Արևելյան հայերը Բուկովինայում

История

Այս աշխատությունը նվիրված է 1985–1991 թվականների Հայաստանի պարբերական մամուլի զարգացման, բովանդակային փոփոխությունների և հասարակական դերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով վերակառուցման (պերեստրոյկա) և անկախության նախօրեի քաղաքական-սոցիալական գործընթացների ազդեցությունը մամուլի համակարգի վրա։ Գրքում վերլուծվում է խորհրդային վերջին տարիների հայկական մամուլի կառուցվածքը՝ կենտրոնական և հանրապետական թերթեր, գիտական հանդեսներ, արտադրական ու մասնագիտական պարբերականներ, ինչպես նաև դրանց խմբագրական քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 1985-ից սկսված գաղափարական մեղմացման և խոսքի հարաբերական ազատության աճին, որի արդյունքում մամուլում աստիճանաբար ընդլայնվեց քննադատական հրապարակումների շրջանակը, սկսեցին քննարկվել սոցիալական խնդիրներ, տնտեսական դժվարություններ, բնապահպանական հարցեր և հասարակական բարեփոխումների անհրաժեշտություն։ Աշխատությունում առանձնապես կարևոր տեղ է զբաղեցնում 1988 թվականի Ղարաբաղյան շարժման, Սպիտակի երկրաշարժի և 1991 թվականի անկախության գործընթացի լուսաբանման վերլուծությունը, որոնք կտրուկ փոխեցին մամուլի թեմատիկան՝ այն դարձնելով առավել քաղաքականացված և ազգային օրակարգին ուղղված։ Քննարկվում է նաև մամուլի դերի աճը հասարակական կարծիքի ձևավորման, ազգային ինքնագիտակցության բարձրացման և քաղաքական մոբիլիզացիայի գործընթացներում՝ ցույց տալով, թե ինչպես պարբերականները դարձան անցումային շրջանի կարևոր տեղեկատվական և գաղափարական հարթակներ։ Վերլուծվում են նաև գրաքննության թուլացման, խմբագրական անկախության ընդլայնման և նոր պարբերականների առաջացման միտումները, որոնք նախանշեցին հետխորհրդային մամուլի համակարգի ձևավորումը Հայաստանում։ Գրքի նպատակն է ներկայացնել այդ շրջանի մամուլի բազմաշերտ զարգացումը՝ որպես հասարակական փոփոխությունների և պետական վերափոխման կարևոր աղբյուր։

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է պառլամենտական վերահսկողության հասկացության, էության և իրականացման հիմնական ձևերի ու եղանակների ուսումնասիրությանը՝ իրավահամեմատական վերլուծության շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում գտնվում է օրենսդիր իշխանության կողմից գործադիր իշխանության գործունեության նկատմամբ վերահսկողության իրականացման ինստիտուտը, որը ժողովրդավարական կառավարման համակարգում կարևոր նշանակություն ունի իշխանությունների բաժանման, փոխզսպումների և հակակշիռների արդյունավետ գործունեության ապահովման համար։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են պառլամենտական վերահսկողության իրավական բնույթը, նպատակները, սկզբունքները, գործառույթները և դրա տեղը պետական իշխանության համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերահսկողության և խորհրդարանի այլ գործառույթների փոխհարաբերությանը՝ օրենսդրական գործունեության, ներկայացուցչական գործառույթի և պետական քաղաքականության ձևավորմանը մասնակցության համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դասակարգվել պառլամենտական վերահսկողության հիմնական ձևերը՝ պատգամավորական հարցումներ և հարցապնդումներ, կառավարության գործունեության վերաբերյալ հաշվետվությունների քննարկում, խորհրդարանական լսումներ, մշտական և ժամանակավոր հանձնաժողովների վերահսկողական գործունեություն, պետական բյուջեի կատարման վերահսկողություն, հետաքննող կամ քննիչ մարմինների աշխատանք և այլ իրավական մեխանիզմներ։ Կարևորվում է նաև խորհրդարանի տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը և պետական մարմինների կողմից անհրաժեշտ տեղեկությունների տրամադրման պարտականությունը, քանի որ արդյունավետ վերահսկողության նախապայմաններից մեկը գործադիր իշխանության գործունեության վերաբերյալ բավարար և հավաստի տեղեկատվության հասանելիությունն է։ Իրավահամեմատական վերլուծության միջոցով աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել տարբեր պետությունների խորհրդարանական համակարգերում վերահսկողության մոդելները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանուր և առանձնահատուկ հատկանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդարանական մեծամասնության և ընդդիմության դերակատարությանը, քանի որ վերահսկողական մեխանիզմների արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է քաղաքական բազմակարծության և փոքրամասնության իրավունքների պաշտպանության հնարավորություններով։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև վերահսկողության սահմաններին՝ պետական իշխանության մյուս ճյուղերի իրավասությունների պահպանման, գործադիր իշխանության բնականոն գործունեությանը չմիջամտելու և իրավական պատասխանատվության ու քաղաքական վերահսկողության տարբերակման տեսանկյունից։ Առանձին կարևորություն ունի վերահսկողական մեխանիզմների արդյունավետության գնահատումը և դրանց կիրառման ընթացքում առաջացող իրավական ու գործնական խնդիրների բացահայտումը։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա կարող են առաջարկվել խորհրդարանական վերահսկողության իրավական կարգավորման կատարելագործման ուղղություններ՝ վերահսկողական գործիքների հստակեցում, տեղեկատվության հասանելիության ընդլայնում, խորհրդարանական հանձնաժողովների լիազորությունների արդյունավետ իրականացում և վերահսկողության արդյունքների նկատմամբ համապատասխան իրավական կամ քաղաքական արձագանքի ապահովում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ժողովրդավարական պետությունում խորհրդարանի վերահսկողական դերի մասին և գնահատելու դրա նշանակությունը հաշվետու, թափանցիկ և իրավական պետության կառավարման համակարգի ձևավորման գործում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սահմանադրագետների, իրավաբանների, քաղաքական գիտությունների մասնագետների, խորհրդարանական աշխատակազմի ներկայացուցիչների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

