Դարերի պատմություն կամ համաշխարհային պատմություն, հատոր հինգերորդ

Философия

Այս աշխատությունը վերաբերում է XIX դարի հայ փիլիսոփայական մտքի պատմափիլիսոփայական հայեցակարգերի ուսումնասիրությանը՝ մեթոդաբանական վերլուծության տեսանկյունից՝ ընդգծելով հայ հասարակական-փիլիսոփայական մտածողության ձևավորման օրինաչափությունները, գաղափարական ուղղությունները և եվրոպական փիլիսոփայական հոսանքների ազդեցությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել XIX դարի հայ փիլիսոփաների և հասարակական մտավորականների մոտ ձևավորված պատմության փիլիսոփայական ընկալումները՝ պատմության ընթացքի իմաստի, ժողովրդի դերի, առաջընթացի գաղափարի և ազգային ինքնության ձևավորման համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են այն հիմնական հայեցակարգերը, որոնք կապված են լուսավորականության, ռոմանտիզմի և ազգային-ազատագրական գաղափարախոսությունների հետ, ինչպես նաև դրանց արտացոլումը հայ մտավոր միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մեթոդաբանական մոտեցումների վերլուծությանը՝ ինչպես են XIX դարի հայ մտածողները մեկնաբանել պատմական գործընթացները՝ կիրառելով թե՛ աստվածաբանական, թե՛ ռացիոնալ-փիլիսոփայական և պատմական-համեմատական մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է հայ փիլիսոփայական մտքի կապը ռուսական և եվրոպական դպրոցների հետ՝ ցույց տալով գաղափարական փոխազդեցությունների և տեղայնացման գործընթացները։ Միաժամանակ վերլուծվում է պատմափիլիսոփայական հայեցակարգերի դերը ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և մշակութային վերածննդի գործընթացներում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ փիլիսոփայության պատմության համար՝ նպաստելով XIX դարի գաղափարական ժառանգության համակարգված և մեթոդաբանորեն հիմնավորված վերաիմաստավորմանը։

Политология

Աշխատությունը ներկայացնում է Ազգային ժողովի տասնմեկերորդ նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ պահպանելով ժողովի քննարկումների և գործունեության գրավոր վկայությունը։ Նման փաստաթղթերը կարևոր սկզբնաղբյուրներ են 19-րդ դարի արևմտահայ հասարակական կյանքի, ազգային կառավարման համակարգի և համայնքային ինքնակազմակերպման պատմության ուսումնասիրության համար։ Ազգային ժողովը կարևոր ներկայացուցչական կառույց էր, որի գործունեության շրջանակում քննարկվում էին հայ համայնքի ազգային, եկեղեցական, կրթական, վարչական և հասարակական նշանակության հարցեր։ Նիստերի արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժողովական աշխատանքի ընթացքը, հարցերի քննարկման ձևերը, մասնակիցների արտահայտած տեսակետները, ներկայացված առաջարկություններն ու ընդունված որոշումները։ Դրանց միջոցով կարելի է պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ համայնքի առաջնահերթությունների, հասարակական հարաբերությունների և ազգային հաստատությունների առջև ծառացած խնդիրների մասին։ Փաստաթղթային այս նյութը կարևոր է նաև Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի պատմության, ազգային ներկայացուցչական կառույցների գործունեության և արևմտահայ հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր աղբյուր է պատմաբանների, հայագետների և հայ ազգային հաստատությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով համայնքային կառավարման ավանդույթների և պատմական իրադարձությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի շարադասական համակարգի ձևայնացված նկարագրությանը և այն համակարգչային լեզվաբանության գործիքներով ներկայացնելու խնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում հայերեն նախադասությունների կառուցվածքի, բառերի ու բառակապակցությունների միջև շարահյուսական հարաբերությունների և դրանց մեքենայորեն մշակելի ներկայացման սկզբունքների ուսումնասիրությունն է։ Քննության են առնվում նախադասության հիմնական և երկրորդական անդամների փոխհարաբերությունները, բառերի դասավորության օրինաչափությունները, համաձայնությունը, խնդրառությունը, կապակցման միջոցները, պարզ և բարդ շարահյուսական կառույցները, ինչպես նաև հայերենին բնորոշ այն առանձնահատկությունները, որոնք անհրաժեշտ է հաշվի առնել լեզվական տեղեկատվությունը ձևայնացնելիս։ UNL միջավայրը դիտարկվում է որպես բնական լեզուներով արտահայտված բովանդակությունը միասնական իմաստային ներկայացման միջոցով նկարագրելու հնարավորություն, որի պայմաններում կարևոր խնդիր է հայերենի քերականական կառուցվածքների համապատասխանեցումը համակարգի ձևային միավորներին և հարաբերություններին։ Հետազոտության ընթացքում կարող են մշակվել հայերեն նախադասությունների վերլուծության կանոններ, սահմանվել լեզվական միավորների միջև հարաբերությունների տեսակները և ձևավորվել այնպիսի նկարագրություններ, որոնք հնարավոր կլինի օգտագործել համակարգչային ավտոմատ մշակման ժամանակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձևաբանական և շարահյուսական մակարդակների փոխկապակցվածությանը, քանի որ բառաձևերի քերականական հատկանիշները կարևոր դեր ունեն նախադասության կառուցվածքի և բառերի գործառույթների որոշման գործում։ Ուսումնասիրվում են նաև հայերենի համեմատաբար ազատ բառադասության հետ կապված խնդիրները, երբ նույն կամ մոտ իմաստային հարաբերությունները կարող են արտահայտվել բառերի տարբեր դասավորությամբ։ Ձևային կանոնների համակարգի ստեղծումը հնարավորություն է տալիս բնական լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունները ներկայացնել համակարգչի համար մշակելի տեսքով և հիմք ստեղծել ավտոմատ շարահյուսական վերլուծության համար։ Նման մոտեցումները կիրառական նշանակություն կարող են ունենալ մեքենայական թարգմանության, տեղեկատվության որոնման, տեքստերի ավտոմատ վերլուծության, լեզվական տվյալների մշակման և բազմալեզու համակարգերի զարգացման ոլորտներում։ Աշխատությունն ունի միջգիտակարգային նշանակություն՝ համադրելով հայոց լեզվի շարահյուսության տեսական ուսումնասիրությունը, ձևային քերականության մեթոդները և համակարգչային լեզվաբանության տեխնոլոգիական մոտեցումները՝ նպաստելով հայերենի թվային մշակման գործիքների և լեզվական ռեսուրսների զարգացմանը։

