Диагностическое и прогностическое значение кристаллообразования ротовой жидкости при заболеваниях пародонта в условиях воздействия табака и гигиенических средств для полости рта

Политология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի Հանրապետության տարածաշրջանային քաղաքականության ուսումնասիրությանը Հարավային Կովկասում՝ հատկապես «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության իշխանության շրջանում։ Գրքում ներկայացվում են Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, ռազմավարական նպատակները և գործիքակազմը՝ կապված տարածաշրջանային ազդեցության ընդլայնման հետ։ Հեղինակը վերլուծում է Անկարայի քաղաքականությունը Հայաստանի, Ադրբեջանի և Վրաստանի նկատմամբ, էներգետիկ և տրանսպորտային նախագծերի դերակատարությունը, ինչպես նաև անվտանգային և տնտեսական համագործակցության ձևերը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև աշխարհաքաղաքական մրցակցության գործոնները, Ռուսաստանի, Իրանի, Եվրամիության և ԱՄՆ-ի ազդեցությունը Հարավային Կովկասում, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը Թուրքիայի քաղաքականության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գաղափարական բաղադրիչին, ներառյալ նեոօսմանական մոտեցումների ազդեցությունը արտաքին քաղաքական դոկտրինի վրա, ինչպես նաև տարածաշրջանային հակամարտությունների կառավարման մեխանիզմներին։ Գիրքը նախատեսված է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, վերլուծաբանների, պատմաբանների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական վերլուծություններ տարածաշրջանային քաղաքականության վերաբերյալ։

География

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության միջսահմանային գետերի՝ կայուն քլորօրգանական միացություններով աղտոտվածության ուսումնասիրությանը և դրա մակարդակի գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ջրային էկոհամակարգերում երկար ժամանակ պահպանվող քիմիական աղտոտիչների առկայությունը, որոշել դրանց տարածվածությունն ու կոնցենտրացիաները, գնահատել աղտոտվածության հնարավոր աղբյուրներն ու տարածման ուղիները և վերլուծել դրանց ազդեցության հավանական ռիսկերը ջրային միջավայրի ու դրա կենսաբանական բաղադրիչների համար։ Ուսումնասիրության կարևորությունը պայմանավորված է միջսահմանային գետերի առանձնահատկությամբ․ դրանց ջրերը բնականորեն տեղափոխվում են վարչական և պետական սահմանների միջև, ուստի վերին հոսանքներում առաջացած աղտոտումը կարող է անդրադառնալ ստորին հոսանքների ջրերի որակի վրա և ստեղծել համատեղ բնապահպանական խնդիրներ։ Կայուն քլորօրգանական միացությունները առանձնահատուկ նշանակություն ունեն իրենց քիմիական կայունության, շրջակա միջավայրում երկար պահպանվելու և կենդանի օրգանիզմներում կուտակվելու հնարավորության պատճառով։ Դրանց մի մասը կարող է ունենալ բարձր թունավորություն և կենսաբանական համակարգերում առաջացնել երկարաժամկետ բացասական ազդեցություններ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ջրի, գետային նստվածքների և անհրաժեշտության դեպքում կենսաբանական նմուշների մեջ այդ միացությունների առկայությունը։ Նմուշառման տարբեր կետերի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել գետերի վերին և ստորին հոսանքները, բնակավայրերին ու արդյունաբերական տարածքներին հարակից հատվածները և բացահայտել աղտոտվածության տարածական փոփոխությունները։ Լաբորատոր վերլուծությունների միջոցով կարող են որոշվել տարբեր քլորօրգանական աղտոտիչների որակական և քանակական ցուցանիշները։ Ստացված տվյալների համադրումը թույլ է տալիս գնահատել առանձին գետերի աղտոտվածության աստիճանը և պարզել, թե որ հատվածներում են աղտոտիչների կոնցենտրացիաները առավել բարձր։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է աղտոտման հնարավոր աղբյուրների բացահայտումը։ Դրանք կարող են կապված լինել գյուղատնտեսական գործունեության, արդյունաբերական արտադրության, նախկինում օգտագործված քիմիական նյութերի մնացորդների, թափոնների ոչ պատշաճ կառավարման, կենցաղային և արտադրական