Ձեռնարկություների բնութագրումը Հայաստանում

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է մարդու հոգեկան առողջության պահպանման, մտավոր և հուզական բարեկեցության ու հոգեկան գործընթացների ներդաշնակ զարգացման հարցերին։ Հեղինակ Է. դը Ֆյոշթերսլեպնի անունով ներկայացված հրատարակությունը կարևոր է հոգեկան առողջության մասին պատմական պատկերացումների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Վերնագիրը հուշում է, որ գրքում քննարկվում են հոգեկան կյանքի պահպանման և խնամքի ընդհանուր սկզբունքները՝ ուշադրություն դարձնելով մարդու մտավոր վիճակի, զգացմունքների, վարքի և առօրյա կենսակերպի փոխկապակցվածությանը։ Նման բնույթի աշխատություններում սովորաբար դիտարկվում են մտավոր հանգստի, չափավոր աշխատանքի, կանոնավոր քնի, ինքնազսպման, հուզական հավասարակշռության և առողջ կենսակերպի նշանակությունը։ Կարող են անդրադարձ լինել նաև այն հանգամանքներին, որոնք ազդում են մարդու հոգեկան վիճակի վրա՝ ընտանեկան ու հասարակական միջավայրից մինչև կրթություն, աշխատանք և անձնական սովորություններ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում բժշկության, հոգեբանության և առողջապահական մտքի պատմությամբ զբաղվողների համար, քանի որ արտացոլում է հոգեկան բարեկեցության վերաբերյալ 19-րդ դարի մոտեցումներն ու գիտելիքները։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է հայերեն բժշկական գրականության զարգացման և առողջության պահպանման գաղափարների տարածման պատմական ընթացքն ուսումնասիրելու համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է իսպաներենի և հայերենի դարձվածաբանական համակարգերում կենդանիների անվանումներ պարունակող կայուն արտահայտությունների զուգադրական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց իմաստային, կառուցվածքային, պատկերավոր և լեզվամշակութային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության առանցքում այն դարձվածային միավորներն են, որոնց բաղադրիչներից մեկը կենդանու անուն է և որի միջոցով արտահայտվում են մարդու բնավորությունը, վարքագիծը, արտաքին հատկանիշները, հուզական վիճակը, հասարակական հարաբերությունները կամ տարբեր իրավիճակների գնահատականը։ Քննվում է, թե ինչպես են կենդանիների վերաբերյալ պատմականորեն ձևավորված պատկերացումները վերածվում փոխաբերական նշանակությունների և ամրապնդվում լեզվի դարձվածաբանական համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երկու լեզուներում նույն կենդանու անվամբ կազմված դարձվածների համեմատությանը՝ պարզելու դրանց իմաստային համապատասխանությունները և տարբերությունները։ Միևնույն կենդանին տարբեր մշակույթներում կարող է կապվել նմանատիպ հատկանիշների հետ, սակայն որոշ դեպքերում ունենալ տարբեր խորհրդանշական կամ գնահատողական նշանակություն, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզվի և ազգային մշակույթի փոխհարաբերությունը։ Ուսումնասիրվում են լիարժեք և մասնակի դարձվածաբանական համարժեքները, ինչպես նաև այն միավորները, որոնք մյուս լեզվում չունեն անմիջական համապատասխանություն և պահանջում են բացատրական կամ գործառական համարժեքի ընտրություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դարձվածների իմաստային դասակարգումը, դրանց դրական, բացասական կամ համատեքստից կախված գնահատողական երանգների ուսումնասիրությունը և խոսքում կիրառման առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դարձվածքների կառուցվածքային տիպերին, քերականական կազմակերպմանը և բաղադրիչների կայունության աստիճանին։ Զուգադրական ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի թարգմանաբանության և օտար լեզվի ուսուցման համար, քանի որ բառացի թարգմանությունը միշտ չէ, որ փոխանցում է դարձվածային միավորի իրական իմաստն ու մշակութային ենթատեքստը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է դարձվածաբանության, իմաստաբանության, զուգադրական լեզվաբանության և լեզվամշակութաբանության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել իսպաներենի և հայերենի կենդանաբանական բաղադրիչով դարձվածների ընդհանրություններն ու ազգային առանձնահատկությունները։

Informatics

Տեղեկատվական անվտանգության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կենսաչափական տվյալների հիման վրա գաղտնաբառերի ձևավորման արդյունավետ մեթոդների մշակման և գնահատման խնդիրներին։ Քննության են առնվում անձի կենսաչափական հատկանիշների թվային ներկայացման, դրանցից կայուն և վերարտադրելի տվյալների առանձնացման, ինչպես նաև նույնականացման համակարգերում օգտագործման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաչափական նմուշների բնական փոփոխականության պայմաններում հուսալի գաղտնաբառերի ձևավորմանը, սխալների նվազեցմանը և տվյալների գաղտնիության պահպանմանը։ Վերլուծվում են կենսաչափական տեղեկատվության մշակման, հատկանիշների արդյունահանման, կոդավորման և պաշտպանված բանալիների ձևավորման տարբեր մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև ստացված մեթոդների արդյունավետության, կայունության, նույնականացման ճշգրտության և տեղեկատվական անվտանգության գնահատման չափանիշները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու կենսաչափական նույնականացման և գաղտնագրային մեխանիզմների համատեղ կիրառման հնարավորությունները՝ պաշտպանված մուտքի համակարգերի կատարելագործման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տեղեկատվական անվտանգության, կենսաչափական համակարգերի, տվյալների պաշտպանության և կիրառական գաղտնագրության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Culture

