Динамика заболеваемости, смертности и летальности при цереброваскулярных заболеваниях в Армении (клинико-эпидемиологическое исследование 1980-2002гг.)

Лингвистика

Հայկական ազգանուններ-ը լեզվաբանական և պատմամշակութային ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայկական ազգանունների ծագման, կառուցվածքի և զարգացման գործընթացներին՝ ներկայացնելով, թե ինչպես են դրանք ձևավորվել տարբեր պատմական փուլերում և ինչ լեզվական ու սոցիալական գործոններ են ազդել դրանց կայացման վրա, աշխատությունում դիտարկվում են հայկական ազգանունների հիմնական կազմավորման եղանակները՝ հայրանունային հիմքեր (օրինակ՝ -յան, -եան վերջածանցներ), մասնագիտական անվանումներից առաջացած ազգանուններ, տեղանունային և մականունային ծագում ունեցող ձևեր, ինչպես նաև այն փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունեցել օտար տիրապետությունների և գաղթերի ազդեցությամբ, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են ազգանունները դարձել ոչ միայն ընտանիքի պատկանելության նշան, այլ նաև սոցիալական հիշողության, ծագումնաբանության և մշակութային ինքնության պահպանման միջոց, միաժամանակ վերլուծվում է հայկական սփյուռքում ազգանունների պահպանման և երբեմն ձևափոխման գործընթացը՝ կապված տարբեր լեզվական միջավայրերի և ադմինիստրատիվ համակարգերի հետ, աշխատությունը ցույց է տալիս, որ հայկական ազգանունները լեզվական համակարգից բացի կրում են նաև պատմական տեղեկություններ՝ արտացոլելով ժողովրդի շարժումները, մասնագիտությունները և հասարակական կառուցվածքը դարերի ընթացքում։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է գաուսյան բաշխման միջին արժեքի կայուն գնահատման խնդրին այնպիսի պայմաններում, երբ դիտարկումների մի մասը կարող է լինել աղավաղված, արտանետումային կամ չհամապատասխանել ենթադրվող հավանականային մոդելին, իսկ կիրառվող մեթոդները միաժամանակ պետք է ունենան գործնականորեն իրագործելի հաշվարկային բարդություն։ Հետազոտության կենտրոնում կայուն վիճակագրության և հաշվողական արդյունավետության փոխհարաբերությունն է՝ հատկապես բարձր չափողականությամբ տվյալների դեպքում։ Դասական ընտրանքային միջինը կարող է արդյունավետ լինել մաքուր գաուսյան տվյալների համար, սակայն նույնիսկ համեմատաբար փոքր թվով աղավաղված դիտարկումներ կարող են զգալիորեն ազդել գնահատման արդյունքի վրա։ Այդ պատճառով ուսումնասիրվում են այնպիսի գնահատիչների կառուցման սկզբունքները, որոնք պահպանում են բավարար ճշգրտություն նաև տվյալների մասնակի աղտոտվածության պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վիճակագրական հասանելիության և հաշվարկային իրագործելիության միջև հնարավոր տարբերությանը․ տեսականորեն լավագույն ճշգրտությունն ապահովող գնահատիչը միշտ չէ, որ հնարավոր է արդյունավետորեն հաշվարկել մեծ չափողականությամբ խնդիրներում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բազմաչափ տվյալների կառուցվածքը, աղավաղված դիտարկումների հայտնաբերման կամ դրանց ազդեցության սահմանափակման մեխանիզմները, նմուշի պահանջվող ծավալը և գնահատման սխալի վարքը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ալգորիթմների հաշվարկային բարդության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե ինչ ճշգրտություն կարելի է ստանալ պոլինոմային ժամանակում իրականացվող մեթոդներով և որտեղ կարող են առաջանալ սկզբունքային հաշվողական սահմանափակումներ։ Վերլուծվում են նաև գնահատիչների կայունության տեսական երաշխիքները և դրանց կախվածությունը չափողականությունից, աղտոտման մակարդակից ու տվյալների հավանականային կառուցվածքից։ Նման խնդիրները կարևոր են ժամանակակից տվյալագիտության և մեքենայական ուսուցման համար, որտեղ մեծածավալ տվյալներում սխալ, անսովոր կամ նպատակային կերպով փոփոխված դիտարկումների առկայությունը կարող է խաթարել սովորական վիճակագրական մեթոդների աշխատանքը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հավանականությունների տեսության, մաթեմատիկական վիճակագրության, կայուն գնահատման և հաշվողական բարդության տեսության մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպիսի վիճակագրական ճշգրտություն կարելի է ապահովել արդյունավետ ալգորիթմներով աղավաղումների նկատմամբ կայուն միջին արժեքի գնահատման խնդիրներում։