Экономика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արժութային փոխարժեքների տատանումների հետևանքով առաջացող ֆինանսատնտեսական ռիսկերի բացահայտման, գնահատման և կառավարման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում արժութային ռիսկերի առաջացման տնտեսական նախադրյալները, դրանց հիմնական տեսակները, ֆինանսական շուկաների զարգացման և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ազդեցությունը փոխարժեքների փոփոխությունների վրա, ինչպես նաև արժութային տատանումների հետևանքները տնտեսավարող սուբյեկտների, առևտրային բանկերի և ազգային տնտեսության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի արժութային շուկայի կառուցվածքին, ազգային արժույթի փոխարժեքի ձևավորման գործոններին, դրամավարկային քաղաքականության առանձնահատկություններին և արտաքին տնտեսական միջավայրից բխող հնարավոր ռիսկերին։ Ուսումնասիրվում են փոխարժեքների փոփոխությունների ազդեցությունները կազմակերպությունների ֆինանսական արդյունքների, արտաքին առևտրային գործառնությունների, արտարժութային պարտավորությունների, ներդրումային որոշումների և դրամական հոսքերի վրա։ Քննարկվում են արժութային ռիսկերի դասակարգման սկզբունքները՝ ներառելով գործարքային, հաշվապահական և տնտեսական ռիսկերը, դրանց առաջացման պայմանները և կառավարման մեթոդաբանական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում արժութային դիրքերի գնահատմանը, ակտիվների և պարտավորությունների արժութային կառուցվածքի վերլուծությանը, փոխարժեքային փոփոխությունների նկատմամբ ֆինանսական ցուցանիշների զգայունության որոշմանը և հնարավոր կորուստների կանխատեսման մեթոդներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է արժութային ռիսկերի քանակական գնահատման գործիքակազմի ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ վիճակագրական վերլուծության, սցենարային գնահատման, սթրես-թեստավորման և ռիսկի հնարավոր չափերի որոշման մոդելների կիրառման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են արժութային ռիսկերի սահմանափակման և նվազեցման մեխանիզմները, ֆինանսական հեջավորման գործիքները, արտարժութային ակտիվների ու պարտավորությունների հավասարակշռման մոտեցումները, արժութային դիվերսիֆիկացիան և կազմակերպությունների ներքին վերահսկողության համակարգերի նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բանկային համակարգում արժութային ռիսկերի կառավարման առանձնահատկություններին, արտարժութային վարկավորման և ավանդների կառուցվածքին, բանկերի բաց արժութային դիրքերի վերահսկմանը և ֆինանսական կայունության ապահովմանն ուղղված կարգավորիչ պահանջների նշանակությանը։ Քննության են առնվում Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի դրամավարկային և մակրոպրուդենցիալ քաղաքականության դերը, արժութային շուկայի կարգավորման սկզբունքները և ֆինանսական համակարգի կայունության պահպանման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև Հայաստանի տնտեսության արտաքին տնտեսական կախվածության, ներմուծման և արտահանման կառուցվածքի, դրամական փոխանցումների, միջազգային կապիտալի հոսքերի և համաշխարհային ֆինանսական շուկաներում տեղի ունեցող փոփոխությունների ազդեցությունները արժութային ռիսկերի ձևավորման վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական կառավարման ռազմավարությունները, արժութային ռիսկերի կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշները, որոշումների ընդունման գործընթացում ռիսկերի հաշվառման անհրաժեշտությունը և կազմակերպությունների ֆինանսական դիմակայունության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել արժութային ռիսկերի կառավարման մեթոդաբանական հիմքերի կատարելագործմանը, Հայաստանի ֆինանսական շուկայի առանձնահատկություններին համապատասխան գնահատման և կանխարգելման մեխանիզմների զարգացմանը, ինչպես նաև տնտեսական անորոշության պայմաններում ֆինանսական որոշումների հիմնավորվածության բարձրացմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, բանկային համակարգի մասնագետների, ռիսկերի կառավարիչների, ֆինանսական կազմակերպությունների ղեկավարների, դրամավարկային քաղաքականության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է ահաբեկչության՝ որպես միջազգային բնույթ ունեցող ծանր հանցավոր երևույթի ուսումնասիրությանը՝ միջազգային քրեական իրավունքի և միջազգային անվտանգության տեսանկյուններից։ Հետազոտության կենտրոնում ահաբեկչական