արտահոսքերի կամ գետավազաններում այլ մարդածին ազդեցությունների հետ։ Քանի որ կայուն քլորօրգանական միացությունները կարող են պահպանվել երկար ժամանակ, դրանց առկայությունը կարող է վկայել ոչ միայն ներկայիս, այլև նախկինում գոյություն ունեցած աղտոտման մասին։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև աղտոտիչների վարքը ջրային միջավայրում։ Ջրում հայտնված որոշ միացություններ կարող են կուտակվել հատակային նստվածքներում, իսկ որոշ պայմաններում կրկին անցնել ջրային փուլ։ Դրանց տարածումը կախված է ջրի հոսքից, ջերմաստիճանից, նստվածքների բնութագրերից, օրգանական նյութի պարունակությունից և այլ ֆիզիկաքիմիական գործոններից։ Այդ պատճառով միայն ջրի նմուշների ուսումնասիրությունը կարող է ամբողջությամբ չարտացոլել էկոհամակարգում աղտոտիչների իրական բաշխվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսակուտակման և կենսամեծացման հնարավոր երևույթներին։ Որոշ կայուն օրգանական աղտոտիչներ կարող են կուտակվել ջրային օրգանիզմներում և սննդային շղթայի միջոցով փոխանցվել ավելի բարձր տրոֆիկ մակարդակների։ Այս հանգամանքը կարևոր է ինչպես ջրային էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության պահպանության, այնպես էլ մարդու առողջության համար, հատկապես այն դեպքերում, երբ գետային ռեսուրսները կապված են ձկնորսության, գյուղատնտեսական օգտագործման կամ խմելու ջրի աղբյուրների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող է իրականացվել աղտոտվածության մակարդակների համեմատություն գործող բնապահպանական չափանիշների և թույլատրելի սահմանային արժեքների հետ։ Այդպիսի գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշելու ուսումնասիրված ջրային համակարգերի էկոլոգիական վիճակը և առանձնացնելու այն տարածքները, որտեղ անհրաժեշտ է լրացուցիչ մոնիթորինգ կամ աղտոտման աղբյուրների վերահսկում։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տվյալների տարածական և ժամանակային վերլուծությունը։ Տարբեր եղանակներին իրականացված նմուշառումների համադրումը կարող է ցույց տալ աղտոտիչների սեզոնային փոփոխությունները և դրանց կապը տեղումների, գետային հոսքի, գյուղատնտեսական աշխատանքների կամ այլ մարդածին գործոնների հետ։ Միջսահմանային բնույթը ուսումնասիրությանը տալիս է նաև տարածաշրջանային համագործակցության նշանակություն։ Ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը պահանջում է հարակից տարածքների և պետությունների միջև տվյալների փոխանակում, համատեղ մոնիթորինգ և աղտոտման կանխարգելման համակարգված մոտեցումներ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտագործվել գետերի էկոլոգիական վիճակի գնահատման, ջրային ռեսուրսների կառավարման, աղտոտման աղբյուրների հայտնաբերման և բնապահպանական մոնիթորինգի կատարելագործման նպատակով։ Դրանք կարող են նաև հիմք հանդիսանալ ռիսկերի նվազեցման և կայուն քլորօրգանական աղտոտիչների տարածման կանխարգելման միջոցառումների մշակման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է էկոլոգիական մոնիթորինգի, հիդրոքիմիայի, քիմիական անալիզի և շրջակա միջավայրի ռիսկերի գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզել Հայաստանի միջսահմանային գետերում կայուն քլորօրգանական միացությունների առկայության և տարածվածության օրինաչափությունները։ Թեման ունի կարևոր գիտական և գործնական նշանակություն, քանի որ նման աղտոտիչների ժամանակին հայտնաբերումն ու տարածման վերահսկումը կարևոր նախապայման են ջրային էկոհամակարգերի, կենսաբազմազանության և ջրային ռեսուրսներից օգտվող բնակչության անվտանգության պահպանման համար։

Литература

