Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Agriculture

    Նոր գրքեր : Գյուղատնտեսություն : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Օգոստոս, թիվ 8)

    Այս աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի տեղեկատու-մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել արդի գիտական և կիրառական հրապարակումները։ Նյութը ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագիտությանը, ագրոտեխնոլոգիաներին, բույսերի պաշտպանության միջոցներին, ոռոգման համակարգերին և գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը նվիրված նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից զարգացման միտումները և նորարարական մոտեցումները։ Ցանկում ներառված հրատարակությունները դասակարգված են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության բազմազանության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն գյուղատնտեսության, կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում արտադրողականության բարձրացման, օրգանական գյուղատնտեսության և ագրոտեխնոլոգիական նոր լուծումների վերաբերյալ աշխատանքներին։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գիտության նոր գրականության հասանելիությանը և կիրառական նշանակության բարձրացմանը։

    Updated: 2026-09-02
    Նոր գրքեր : Գյուղատնտեսություն : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Օգոստոս, թիվ 8)
    Online

    History

    Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրների պատմության հիմնահարցերը (մ.թ.ա. IV հազարամյակի վերջից մինչև մ.թ.ա. I հազարամյակի վերջը)

    Աշխատությունը նվիրված է Մերձավոր և Միջին Արևելքի հնագույն քաղաքակրթությունների, պետությունների և հասարակությունների պատմական զարգացման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով մարդկության պատմության այն կարևոր ժամանակաշրջանը, երբ տարածաշրջանում ձևավորվեցին պետականության առաջին խոշոր կենտրոնները, զարգացան քաղաքային մշակույթները, առաջացան հզոր թագավորություններ և կայսրություններ, իսկ քաղաքական, տնտեսական, կրոնական ու մշակութային փոխհարաբերությունները մեծ ազդեցություն ունեցան համաշխարհային քաղաքակրթության հետագա ընթացքի վրա։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակն ընդգրկում է մ.թ.ա. IV հազարամյակի վերջից մինչև մ.թ.ա. I հազարամյակի ավարտը՝ հնարավորություն տալով հետևելու տարածաշրջանի պատմական գործընթացների երկարատև զարգացմանը՝ վաղ պետական կազմավորումների առաջացումից մինչև հին աշխարհի խոշորագույն քաղաքական միավորների ձևավորումն ու վերափոխումը։ Աշխատության թեմատիկ առանցքում Միջագետքի, Փոքր Ասիայի, Իրանական բարձրավանդակի, Լևանտի և հարակից տարածքների պատմական զարգացումն է՝ դրանց քաղաքական կառուցվածքների, հասարակական հարաբերությունների, տնտեսական համակարգերի և մշակութային առանձնահատկությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Միջագետքի հնագույն քաղաքակրթությունների ուսումնասիրությունը, որտեղ ձևավորվեցին քաղաքային կյանքի, գրային համակարգերի, պետական կառավարման և իրավական մտածողության վաղ ավանդույթները։ Շումերական, աքքադական, բաբելոնյան և ասորեստանյան պետական կազմավորումների պատմությունը կարևոր նյութ է տալիս կենտրոնացված իշխանության ձևավորման, վարչական համակարգերի զարգացման, ռազմական կազմակերպման, առևտրի և միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Տարածաշրջանի պատմական ընթացքի կարևոր բաղադրիչ են նաև խեթական պետության, Փոքր Ասիայի քաղաքական միավորների, Սիրիայի և Պաղեստինի հնագույն հասարակությունների, ինչպես նաև Իրանական բարձրավանդակում ձևավորված պետական կազմավորումների զարգացումը։ Մասնավորապես, մարական և Աքեմենյան տերությունների պատմությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կայսերական կառավարման առանձնահատկությունները, տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների համակեցության ձևերը, վարչական տարածքների կազմակերպումը և ընդարձակ տարածքների քաղաքական միավորման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև տարածաշրջանի ժողովուրդների փոխհարաբերությունների և պատմական փոխազդեցությունների բացահայտումը։ Մերձավոր և Միջին Արևելքը հնագույն ժամանակներից եղել է առևտրական ճանապարհների, մշակութային հաղորդակցությունների և քաղաքական մրցակցության կարևոր հանգույց, որտեղ ձևավորվել են տարբեր քաղաքակրթությունների միջև տնտեսական ու դիվանագիտական կապեր։ Այս գործընթացները նպաստել են տեխնոլոգիական գիտելիքների, գրային համակարգերի, կրոնական պատկերացումների, գեղարվեստական ավանդույթների և պետական կառավարման փորձի տարածմանը։ Աշխատության ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև հին արևելյան հասարակությունների սոցիալական կառուցվածքը, իշխանության և կրոնի փոխհարաբերությունները, հողատիրության ձևերը, տնտեսական գործունեությունը, ստրկատիրական հարաբերությունները և հասարակական տարբեր խավերի դիրքը։ Հին Արևելքի պատմության առանցքային առանձնահատկություններից մեկը կրոնական և քաղաքական իշխանությունների սերտ կապն էր, որի ազդեցությամբ ձևավորվում էին արքայական իշխանության գաղափարախոսությունը, տաճարային տնտեսությունը և հասարակական կյանքի բազմաթիվ ոլորտներ։ Քաղաքակրթությունների պատմական զարգացումը ներկայացվում է նաև մշակութային ժառանգության տեսանկյունից՝ ընդգծելով գրի, գրականության, գիտելիքի, աստղագիտության, մաթեմատիկայի, ճարտարապետության և արվեստի զարգացման նշանակությունը։ Առանձին կարևորություն ունի տարածաշրջանի պատմության ուսումնասիրությունը Հայաստանի պատմական միջավայրի և հարակից ժողովուրդների հետ ունեցած կապերի տեսանկյունից։ Հայկական լեռնաշխարհը գտնվելով Մերձավոր Արևելքի քաղաքակրթական և քաղաքական գործընթացների կարևոր խաչմերուկում՝ մշտապես փոխազդել է հարևան պետությունների ու մշակույթների հետ։ Ուստի տարածաշրջանի հնագույն պատմության ուսումնասիրությունը նպաստում է նաև Հայկական լեռնաշխարհի պատմական միջավայրի, քաղաքական հարաբերությունների, տնտեսական կապերի և մշակութային փոխանակումների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Գիտական առումով աշխատությունը պատկանում է հին արևելքի պատմության և արևելագիտության ոլորտներին՝ անդրադառնալով պատմական զարգացման հիմնահարցերին, քաղաքակրթությունների ձևավորման օրինաչափություններին և տարածաշրջանային գործընթացների փոխկապակցվածությանը։ Դրա արժեքը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Մերձավոր և Միջին Արևելքի պատմությունը ներկայացվում է ոչ թե որպես առանձին պետությունների մեկուսացված անցյալ, այլ որպես փոխկապակցված քաղաքական, տնտեսական և մշակութային համակարգերի զարգացում։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հին աշխարհի պատմական գործընթացները, պետականության առաջացման նախադրյալները, կայսրությունների ձևավորման մեխանիզմները և միջքաղաքակրթական հարաբերությունները հասկանալու համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, արևելագետներին, հնագետներին, քաղաքակրթությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ուսանողներին և հին աշխարհի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ որպես գիտական ու ուսումնագիտական նյութ Մերձավոր և Միջին Արևելքի հնագույն պատմության առանցքային խնդիրների, պատմական ժառանգության և համաշխարհային քաղաքակրթության զարգացման գործում տարածաշրջանի ունեցած նշանակության ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-17
    Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրների պատմության հիմնահարցերը (մ.թ.ա. IV հազարամյակի վերջից մինչև մ.թ.ա. I հազարամյակի վերջը)
    Online

    Economics

    Ստվերային տնտեսության սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և բնակչության կենսամակարդակի փոխազդեցության կառավարման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

    Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ստվերային տնտեսության սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և բնակչության կենսամակարդակի միջև առկա փոխազդեցության ուսումնասիրությանը և այդ փոխազդեցության արդյունավետ կառավարման հիմնախնդիրների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում ստվերային տնտեսությունը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ տնտեսական և հասարակական երևույթ, որն ընդգրկում է պաշտոնական վիճակագրությունից և հարկային վերահսկողությունից դուրս մնացող տնտեսական գործունեության տարբեր դրսևորումներ։ Ուսումնասիրվում են դրա ձևավորման հիմնական պատճառները, տարածման պայմանները և սոցիալ-տնտեսական ազդեցությունները, ինչպես նաև այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ստվերային գործունեությունը կարող է ազդել զբաղվածության, եկամուտների, հարկային մուտքերի, սոցիալական անհավասարության և բնակչության կենսամակարդակի վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի տնտեսական միջավայրի առանձնահատկությունների վերլուծությունը՝ հաշվի առնելով աշխատաշուկայի կառուցվածքը, եկամուտների բաշխումը, հարկային համակարգը, ձեռնարկատիրական գործունեության պայմանները և սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմները։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում է նաև ստվերային տնտեսության երկակի ազդեցությունը․ մի կողմից այն կարող է որոշ խմբերի համար ստեղծել լրացուցիչ եկամտի կամ զբաղվածության հնարավորություններ, իսկ մյուս կողմից՝ սահմանափակել պետական բյուջեի եկամուտները, թուլացնել սոցիալական պաշտպանության համակարգը, խորացնել անհավասարությունը և խոչընդոտել օրինական տնտեսական գործունեության զարգացումը։ Աշխատության շրջանակում փորձ է արվում բացահայտել բնակչության կենսամակարդակի և ստվերային տնտեսական գործունեության միջև պատճառահետևանքային կապերը, գնահատել դրանց ազդեցության չափը և առանձնացնել կառավարման առավել արդյունավետ ուղղությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ստվերային տնտեսության կրճատման պետական քաղաքականությանը, հարկային և վարչական մեխանիզմների կատարելագործմանը, տնտեսական գործունեության օրինականացման խթաններին, սոցիալական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը և բնակչության տնտեսական վարքագծի վրա ազդող գործոններին։ Առաջարկվող մոտեցումները նպատակ ունեն ոչ միայն սահմանափակել ստվերային գործունեությունը վերահսկողական միջոցներով, այլև ձևավորել այնպիսի տնտեսական և սոցիալական պայմաններ, որոնց դեպքում օրինական գործունեությունը կդառնա ավելի գրավիչ և կանխատեսելի։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման, հարկային քաղաքականության, զբաղվածության, եկամուտների բաշխման և կենսամակարդակի բարձրացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների, տնտեսագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-11-02
    Ստվերային տնտեսության սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և բնակչության կենսամակարդակի փոխազդեցության կառավարման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում
    Online

    Law

    Հարկային Իրավունք

    Այս ռեֆերատը վերաբերում է հարկային իրավունքին, որը իրավունքի ճյուղ է և կարգավորում է պետության և հարկ վճարողների միջև ձևավորվող հարաբերությունները՝ կապված հարկերի սահմանման, հաշվարկման, վճարման և վերահսկման գործընթացների հետ։ Հարկային իրավունքի հիմնական նպատակն է ապահովել պետական բյուջեի կայուն եկամուտների ձևավորումը, ինչպես նաև ստեղծել արդար և կանխատեսելի հարկային համակարգ, որը կկարգավորի տնտեսական գործունեությունը և կնպաստի երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը։ Հարկերը պարտադիր և անհատույց վճարներ են, որոնք գանձվում են ֆիզիկական և իրավաբանական անձանցից օրենքով սահմանված կարգով, և դրանք հանդիսանում են պետական ֆինանսական համակարգի հիմնական աղբյուրը։ Հարկային իրավունքի շրջանակներում սահմանվում են հարկերի տեսակները, հարկ վճարողների իրավունքներն ու պարտականությունները, հարկային մարմինների լիազորությունները, ինչպես նաև հարկային վերահսկողության և պատասխանատվության մեխանիզմները։ Հարկային համակարգը ներառում է ուղղակի հարկեր, որոնք գանձվում են եկամուտներից կամ ունեցվածքից, և անուղղակի հարկեր, որոնք ներառված են ապրանքների և ծառայությունների գների մեջ, օրինակ՝ ավելացված արժեքի հարկը։ Հարկային իրավունքի կարևոր սկզբունքներից են օրինականությունը, հավասարությունը, արդարությունը և կանխատեսելիությունը, որոնք ապահովում են համակարգի արդյունավետ և թափանցիկ գործունեությունը։ Այս ոլորտը նաև կարևոր դեր ունի տնտեսական քաղաքականության իրականացման մեջ, քանի որ հարկային գործիքների միջոցով պետությունը կարող է խթանել կամ սահմանափակել որոշ տնտեսական գործընթացներ։ Այսպիսով, հարկային իրավունքը հանդիսանում է պետական ֆինանսական համակարգի հիմնարար բաղադրիչ և ապահովում է պետության և հասարակության տնտեսական հարաբերությունների իրավական կարգավորումը։