գործողությունների իրավական բնութագրումն է, դրանց միջազգային վտանգավորության գնահատումը և պետությունների ու միջազգային կազմակերպությունների կողմից դրանց կանխարգելման ու հակազդման իրավական մեխանիզմների վերլուծությունը։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել ահաբեկչության հասկացության ձևավորման պատմական զարգացումը, դրա հիմնական բնութագրիչները և տարբեր իրավական համակարգերում դրա սահմանման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ միջազգային իրավունքում ահաբեկչության համընդհանուր և միանշանակ սահմանման հարցը երկար ժամանակ եղել է բարդ իրավաքաղաքական խնդիր, ինչն անդրադարձել է միջազգային քրեական պատասխանատվության միասնական մեխանիզմների ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ ահաբեկչական հանցագործությունների տարբեր դրսևորումներին, դրանց կազմակերպմանը, ֆինանսավորմանը, օժանդակությանը և կատարմանը նպաստող պայմաններին՝ դրանք դիտարկելով բացառապես իրավական և կանխարգելիչ համատեքստում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պետությունների միջազգային պարտավորություններին, այդ թվում՝ ահաբեկչական գործունեության կանխարգելմանը, հանցագործությունների քննությանը, կասկածվող անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդման իրականացմանը և պետությունների միջև իրավական համագործակցությանը։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել նաև միջազգային պայմանագրերը, ՄԱԿ-ի շրջանակներում ընդունված փաստաթղթերը և ահաբեկչության դեմ պայքարին ուղղված միջազգային իրավական գործիքները։ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի համապատասխան շրջանակներում ահաբեկչության դեմ պայքարը ներառում է պետությունների կողմից ահաբեկչության ֆինանսավորման կանխարգելման, ահաբեկչական խմբավորումներին աջակցություն չտրամադրելու և դրանց նկատմամբ միջազգային համագործակցության ուժեղացման պարտավորություններ։ (un.org) Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև ահաբեկչության և այլ միջազգային հանցագործությունների տարանջատման խնդիրը։ Այդ համատեքստում կարող են քննարկվել ահաբեկչության և սովորական քրեական հանցագործության, զինված հակամարտությունների իրավունքի խախտումների և միջազգային այլ ծանր հանցագործությունների միջև իրավական տարբերությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև պետությունների իրավասության հարցերին, միջազգային քրեական համագործակցությանը, արտահանձնմանը, փոխադարձ իրավական օգնությանը և սահմանների հատմամբ իրականացվող հանցավոր գործունեության դեմ համատեղ գործողություններին։ Հատուկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության և հակաահաբեկչական միջոցների միջև հավասարակշռության խնդիրը, քանի որ ահաբեկչության դեմ պայքարը պետք է իրականացվի իրավականության, համաչափության և հիմնարար իրավունքների պահպանման պայմաններում։ Աշխատությունը կարող է քննարկել նաև ահաբեկչության կանխարգելման ոչ միայն քրեաիրավական, այլև կազմակերպական ու միջազգային համագործակցության մեխանիզմները՝ տեղեկատվության փոխանակում, ֆինանսական հոսքերի վերահսկում, սահմանային անվտանգության ամրապնդում և միջազգային իրավական փոխօգնություն։ Նյութը կարող է հետաքրքրել միջազգային իրավունքի մասնագետներին, քրեագետներին, իրավաբաններին, անվտանգության ոլորտի հետազոտողներին, պետական կառավարման մասնագետներին և իրավաբանական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ահաբեկչությունը դիտարկում է որպես միջազգային հանրության համար լուրջ իրավական և անվտանգության մարտահրավեր՝ կենտրոնանալով դրա իրավական որակավորման, միջազգային քրեական պատասխանատվության, պետությունների համագործակցության և կանխարգելման իրավական մեխանիզմների վրա։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի պատմությամբ, մշակույթով, հասարակական կյանքով, տնտեսությամբ, աշխարհագրությամբ և ժամանակակից զարգացումներով։ Ցանկում ընդգրկված են գիտական, վերլուծական, ճանաչողական և հանրամատչելի բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են Հայաստանի ուսումնասիրության արդի ուղղությունները և նոր գիտական մոտեցումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան նյութեր ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է հայագիտական գիտելիքների տարածմանը, երկրի վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը և ընթերցողական լայն շրջանակների իրազեկվածության բարձրացմանը։