Այս հատորը պատկանում է ֆրանսիական գրականության հայտնի ստեղծագործություններից մեկի՝ Էժեն Սյուի «Փարիզի գաղտնիքները» վեպի հայերեն թարգմանական հրատարակությանը։ Ստեղծագործությունը 19-րդ դարի սոցիալական վեպի նշանավոր օրինակներից է, որտեղ քաղաքային կյանքի պատկերների միջոցով ներկայացվում են հասարակական տարբեր խավերի կենցաղը, սոցիալական անհավասարությունը, աղքատության հետևանքները և մարդկային հարաբերությունների բարդությունները։ Փարիզը վեպում հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գործողությունների վայր, այլև որպես բազմաշերտ հասարակական միջավայր, որի տարբեր կողմերում բացահայտվում են մարդկանց կյանքի պայմանները, բարոյական ընտրությունները և սոցիալական հակասությունները։ Հեղինակը համադրում է արկածային զարգացումները հասարակական խնդիրների ներկայացման հետ՝ ընթերցողին ծանոթացնելով քաղաքի տեսանելի ու թաքնված իրականությանը։ Ստեղծագործության լայն տարածումը նպաստել է սոցիալական վեպի հանրահռչակմանը և ընթերցողների հետաքրքրության աճին հասարակական կյանքի քիչ լուսաբանվող կողմերի նկատմամբ։ Հայերեն հրատարակությունն արտացոլում է եվրոպական գեղարվեստական գրականության տարածման և թարգմանական մշակույթի զարգացման գործընթացը հայ ընթերցողական միջավայրում։ Հատորը կարող է հետաքրքրել ֆրանսիական գրականության, 19-րդ դարի վեպի, թարգմանական գրականության պատմության և ժամանակաշրջանի հայ հրատարակչական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է հիշողության սարքերի արտադրության գործընթացներում կիրառվող ծրագրային միջոցների մշակմանը՝ արտադրության օգտակար ելքի մեծացման և տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են արտադրական գործընթացների տվյալների հավաքագրման, մշակման, վերլուծության և կառավարման խնդիրները, ինչպես նաև ծրագրային գործիքների կիրառմամբ արտադրական կորուստների նվազեցման և արտադրանքի որակի բարելավման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիշողության սարքերի արտադրության ընթացքում առաջացող թերությունների, տեխնոլոգիական շեղումների և արտադրական գործընթացների արդյունավետության վրա ազդող գործոնների բացահայտմանը։ Ծրագրային լուծումները կարող են հնարավորություն տալ համակարգված կերպով մշակելու արտադրական տվյալները, հայտնաբերելու օրինաչափություններ, գնահատելու տարբեր տեխնոլոգիական պայմանների ազդեցությունը և աջակցելու օպտիմալ կառավարչական որոշումների ընդունմանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է օգտակար ելքի ցուցանիշի բարձրացման համար այնպիսի ալգորիթմների և ծրագրային մեխանիզմների կիրառումը, որոնք նպաստում են խոտանվող արտադրանքի քանակի նվազեցմանը, ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը և արտադրական գործընթացների կայունացմանը։ Ուսումնասիրությունը համատեղում է ծրագրային ապահովման մշակման և արտադրական տեխնոլոգիաների կառավարման խնդիրները՝ ընդգծելով տեղեկատվական համակարգերի դերը ժամանակակից արտադրության արդյունավետության բարձրացման գործում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ծրագրային ապահովման մշակմամբ, ավտոմատացված կառավարման համակարգերով, արտադրական գործընթացների օպտիմալացմամբ և էլեկտրոնային սարքերի արտադրության տեխնոլոգիաներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը հասարակական-քաղաքական և պատմական բնույթի հրապարակում է, որտեղ ներկայացվում և հիմնավորվում են հայ ժողովրդի ազատության, ինքնորոշման և քաղաքական իրավունքների վերաբերյալ գաղափարներ։ Քննության են առնվում հայ ժողովրդի պատմական դրությունը, ազգային ինքնության պահպանման խնդիրները, քաղաքական ու հասարակական պայմանները և այն հանգամանքները, որոնք հեղինակային մոտեցմամբ անհրաժեշտություն են առաջացնում ազատ ու անվտանգ ազգային կյանքի համար։ Ուշադրություն է դարձվում քաղաքական ազատության, մարդու և ազգային իրավունքների, անվտանգության, մշակութային ինքնության ու ինքնակառավարման փոխկապակցվածությանը։ Անդրադարձ է կատարվում պատմական իրադարձությունների հետևանքով հայկական բնակչության առջև ծառացած խնդիրներին, ինչպես նաև միջազգային հանրության վերաբերմունքի և արտաքին քաղաքական գործոնների նշանակությանը։ Նյութում ազատության գաղափարը դիտարկվում է ոչ միայն որպես քաղաքական կարգավիճակի խնդիր, այլև որպես ազգային մշակույթի, լեզվի, կրթության, հասարակական հաստատությունների և պատմական հիշողության պահպանման ու զարգացման պայման։ Քննարկվում են նաև ժողովուրդների ինքնորոշման և քաղաքական ապագան ինքնուրույն ձևավորելու գաղափարները՝ տվյալ ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերությունների և քաղաքական մտածողության համատեքստում։ Հրապարակումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին հայկական հարցերը ներկայացվում օտարալեզու ընթերցողին և ինչ փաստարկներ էին օգտագործվում հայկական քաղաքական պահանջների ու ազգային իրավունքների վերաբերյալ դիրքորոշումները հիմնավորելու համար։ Այն կարող է արժեքավոր սկզբնաղբյուր հանդիսանալ Հայկական հարցի պատմության, հայ քաղաքական մտքի, ազգային շարժումների, միջազգային հարաբերությունների և հայկական հասարակական-քաղաքական հրապարակախոսության ուսումնասիրության համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է կերատոռեֆրակցիոն վիրաբուժական միջամտությունների անվտանգությունն ապահովող ժամանակակից ախտորոշիչ հետազոտությունների նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ցույց տալ, թե ինչպես կարող է նախավիրահատական բազմակողմանի ախտորոշումը նվազեցնել բարդությունների ռիսկը, ճիշտ ընտրել վիրահատական մեթոդը և կանխատեսել միջամտության հնարավոր արդյունքները։ Ուսումնասիրվում են եղջերաթաղանթի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման ժամանակակից մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել տեսողության լազերային շտկման համար նշանակալի անատոմիական առանձնահատկություններն ու հնարավոր հակացուցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում եղջերաթաղանթի տեղագրությանը և տոմոգրաֆիային, հաստության չափմանը, առաջային և հետին մակերեսների ձևի գնահատմանը, ինչպես նաև եղջերաթաղանթի բիոմեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Այս հետազոտությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել եղջերաթաղանթի վիճակի մասին և հայտնաբերել այնպիսի փոփոխություններ, որոնք միայն սովորական ակնաբուժական զննությամբ կարող են չբացահայտվել։ Աշխատությունում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հիվանդի տեսողական համակարգի ընդհանուր գնահատումը՝ ներառյալ տեսողության սրության, բեկման խանգարումների, աչքի առաջային հատվածի և արցունքային թաղանթի վիճակի ուսումնասիրությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում թաքնված կամ վաղ փուլում գտնվող եղջերաթաղանթի հիվանդությունների հայտնաբերմանը, քանի որ դրանց առկայությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ վիրահատական միջամտության նպատակահարմարության և անվտանգության գնահատման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև տարբեր ախտորոշիչ մեթոդների տեղեկատվական արժեքի համեմատություն և դրանց արդյունքների համակցված կիրառման արդյունավետության գնահատում։ Հետազոտության կարևոր գաղափարներից մեկն այն է, որ ժամանակակից կերատոռեֆրակցիոն վիրաբուժության անվտանգությունը կախված է ոչ միայն վիրահատական տեխնիկայի կատարելագործումից, այլև հիվանդի նախավիրահատական մանրակրկիտ ընտրությունից և անհատական անատոմիական ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների հաշվառումից։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է հետվիրահատական արդյունքների կանխատեսման հնարավորություններին, քանի որ ախտորոշիչ տվյալների ճիշտ մեկնաբանությունը թույլ է տալիս ավելի հիմնավորված գնահատել տեսողության ակնկալվող բարելավումը և հնարավոր ռիսկերը։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն կարճատեսության, հեռատեսության և աստիգմատիզմի վիրաբուժական շտկման ժամանակ հիվանդների ընտրության և բուժման անհատականացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ակնաբույժներին, կերատոռեֆրակցիոն վիրաբույժներին, ախտորոշիչ բժշկության մասնագետներին, կլինիկական հետազոտողներին և համապատասխան բժշկական մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ընդգծում է ժամանակակից ախտորոշիչ համալիրի առանցքային դերը կերատոռեֆրակցիոն վիրաբուժության անվտանգության բարձրացման գործում՝ շեշտադրելով վաղ ռիսկերի հայտնաբերման, հիվանդի ճիշտ ընտրության, վիրահատական ռազմավարության անհատականացման և հնարավոր բարդությունների կանխարգելման նշանակությունը։