История

Գիրքը ներկայացնում է հայկական վիմագրական ժառանգությունը՝ վերծանելով քարերի, եկեղեցիների, խաչքարերի և հուշարձանների վրա պահպանված արձանագրությունները։ Այն կարևոր աղբյուր է Հայաստանի պատմության, լեզվի և մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Հիմնական բովանդակությունը․ Վիմագրության էությունը Քարե արձանագրությունների ուսումնասիրություն որպես պատմական աղբյուր։ Հայկական արձանագրությունների տեսակները Եկեղեցական, իրավական, նվիրատվական և հուշարձանային գրություններ։ Լեզվական առանձնահատկություններ Հին և միջնադարյան հայերենի կիրառումը վիմագրերում։ Պատմական տեղեկություններ Թագավորների, իշխանների, եկեղեցիների և հասարակական կյանքի մասին տվյալներ։ Մշակութային նշանակություն Վիմագրերի դերը որպես պատմության ճշգրիտ և անմիջական վկայություններ։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է գրաֆների միջակայքային կողային ներկումների ուսումնասիրությանը՝ գրաֆների տեսության այն ուղղությանը, որտեղ հետազոտվում են կողերի ներկման և գրաֆի կառուցվածքային հատկությունների միջև կապերը։ Միջակայքային կողային ներկումը կարելի է դիտարկել որպես գրաֆի կողերին ամբողջ թվերով գույների վերագրում, որի դեպքում յուրաքանչյուր գագաթին կից կողերի գույները որոշակի հաջորդական միջակայք են կազմում, իսկ տարբեր կողեր ստանում են տարբեր գույներ։ Այս պայմանը միավորում է դասական կողային ներկման և միջակայքային կառուցվածքի գաղափարները և առաջադրում է մի շարք հետաքրքիր կոմբինատորային խնդիրներ։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակներից է պարզել, թե գրաֆների որ դասերն են թույլ տալիս նման ներկումներ, ինչ պայմաններում են դրանք գոյություն ունենում և ինչպես կարելի է կառուցել համապատասխան ներկումներ։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել գրաֆի գագաթների աստիճանները, կողերի քանակը, գրաֆի կապակցվածությունը, երկկողմանիությունը և այլ կառուցվածքային բնութագրեր՝ դրանց և միջակայքային կողային ներկման հնարավորության միջև օրինաչափություններ հայտնաբերելու նպատակով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրաֆի ներկման թվին և այն սահմաններին, որոնք կարող են ստացվել տարբեր գրաֆների դասերի համար։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև ծառերը, ցիկլերը, ամբողջական գրաֆները, երկկողմանի գրաֆները և այլ հատուկ կառուցվածք ունեցող գրաֆներ՝ պարզելու համար, թե դրանց դեպքում ինչպիսի պայմաններ են ապահովում միջակայքային ներկման գոյությունը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է անհրաժեշտ և բավարար պայմանների ձևակերպումը, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել՝ տվյալ գրաֆը պատկանում է միջակայքային ներկում թույլատրող գրաֆների դասին, թե ոչ։ Աշխատությունում կարող են մշակվել նաև ներկումների կառուցման ալգորիթմներ, որոնց միջոցով տեսական արդյունքները վերածվում են գործնական հաշվարկային մեթոդների։ Կարևոր նշանակություն ունի տարբեր ներկումների համեմատությունը և այնպիսի ներկման որոնումը, որը բավարարում է լրացուցիչ օպտիմալության չափանիշների, օրինակ՝ օգտագործվող գույների քանակի նվազագույնի կամ առավելագույնի պայմաններին։ Նման խնդիրները կապված են նաև գրաֆների ժամանակացույցային մեկնաբանությունների հետ, քանի որ գույները որոշ կիրառություններում կարող են ներկայացնել ժամանակային միջակայքներ, ռեսուրսներ կամ գործողությունների հերթականություն։ Այդ պատճառով միջակայքային կողային ներկումների տեսական ուսումնասիրությունը կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ դասացուցակների կազմման, արտադրական գործընթացների պլանավորման, հաղորդակցական ցանցերի կազմակերպման և այլ կոմբինատորային օպտիմալացման խնդիրներում։ Աշխատությունը կարող է ներառել ինչպես տեսական ապացույցներ, այնպես էլ օրինակներ և հակաօրինակներ, որոնք պարզաբանում են տարբեր գրաֆների համար ներկման հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել գրաֆների կառուցվածքային հատկությունների և ներկման խնդիրների միջև կապերի ավելի խոր ըմբռնմանը, ինչպես նաև նոր դասերի համար համապատասխան թեորեմների և ալգորիթմների մշակմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսներին, դիսկրետ մաթեմատիկայի և կոմբինատորիկայի մասնագետներին, ալգորիթմների տեսությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան գիտական ուղղությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կենտրոնանում է գրաֆների կողերի միջակայքային ներկումների կառուցվածքի, գոյության պայմանների, բնութագրերի և կառուցման մեթոդների վրա՝ նպատակ ունենալով ընդլայնել գրաֆների ներկման տեսության արդյունքները և բացահայտել այդպիսի ներկումների հնարավոր տեսական ու գործնական կիրառությունները։

