ԴՆԹ-cis-պլատին-էթիդիումի բրոմիդ կոմպլեքսների ուսումնասիրությունը

Биология

Աշխատությունը նվիրված է առնետների միոմետրիումի՝ արգանդի հարթ մկանային շերտի ինքնաբուխ էլեկտրական ակտիվության կարգավորման ֆիզիոլոգիական և բջջային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն էլեկտրական գործընթացները, որոնք առաջանում են մկանային բջիջներում առանց արտաքին անմիջական գրգռման և պայմանավորում են դրանց ինքնաբուխ կծկողական ակտիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջջաթաղանթի էլեկտրական հատկություններին, թաղանթային պոտենցիալի փոփոխություններին, իոնային հոսքերին և տարբեր իոնային ուղիների մասնակցությանը էլեկտրական ազդակների առաջացման ու տարածման գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում է կալցիումի, կալիումի, նատրիումի և այլ իոնների դերը միոմետրիումի բջիջների գրգռելիության և կծկողականության կարգավորման մեջ, ինչպես նաև ներբջջային կալցիումի մակարդակի փոփոխությունների կապը մկանային կծկումների հետ։ Քննության են առնվում տարբեր կենսաբանական ակտիվ նյութերի, հորմոնների, նյարդային միջնորդանյութերի և դեղաբանական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները ինքնաբուխ էլեկտրական ակտիվության հաճախականության, ուժգնության և բնույթի վրա։ Կարևորվում է նաև առանձին մկանային բջիջների միջև էլեկտրական փոխազդեցությունը, քանի որ դրանց համաձայնեցված գործունեությունն անհրաժեշտ է արգանդի մկանային շերտի համակարգված կծկումների ձևավորման համար։ Փորձարարական հետազոտությունների միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր ֆիզիոլոգիական պայմաններում էլեկտրական ակտիվության փոփոխությունները և պարզել, թե ինչ մեխանիզմներով է իրականացվում միոմետրիումի գրգռելիության կարգավորումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վերարտադրողական ցիկլի և հորմոնային վիճակի հետ կապված փոփոխություններին, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ արգանդի հարթ մկանների ֆունկցիոնալ հատկությունների վրա։ Ստացված տվյալները նպաստում են արգանդի կծկողական գործունեության բջջային և մոլեկուլային հիմքերի առավել ամբողջական ըմբռնմանը և կարող են կարևոր լինել վերարտադրողական ֆիզիոլոգիայի տարբեր գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունն ունի նաև կենսաբժշկական նշանակություն, քանի որ միոմետրիումի էլեկտրական ու կծկողական ակտիվության կարգավորման մեխանիզմների բացահայտումը հիմք է ստեղծում արգանդի շարժողական գործունեության խանգարումների և դրանց դեղաբանական կարգավորման վերաբերյալ հետագա ուսումնասիրությունների համար։

Экология

Սևանի ազգային պարկը Հայաստանի Հանրապետության ամենախոշոր պահպանվող բնական տարածքներից է, որը ստեղծվել է Սևանա լճի և նրա շրջակա էկոհամակարգերի պահպանության, վերականգնման և կայուն օգտագործման նպատակով։ Այն ընդգրկում է Սևանա լիճը և հարակից ափամերձ տարածքները՝ ներառելով ջրային, ճահճային և ցամաքային էկոհամակարգերի բազմազան համալիր, որոնք ունեն մեծ գիտական, էկոլոգիական և տնտեսական նշանակություն։ Պարկի հիմնական նպատակն է պահպանել լճի ջրային ռեսուրսները, կենսաբազմազանությունը, ձկնատեսակները և թռչնաշխարհը, ինչպես նաև կանխել էկոլոգիական դեգրադացիան, որը կապված է մարդու գործունեության, ջրօգտագործման և կլիմայական փոփոխությունների հետ։ Սևանի ազգային պարկը կարևոր դեր ունի նաև տարածաշրջանային էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման մեջ, քանի որ Սևանա լիճը հանդիսանում է Հայաստանի խոշորագույն քաղցրահամ ջրային ավազանը և ունի ռազմավարական նշանակություն ջրամատակարարման, ոռոգման և էներգետիկ համակարգերի համար։ Պարկում իրականացվում են բնապահպանական մոնիթորինգի, գիտահետազոտական աշխատանքներ, ինչպես նաև էկոտուրիզմի զարգացման ծրագրեր, որոնք միաժամանակ նպաստում են բնության պահպանությանը և տեղական տնտեսական զարգացմանը։ Սակայն տարածքը բախվում է նաև մի շարք խնդիրների՝ ջրի մակարդակի տատանումներ, աղտոտում, ապօրինի ձկնորսություն և մարդկային ճնշում, որոնք պահանջում են պետական վերահսկողության և պահպանության միջոցառումների շարունակական կատարելագործում։ Ընդհանուր առմամբ, Սևանի ազգային պարկը հանդիսանում է Հայաստանի բնապահպանական համակարգի առանցքային բաղադրիչներից մեկը և ունի մեծ նշանակություն թե՛ էկոլոգիական, թե՛ սոցիալ-տնտեսական տեսանկյունից։