Արուճի վաղմիջնադարյան ճարտարապետական համալիրը Հայաստանի VII դարի կարևորագույն հուշարձաններից է, որը գտնվում է Արագածոտնի մարզի Արուճ գյուղի տարածքում և արտահայտում է Արշակունիների թագավորության անկումից հետո ձևավորված իշխանական և եկեղեցական շինարարական մշակույթի բարձր մակարդակը, երբ հայ ճարտարապետությունը զարգանում էր որպես ինքնուրույն ազգային դպրոց՝ համադրելով բազիլիկ և կենտրոնագմբեթ լուծումները։ Համալիրի գլխավոր կառույցը Արուճի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին է, որը կառուցվել է իշխան Գրիգոր Մամիկոնյանի պատվերով VII դարի կեսերին և առանձնանում է իր խոշոր չափերով, ընդարձակ ներքին տարածությամբ և ճարտարապետական համաչափ լուծումներով, որտեղ մեկ նավանի խաչաձև-գմբեթավոր հորինվածքը ստեղծում է մոնումենտալ և միաժամանակ ներդաշնակ տարածական ազդեցություն։ Եկեղեցու կառուցվածքում օգտագործված են բարձրորակ մշակված տուֆե քարեր, իսկ ներքին հարդարանքը, թեև ժամանակի ընթացքում մեծ մասամբ վնասվել է, վկայում է երբեմնի հարուստ որմնանկարային ձևավորման մասին, որը ընդգծում էր կրոնական թեմաների պատկերագրական ամբողջականությունը։ Համալիրի կազմում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև իշխանական պալատի ավերակները, որոնք փաստում են Արուճի՝ որպես ժամանակավոր վարչական կենտրոնի դերը Մամիկոնյանների իշխանության շրջանում, ինչպես նաև վկայում են աշխարհիկ և եկեղեցական ճարտարապետության համատեղ զարգացումը նույն տարածքում։ Արուճի համալիրը առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև հայ ճարտարապետության պատմության մեջ, քանի որ այն համարվում է անցումային օրինակ՝ վաղ քրիստոնեական բազիլիկներից դեպի զարգացած գմբեթավոր եկեղեցիներ, և իր հորինվածքային լուծումներով ազդեցություն է ունեցել հետագա դարերի հայկական եկեղեցաշինության վրա՝ ձևավորելով տարածական կազմակերպման, ծավալային հստակության և գեղարվեստական հավասարակշռության սկզբունքներ, որոնք դարձել են ազգային ճարտարապետական դպրոցի բնորոշ հատկանիշներից մեկը։

Other Subjects

Պատմաճարտարապետական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արցախի տարածքում ձևավորված կամրջաշինական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես տարածաշրջանի ճարտարապետական, ինժեներական և պատմամշակութային միջավայրի կարևոր բաղադրիչ։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակաշրջաններում կառուցված կամուրջների տեղադրությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, շինարարական նյութերն ու տեխնիկական լուծումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց ճարտարապետական հորինվածքին, բնական միջավայրի հետ փոխկապակցվածությանը և ճանապարհային հաղորդակցության կազմակերպման գործում ունեցած նշանակությանը։ Վերլուծվում են կամրջաշինության ավանդական եղանակները, քարաշինական մշակույթի առանձնահատկությունները և առանձին կառույցների պատմական ու գործառական նշանակությունը։ Քննարկվում են նաև կամուրջների դերը բնակավայրերի, առևտրական ճանապարհների և հաղորդակցության ցանցերի զարգացման համատեքստում, ինչպես նաև դրանց պահպանության ու ուսումնասիրության խնդիրները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս կամրջային կառույցները դիտարկել ոչ միայն որպես ինժեներական շինություններ, այլև որպես պատմական միջավայրի և նյութական մշակույթի արժեքավոր հուշարձաններ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության պատմության, հուշարձանագիտության, պատմական աշխարհագրության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Երևանի բազմահարկ բնակելի շենքերի ճարտարապետական առանձնահատկությունները՝ վերլուծելով շենքերի ձևավորման, կառուցվածքային լուծումների, ֆասադների դիզայնի և տարածքային պլանավորման հնագույն և ժամանակակից մոտեցումները։ Նյութը ընդգծում է, թե ինչպես է կլիման, քաղաքային միջավայրը և պատմական ավանդույթները ազդել շենքերի արտաքին տեսքի և ներքին տարածքների ձևավորման վրա, ինչպես նաև ուշադրություն է դարձնում բնակարանների ֆունկցիոնալությանը, տարածքների արդյունավետ օգտագործմանը և սոցիալական փոխազդեցությանը բազմաբնակարանային միջավայրում։ Աշխատությունը վերլուծում է նաև ճարտարապետական ոճերի զարգացումը Երևանի տարբեր շրջաններում, շենքերի բարձրության և կառուցվածքային լուծումների տարատեսակները, ինչպես նաև նորագույն շինարարական տեխնոլոգիաների ներդրումը և դրանց ազդեցությունը քաղաքի հովանավոր տեսքի վրա։ Գիրքը օգտակար է ճարտարապետների, քաղաքաշինարարների, ուսանողների և քաղաքային պլանավորման մասնագետների համար՝ առաջարկելով համապարփակ պատկեր քաղաքի բնակելի ֆոնդի կառուցվածքի և դինամիկայի մասին։