատմությամբ և Վահան Տերյանի ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-05Literature
Գավառական թատերգություն, կամ՝ դպրոցից փախչող տղայի ապագան
Ստեղծագործությունը թատերական երկ է, որի վերնագիրը մատնանշում է դպրոցից փախչելու և կրթությունից հեռանալու խնդիրը՝ այն դիտարկելով երեխայի հետագա կյանքի ու ապագայի տեսանկյունից։ Դպրոցական կրթությունը, կարգապահությունը, գիտելիքի ձեռքբերումը և դաստիարակությունը ներկայացվում են որպես անհատի ձևավորման ու հասարակության մեջ նրա կայացման կարևոր պայմաններ։ Դպրոցից հեռանալու թեման հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ կրթության արժեքին, ուսման նկատմամբ պատասխանատվությանը, երեխայի վարքագծի ձևավորմանը և սխալ ընտրությունների հնարավոր հետևանքներին։ Թատերգության ժանրային ձևը ենթադրում է, որ գաղափարներն ու դաստիարակչական ուղերձը ներկայացվում են գործող անձանց երկխոսությունների, իրավիճակների և բեմական գործողությունների միջոցով։ Այսպիսի երկերը կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայ կրթական և թատերական մշակույթի զարգացման մեջ՝ թատրոնը ծառայեցնելով ոչ միայն գեղարվեստական արտահայտման, այլև հասարակական ու բարոյական հարցերի քննարկման միջոցի։ Ստեղծագործությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես 19-րդ դարի հայ դաստիարակչական գրականության, դպրոցական կյանքի, մանկավարժական պատկերացումների և հայ թատերգության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակաշրջանի կրթական արժեքների և երեխայի ապագայի նկատմամբ հասարակական մտահոգությունների մասին։
Updated: 2026-10-31