Сельское хозяйство

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսական արտադրության ինտենսիվ զարգացման տնտեսական հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով արտադրողականության, ռեսուրսների արդյունավետության և գյուղատնտեսական տնտեսությունների կայուն զարգացման միջնակարգ սպառնալիքները։ Աշխատությունը վերլուծում է ինտենսիվացման գործընթացի գործոնները, այդ թվում՝ տեխնոլոգիական նորարարությունների ներդրումը, արտադրական ենթակառուցվածքների զարգացումը, աշխատուժի հմտությունների և կազմակերպչական կարողությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև ֆինանսական և շուկայական գործոնների դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական արտադրության տնտեսական արդյունավետության բարձրացման խոչընդոտներին, ներառյալ գների տատանումները, կլիմայական ռիսկերը, պետական քաղաքականության և ֆինանսավորման սահմանափակումները, և առաջարկվում են ռազմավարություններ՝ խնդիրների լուծման և ինտենսիվ զարգացման օպտիմալացման համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է տնտեսագետների, գյուղատնտեսության կառավարման մասնագետների և պետական քաղաքականության մշակողների համար՝ նպաստելով Հայաստանի գյուղատնտեսական ոլորտի արդյունավետ և կայուն զարգացման ապահովմանը։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է երկաթի պորֆիրինային համալիրների նիտրատային կոմպլեքսների ստացման և սպեկտրոսկոպիական ուսումնասիրության խնդիրներին՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով տրանս-էլեկտրոնադոնոր լիգանդներ պարունակող համակարգերին։ Հետազոտության հիմքում ընկած է երկաթի պորֆիրինների կառուցվածքի, քիմիական հատկությունների և լիգանդների հետ փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, ինչը կարևոր նշանակություն ունի կոորդինացիոն միացությունների քիմիայի և մոդելային կենսաանօրգանական համակարգերի հետազոտության համար։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են նիտրատային կոմպլեքսների ստացման պայմանները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և տարբեր լիգանդների առկայության դեպքում առաջացող էլեկտրոնային փոփոխությունները։ Տրանս-էլեկտրոնադոնոր լիգանդների ազդեցության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է կոորդինացված միջավայրի փոփոխությունը ազդում երկաթի ատոմի էլեկտրոնային վիճակի, կապերի բնույթի և ամբողջ համալիրի սպեկտրային հատկությունների վրա։ Սպեկտրոսկոպիական մեթոդները կարևոր դեր են կատարում ստացված միացությունների նույնականացման և դրանց կառուցվածքային ու էլեկտրոնային բնութագրերի գնահատման գործում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել կլանման գոտիների փոփոխությունները, լիգանդների և մետաղի փոխազդեցության առանձնահատկությունները և համալիրների հնարավոր կառուցվածքային տարբերությունները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր պայմաններում ստացված նմուշների սպեկտրների համեմատական վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով պարզել կառուցվածք–հատկություն կապերը և որոշել լիգանդային միջավայրի ազդեցությունը համակարգի ֆիզիկաքիմիական վարքի վրա։ Երկաթի պորֆիրինները հատկապես կարևոր են նաև կենսաբանական համակարգերի մոդելավորման տեսանկյունից, քանի որ պորֆիրինային մետաղակոմպլեքսները կապված են բնական պիգմենտների և ֆերմենտային համակարգերի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների ուսումնասիրության հետ։ Աշխատության արդյունքները կարող են ընդլայնել պատկերացումները մետաղապորֆիրինների կոորդինացիոն քիմիայի, լիգանդային փոխազդեցությունների և էլեկտրոնային կառուցվածքի վերաբերյալ։ Դրանք կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ինչպես նոր կոորդինացիոն միացությունների սինթեզի և բնութագրման, այնպես էլ կենսաանօրգանական քիմիայի, կատալիզի և մոլեկուլային նյութերի հետազոտության ոլորտներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել անօրգանական և ֆիզիկական քիմիայի մասնագետներին, սպեկտրոսկոպիստներին, կոորդինացիոն քիմիայով զբաղվող հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է սպառողների վճարելու պատրաստակամության՝ willingness-to-pay (WTP), գնահատման մեթոդաբանությանը և հատկապես պատահական գնահատման մոդելների կիրառությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես կարելի է տնտեսական և վիճակագրական մեթոդների միջոցով չափել այն առավելագույն գումարը, որը անհատը պատրաստ է վճարել որոշակի ապրանքի, ծառայության, ռեսուրսի կամ այլ տնտեսական արժեք ունեցող առաջարկի համար։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի այն իրավիճակներում, երբ շուկայական գները լիարժեք չեն արտացոլում սպառողների նախասիրությունները, ապրանքի իրական արժեքը կամ որոշակի բարիքի նկատմամբ հասարակության գնահատականը։ Գրքում ուշադրություն է դարձվում պատահական գնահատման մոդելների կառուցմանը, դրանց տեսական հիմքերին, վիճակագրական հատկություններին և գործնական կիրառությանը։ Քննարկվում են անհատների նախասիրությունների տարբերությունները, անորոշությունը, գնահատումների փոփոխականությունը և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել վճարելու պատրաստակամության չափի վրա։ Հեղինակը դիտարկում է նաև այն մեթոդաբանական խնդիրները, որոնք առաջանում են WTP-ի տվյալների հավաքագրման և մեկնաբանման ժամանակ՝ ներառյալ պատասխանների անհատական տարբերությունները, չափման սխալները, տվյալների բաշխման առանձնահատկությունները և մոդելի ճիշտ ընտրության անհրաժեշտությունը։ Հատուկ կարևորություն ունի այն մոտեցումը, որի շրջանակում վճարելու պատրաստակամությունը ներկայացվում է ոչ թե որպես բոլոր անհատների համար հաստատուն ցուցանիշ, այլ որպես պատահական մեծություն, որը կարող է կախված լինել ինչպես դիտարկվող սոցիալ-տնտեսական և վարքագծային բնութագրերից, այնպես էլ չդիտարկվող անհատական գործոններից։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճկուն կերպով նկարագրել սպառողների իրական վարքագիծը և ստանալ առավել իրատեսական տնտեսական գնահատականներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել շուկայի պահանջարկի ուսումնասիրության, սպառողական ընտրության վերլուծության, պետական քաղաքականության գնահատման, հանրային և մասնավոր ծրագրերի տնտեսական հիմնավորման, ինչպես նաև բնապահպանական և այլ ոչ շուկայական բարիքների արժեքի որոշման համար։ Միաժամանակ այն ներկայացնում է քանակական վերլուծության գործիքներ, որոնք կարող են կիրառվել էմպիրիկ հետազոտություններում՝ տարբեր խմբերի վճարելու պատրաստակամությունը գնահատելու, գործոնների ազդեցությունը չափելու և ստացված արդյունքների հիման վրա տնտեսական որոշումներ կայացնելու նպատակով։ Աշխատության ընդհանուր արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն համադրում է տնտեսական տեսությունը, վիճակագրական մոդելավորումը և էմպիրիկ գնահատումը՝ վճարելու պատրաստակամության ուսումնասիրության համար ձևավորելով համակարգված մեթոդաբանական մոտեցում։