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է հանցագործության միջնորդավորված կատարման դեպքում քրեական պատասխանատվության տեսական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության է առնվում այն իրավական իրավիճակը, երբ հանցագործության փաստացի կատարումը տեղի է ունենում այլ անձի օգտագործմամբ, որի վարքագիծը, հանգամանքները կամ իրավական կարգավիճակը կարող են էական նշանակություն ունենալ արարքի քրեաիրավական գնահատման համար։ Ուսումնասիրության հիմքում դրվում են հանցագործության սուբյեկտի, մեղքի, պատճառահետևանքային կապի, հանցակցությանը և հանցագործության կատարման եղանակներին վերաբերող քրեաիրավական դրույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնորդավորված կատարման և հանցակցության սահմանազատմանը, քանի որ երկու իրավիճակներում անձանց փաստացի դերակատարումը կարող է արտաքինից նման լինել, սակայն դրանց քրեաիրավական բնույթը և պատասխանատվության հիմքերը տարբեր են։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև այն դեպքերը, երբ հանցագործության անմիջական կատարողը չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության՝ օրինակ՝ տարիքային, անմեղսունակության կամ այլ իրավական հանգամանքների պատճառով, և այդ պայմաններում գնահատվում է մեկ այլ անձի կողմից նրա օգտագործմամբ հանցավոր արդյունքի հասնելու գործողությունը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է հանցագործության միջնորդավորված կատարման ճիշտ որակավորման խնդիրը, քանի որ սխալ իրավական գնահատականը կարող է հանգեցնել ինչպես պատասխանատվության անհիմն ընդլայնման, այնպես էլ հանցավոր վարքագծի ոչ պատշաճ որակավորման։ Քննարկվում են մեղավորության անհատականացման, անձի կողմից օգտագործված այլ սուբյեկտի վարքագծի իրավական նշանակության, հանցավոր մտադրության և իրական գործողությունների փոխհարաբերության հարցերը։ Գործնական տեսանկյունից աշխատությունը կարող է անդրադառնալ իրավապահ և դատական պրակտիկայում հանդիպող բարդ իրավիճակներին, ապացուցման առանձնահատկություններին և այն չափանիշներին, որոնց միջոցով անհրաժեշտ է տարբերակել միջնորդավորված կատարումը հանցակցության այլ ձևերից։ Միաժամանակ դիտարկվում են քրեական օրենսդրության կիրառման հնարավոր խնդիրները, իրավական կարգավորման բացերն ու հակասությունները և դրանց հաղթահարման տեսական մոտեցումները։ Աշխատության նպատակներից է նպաստել միջնորդավորված կատարման դեպքերի քրեաիրավական գնահատման միասնական և հիմնավորված չափանիշների ձևավորմանը՝ ապահովելով պատասխանատվության անհատականացման, օրինականության և արդարության սկզբունքների պահպանումը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության մասնագետների, դատավորների, դատախազների, քննիչների, փաստաբանների, իրավաբան-հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությամբ սովորող ուսանողների համար։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է հետխորհրդային հայ հասարակության սոցիալական վերափոխումների պայմաններում անհատի և հասարակության փոխհարաբերություններում առաջացող օտարման երևույթի սոցիալ-փիլիսոփայական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն գործընթացներն են, որոնց հետևանքով մարդը կարող է հեռացում կամ անհամապատասխանություն զգալ աշխատանքի, հասարակական ինստիտուտների, մշակութային արժեքների, սոցիալական խմբերի, քաղաքական ու տնտեսական գործընթացների կամ սեփական գործունեության արդյունքների նկատմամբ։ Օտարումը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ սոցիալական երևույթ, որի վերլուծությունը պահանջում է տնտեսական, մշակութային, արժեքային և հոգեբանական գործոնների փոխկապակցված դիտարկում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խորհրդային համակարգի փլուզումից հետո ձևավորված նոր հասարակական հարաբերություններին, սոցիալական կառուցվածքի փոփոխություններին, շուկայական հարաբերությունների հաստատմանը, արժեքային համակարգերի վերափոխմանը և անհատական ու կոլեկտիվ ինքնության վերաիմաստավորմանը։ Քննվում է այն հարցը, թե արագ սոցիալական փոփոխությունների պայմաններում ինչպես են վերափոխվում մարդու պատկերացումները հասարակության մեջ իր տեղի, աշխատանքի, սոցիալական պատասխանատվության, հանրային մասնակցության և ապագայի նկատմամբ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ սոցիալական անհավասարության, տնտեսական անորոշության, միգրացիոն գործընթացների, համայնքային կապերի փոփոխության և հասարակական ինստիտուտների նկատմամբ վստահության խնդիրներին՝ դրանք