Экономика

Արտադրության գործոնների ֆունկցիոնալ կախվածությունը տնտեսագիտական հասկացություն է, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես է արտադրվող արտադրանքի ծավալը կախված օգտագործվող արտադրական գործոններից։ Այս կապը արտահայտվում է արտադրության ֆունկցիայի միջոցով, որը ցույց է տալիս, որ արտադրանքի արդյունքը ձևավորվում է տարբեր գործոնների համակցությամբ՝ հիմնականում աշխատանքից, կապիտալից, հողից և ձեռնարկատիրական ունակություններից։ Այսինքն՝ որքան արդյունավետ և մեծ ծավալով են օգտագործվում արտադրության գործոնները, այնքան բարձր է վերջնական արդյունքը։ Ֆունկցիոնալ կախվածությունը ցույց է տալիս ոչ միայն գործոնների քանակական ազդեցությունը, այլ նաև դրանց փոխազդեցությունը, քանի որ մեկ գործոնի փոփոխությունը կարող է ազդել մյուսների արդյունավետության վրա։ Օրինակ՝ ժամանակակից տեխնոլոգիաների (կապիտալի) ներդրումը կարող է բարձրացնել աշխատանքի արտադրողականությունը։ Տնտեսագիտության մեջ հաճախ օգտագործվում է Կոբբ-Դուգլասի արտադրության ֆունկցիան, որը մաթեմատիկորեն արտահայտում է աշխատանքի և կապիտալի ազդեցությունը արտադրանքի վրա։ Արտադրության գործոնների ֆունկցիոնալ կախվածությունը կարևոր է տնտեսության վերլուծության համար, քանի որ այն օգնում է հասկանալ, թե ինչ պայմաններում է հնարավոր հասնել արտադրության աճի և տնտեսական զարգացման։ Այն նաև հիմք է ծառայում ձեռնարկությունների պլանավորման, ներդրումային որոշումների և պետական տնտեսական քաղաքականության մշակման համար։ Այս հասկացությունը ցույց է տալիս, որ արտադրության աճը կախված է ոչ միայն ռեսուրսների քանակից, այլ նաև դրանց արդյունավետ օգտագործումից և տեխնոլոգիական առաջընթացից։

Медицина

Բժշկագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ողնաշարի գոտկասրբոսկրային հատվածի միջողնային սկավառակների ճողվածքների տարբերակիչ ախտորոշման և էնդոմիկրոնյարդավիրաբուժական բուժման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ողնաշարի գոտկասրբոսկրային հատվածի անատոմիական և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, միջողնային սկավառակների դեգեներատիվ փոփոխությունների առաջացման մեխանիզմները և դրանց հետևանքով զարգացող նյարդաբանական խանգարումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդության կլինիկական դրսևորումներին, ցավային համախտանիշին, նյարդարմատների սեղմման ախտանիշներին և շարժողական ու զգայական խանգարումների գնահատմանը։ Վերլուծվում են միջողնային սկավառակների ճողվածքների տարբերակիչ ախտորոշման մեթոդները, մագնիսառեզոնանսային շերտագրության, համակարգչային շերտագրության և նյարդաբանական հետազոտության տվյալների նշանակությունը։ Քննարկվում են նաև էնդոսկոպիկ և միկրովիրաբուժական տեխնոլոգիաների համակցված կիրառման սկզբունքները, վիրաբուժական միջամտության ցուցումները, նյարդային կառուցվածքների պահպանման և հետվիրահատական բարդությունների կանխարգելման հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ավանդական և նվազ ինվազիվ վիրաբուժական մեթոդների համեմատական գնահատման, բուժման արդյունքների վերլուծության և պացիենտների ֆունկցիոնալ վերականգնման արդյունավետության որոշման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում վիրաբուժական բուժման անհատականացմանը, վերականգնողական միջոցառումների կազմակերպմանը և հիվանդների կյանքի որակի բարելավման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նյարդավիրաբուժության, ողնաշարի վիրաբուժության, նյարդաբանության և վերականգնողական բժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։