Экономика

Հանրային կառավարման և տարածքային զարգացման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղական ինքնակառավարման մարմինների սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրերի մշակման, կազմակերպման և իրականացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում համայնքային զարգացման ծրագրերի ձևավորման սկզբունքները, տեղական կարիքների և առաջնահերթությունների բացահայտման մեխանիզմները, ինչպես նաև ծրագրային կառավարման կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքների ֆինանսական, տնտեսական և մարդկային ռեսուրսների գնահատմանը, ծրագրերի նպատակների սահմանմանը, միջոցառումների պլանավորմանը և դրանց իրականացման արդյունավետության վերահսկմանը։ Վերլուծվում են տեղական ինքնակառավարման մարմինների, պետական կառավարման կառույցների, մասնավոր հատվածի և համայնքային բնակչության համագործակցության հնարավորությունները սոցիալ-տնտեսական ծրագրերի իրականացման գործընթացում։ Քննարկվում են համայնքային բյուջետավորման, ներդրումների ներգրավման, ենթակառուցվածքների զարգացման, զբաղվածության խթանման և հանրային ծառայությունների բարելավման հետ կապված խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու համայնքային զարգացման ծրագրերի կառավարման գործընթացը և առանձնացնելու դրա կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման և տարածքային զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։