դիտարկելով օտարման հնարավոր սոցիալական համատեքստերի շրջանակում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օտարման դասական փիլիսոփայական հայեցակարգերի քննությունը և դրանց կիրառելիության գնահատումը հետխորհրդային հասարակությունների ուսումնասիրության համար։ Վերլուծվում են անհատի ինքնաիրացման հնարավորությունների, ազատության և սոցիալական պայմանավորվածության հարաբերությունները, ինչպես նաև այն հակասությունները, որոնք կարող են առաջանալ անձնական նպատակների և հասարակական իրականության միջև։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև մշակութային օտարման խնդիրը՝ կապված ավանդական և նոր արժեքների փոխհարաբերության, մշակութային շարունակականության և սոցիալական ինքնության փոփոխությունների հետ։ Հետխորհրդային հայ հասարակությունը դիտարկվում է ավելի լայն հասարակական վերափոխումների համատեքստում՝ միաժամանակ հաշվի առնելով տեղական պատմամշակութային և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և հասարակական փոփոխությունների տեսությունների մոտեցումները՝ բացահայտելու օտարման դրսևորումների պատճառները, ձևերը և հասարակական նշանակությունը վերափոխվող սոցիալական միջավայրում։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի խորհրդայնացմանը հաջորդած առաջին տարիներին ձևավորված արտաքին առևտրատնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով 1920-1922 թվականների բարդ և անցումային ժամանակաշրջանի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են Հայաստանի տնտեսական վիճակը, արտաքին առևտրի կազմակերպման սկզբնական գործընթացները, հարևան պետությունների և այլ երկրների հետ առևտրատնտեսական կապերի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այդ հարաբերությունների վրա քաղաքական, տնտեսական և տարածաշրջանային գործոնների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտահանման և ներմուծման գործընթացներին, ապրանքաշրջանառության հիմնական ուղղություններին, տնտեսական ռեսուրսների օգտագործմանը, ֆինանսական ու նյութական սահմանափակումներին և արտաքին տնտեսական կապերի կարգավորման մեխանիզմներին։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն պայմանների մասին, որոնցում ձևավորվում էր նորաստեղծ խորհրդային տնտեսական համակարգը, ինչպես նաև հասկանալու արտաքին առևտրատնտեսական հարաբերությունների նշանակությունը երկրի տնտեսական վերականգնման և հետագա զարգացման համար։ Ուսումնասիրության մեջ համադրվում են պատմական և տնտեսական մոտեցումները՝ բացահայտելու տվյալ ժամանակաշրջանի արտաքին տնտեսական քաղաքականության նպատակները, գործնական դրսևորումները և արդյունքները։ Այն կարող է օգտակար լինել Հայաստանի նորագույն պատմությամբ, տնտեսական պատմությամբ, արտաքին առևտրի զարգացմամբ և տարածաշրջանային տնտեսական հարաբերություններով հետաքրքրվող պատմաբանների, տնտեսագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Политология

Հրատարակությունը ներառում է Ազգային ժողովի տասնիններորդ նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ ներկայացնելով ժողովի գործունեության ընթացքը և նիստի ընթացքում ծավալված քննարկումները։ Այն պատմական վավերագիր է, որն արտացոլում է 19-րդ դարի երկրորդ կեսի Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հասարակական ու կազմակերպական կյանքը և ազգային ներկայացուցչական մարմնի գործունեությունը։ Ատենագրության մեջ արձանագրված ելույթները, բարձրացված հարցերն ու ժողովական ընթացակարգերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու համայնքային ինքնակառավարման գործելակերպը, ազգային կառույցների պատասխանատվության շրջանակները և հասարակական նշանակության խնդիրների քննարկման ձևերը։ Նման փաստաթղթերը կարևոր են ոչ միայն առանձին նիստի պատմությունը վերականգնելու, այլև ժամանակաշրջանի հայ հասարակական մտքի, վարչական հարաբերությունների և ժողովական մշակույթի առանձնահատկությունները բացահայտելու տեսանկյունից։ Դրանք պահպանում են պաշտոնական հաղորդակցության լեզվական ձևերը, ժամանակի հասարակական բառապաշարը և համայնքային կառավարման գործընթացների մասին տեղեկությունները։ Արձանագրությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է արևմտահայության պատմության, Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի ինքնակազմակերպման և 19-րդ դարի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի ուսումնասիրության համար։