    Updated: 2026-10-23
    Հարկային Իրավունք
    Online

    Law

    Վարչական արդարադատության ինստիտուտը վարչական իրավունքի համակարգում

    Այս գիրքը ներկայացնում է վարչական արդարադատության ինստիտուտի տեղն ու դերը վարչական իրավունքի համակարգում՝ ուսումնասիրելով դրա տեսական հիմքերը, իրավական բնույթը, սկզբունքները և գործառույթները։ Աշխատությունում վերլուծվում են վարչական դատարանների ձևավորման և գործունեության առանձնահատկությունները, վարչական վեճերի քննության ընթացակարգերը, պետական կառավարման մարմինների գործողությունների և վարչական ակտերի դատական վերահսկողության մեխանիզմները, ինչպես նաև քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց իրավունքների ու օրինական շահերի պաշտպանության արդյունավետ միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարչական արդարադատության զարգացման միջազգային փորձին, համեմատաիրավական մոտեցումներին, օրենսդրական կարգավորումներին և դատական պրակտիկայի նշանակությանը՝ բացահայտելով այս ինստիտուտի դերը իրավական պետության, օրինականության և արդյունավետ պետական կառավարման ապահովման գործում։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, պետական ծառայողների, իրավագիտության դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև վարչական իրավունքի և արդարադատության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-10
    Վարչական արդարադատության ինստիտուտը վարչական իրավունքի համակարգում
    Online

    History

    Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմության առանցքային հարցերի խեղաթյուրման հիմնական միտումները ադրբեջանական պատմագրության մեջ (1945–2011 թթ.)

    Աշխատությունը նվիրված է 1945–2011 թվականներին ադրբեջանական պատմագրության մեջ Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմության առանցքային հարցերի ներկայացման, մեկնաբանման և պատմական փաստերի խեղաթյուրման հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է պատմական անցյալի գիտական ուսումնասիրության և ազգային-քաղաքական գաղափարախոսության փոխհարաբերություններին՝ բացահայտելով, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, ժողովուրդների ձևավորման գործընթացները, տարածքային պատկանելության հարցերը, պատմամշակութային ժառանգությունը և տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումները մեկնաբանվել ադրբեջանական պատմագիտական աշխատություններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական իրողությունների ընտրովի ներկայացմանը, սկզբնաղբյուրների միակողմանի օգտագործմանը, պատմական փաստերի վերաիմաստավորմանը և անցյալի իրադարձությունների այնպիսի մեկնաբանություններին, որոնք կարող են ծառայել ազգային ինքնության ձևավորման, տարածքային հավակնությունների հիմնավորման և պետական գաղափարախոսության ամրապնդման նպատակներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ադրբեջանական պատմագրության զարգացման ընթացքը խորհրդային ժամանակաշրջանից մինչև անկախության առաջին տասնամյակները՝ համադրելով պատմագիտական մոտեցումների փոփոխությունները, գաղափարախոսական ազդեցությունները և պատմական թեմաների քաղաքականացման դրսևորումները։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմական անցյալի վերաբերյալ հակադիր մեկնաբանությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրության, բնակչության էթնիկ կազմի, պետական կազմավորումների, պատմական տարածքների, մշակութային ժառանգության և հայ ժողովրդի պատմական ներկայության հետ կապված հարցերում։ Ներկայացված խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմագիտական քննադատական մտածողության զարգացման, պատմական փաստերի և գաղափարախոսական մեկնաբանությունների տարբերակման, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի պատմության շուրջ ձևավորված գիտական ու քաղաքական բանավեճերի ընկալման համար։ Աշխատանքն ունի գիտաճանաչողական և վերլուծական նշանակություն հայագիտության, ադրբեջանագիտության, տարածաշրջանային պատմության և պատմագրության պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, պատմության քաղաքականացման և հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների պատմական հիմքերի ուսումնասիրության շրջանակում՝ նպաստելով տարածաշրջանի անցյալի վերաբերյալ տարբեր պատմագիտական մոտեցումների քննադատական գնահատմանը։

    Updated: 2026-11-19
    Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմության առանցքային հարցերի խեղաթյուրման հիմնական միտումները ադրբեջանական պատմագրության մեջ (1945–2011 թթ.)