Экологическая оценка выноса бисгенных элементов с различных почв водосборного бассейна большого Севана

Философия

Այս գիրքը վերաբերում է դասական փիլիսոփայական մտքի հիմնարար տեքստերից մեկին՝ Metaphysics-ի առաջին գրքին, որտեղ ձևավորվում են փիլիսոփայության հիմնական հարցադրումները և գիտելիքի էության վերաբերյալ առաջին համակարգված մոտեցումները։ Այն սկսվում է իմացության ծագման և փորձի ու գիտելիքի հարաբերության վերլուծությամբ՝ բացատրելով, թե ինչպես է մարդը անցնում զգայական ընկալումից դեպի փորձ, ապա դեպի գիտական և փիլիսոփայական իմացություն։ Տեքստում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատճառականության գաղափարին, հատկապես չորս պատճառների ուսմունքին՝ նյութական, ձևական, շարժիչ և վերջնական պատճառներ, որոնք համարվում են իրականության բացատրության հիմքը։ Հեղինակը քննադատում է նախորդ փիլիսոփայական ուղղությունները և փորձում ձևակերպել ավելի համապարփակ մոտեցում գոյության և գիտելիքի վերաբերյալ։ Նյութը համարվում է արևմտյան փիլիսոփայության հիմնաքարերից մեկը, քանի որ դրանում դրվում են այն գաղափարական հիմքերը, որոնք հետագայում ազդել են ամբողջ մետաֆիզիկական ավանդույթի զարգացման վրա։

Другие предметы

Տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է տարվա վերջին երեք ամիսներին վերաբերող նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի համակարգված ընտրանի։ Նյութերը նախատեսված են պատմական, մշակութային, հասարակական, գրական, գիտական և այլ նշանակալի իրադարձությունների ու տարեդարձերի վերաբերյալ համառոտ տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Առանձին գրառումներում կարող են ընդգրկվել նշանավոր գործիչների ծննդյան և մահվան տարելիցներ, կարևոր իրադարձությունների տարեդարձեր, մշակութային ու գիտական կյանքի հիշարժան օրեր և այլ նշանակալի ամսաթվեր։ Տեղեկությունների ժամանակագրական դասավորությունը հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ կողմնորոշվել ըստ ամիսների և օրերի ու ընտրել անհրաժեշտ նյութերը կրթական, մշակութային կամ տեղեկատվական աշխատանքի համար։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել ցուցահանդեսների, թեմատիկ միջոցառումների, գրական երեկոների, զեկուցումների և գրադարանային տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպման համար։ Այն նաև նպաստում է պատմական ու մշակութային հիշողության պահպանմանը և տարբեր բնագավառների կարևոր տարեթվերի վերաբերյալ տեղեկությունների համակարգմանը։ Նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և կրթության ոլորտների աշխատողների, ուսուցիչների, ուսանողների և լայն ընթերցողական շրջանակների համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է իրավապահ մարմինների նախկին աշխատակից հանդիսացող դատապարտյալների քրեաիրավական և քրեակատարողական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են տվյալ խմբի իրավական կարգավիճակը, նրանց կողմից կատարված հանցագործությունների իրավական բնութագրման հարցերը, նշանակվող պատիժների առանձնահատկությունները և պատժի կատարման ընթացքում առաջացող իրավական հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախկին մասնագիտական գործունեության ազդեցությանը դատապարտյալի կարգավիճակի, անվտանգության ապահովման, պահման պայմանների և քրեակատարողական հիմնարկում նրա նկատմամբ կիրառվող միջոցների վրա։ Վերլուծվում են դատապարտյալների դասակարգման, համապատասխան հիմնարկներում տեղաբաշխման, այլ դատապարտյալների հետ շփումների կազմակերպման և հնարավոր վտանգների կանխարգելման հետ կապված խնդիրները։ Քննարկվում են նաև նրանց իրավունքների ու օրինական շահերի պաշտպանության, քրեակատարողական օրենսդրության պահանջների պահպանման և անվտանգության հատուկ միջոցների կիրառման իրավական հիմքերը։ Անդրադարձ է կատարվում պատժի նպատակների իրականացմանը, ուղղման և վերասոցիալականացման գործընթացներին, ինչպես նաև նախկին ծառայողական փորձով պայմանավորված սոցիալական և վարքային առանձնահատկությունների հաշվառմանը։ Ուսումնասիրվում են պատժի կատարման ընթացքում անհատական մոտեցման անհրաժեշտությունը, կրկնահանցագործության կանխարգելման հնարավորությունները և ազատ արձակումից հետո հասարակությանը վերաինտեգրվելու հետ կապված հարցերը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել դատապարտյալների այս առանձնահատուկ խմբի նկատմամբ քրեական և քրեակատարողական իրավունքի նորմերի կիրառման խնդիրների մասին և կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, քրեակատարողական համակարգի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Экономика

Գիտատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ծառայությունների ոլորտի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը տնտեսության անցումային ժամանակաշրջանի պայմաններում։ Քննարկվում են շուկայական հարաբերությունների ձևավորմանը զուգահեռ ծառայությունների կառուցվածքում, կազմակերպման ձևերում և տնտեսական նշանակության մեջ տեղի ունեցած փոփոխությունները։ Ուսումնասիրվում են ոլորտի զարգացման վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական, իրավական և կազմակերպական գործոնները, մասնավոր հատվածի ընդլայնումը, մրցակցային միջավայրի ձևավորումը և բնակչության պահանջարկի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծառայությունների տարբեր տեսակների զարգացման անհամաչափություններին, դրանց որակի և հասանելիության խնդիրներին, զբաղվածության ապահովման գործում ոլորտի դերին և երկրի տնտեսական աճի հետ ունեցած փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են անցումային տնտեսությանը բնորոշ սահմանափակումները, ներդրումային և ֆինանսական դժվարությունները, կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման անհրաժեշտությունը և շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ծառայությունների ոլորտի արդյունավետության բարձրացման, նոր ծառայությունների ձևավորման, ձեռնարկատիրական գործունեության խթանման և պետական կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղղություններին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ոլորտի տեղն ու նշանակությունը Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային վերափոխումների գործընթացում և բացահայտել դրա հետագա զարգացման համար կարևոր տնտեսական նախադրյալները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի անցումային շրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Педагогика

Այս աշխատանքը նվիրված է օտարալեզու սովորողների համար հայոց լեզվի արագացված ուսուցման գործընթացի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն մեթոդական և մանկավարժական խնդիրներն են, որոնք առաջանում են այն դեպքում, երբ հայերենը որպես մայրենի լեզու չկրող սովորողին անհրաժեշտ է համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածում ձևավորել հայերենով հաղորդակցվելու, հասկանալու, կարդալու, գրելու և խոսելու անհրաժեշտ կարողություններ։ Աշխատության մեջ արագացված ուսուցումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ուսումնական նյութի ավելի արագ մատուցում, այլև որպես նպատակային և համակարգված գործընթաց, որը պահանջում է ուսուցման բովանդակության, մեթոդների, նյութերի և ժամանակի արդյունավետ կազմակերպում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սովորողների նախնական լեզվական մակարդակի, տարիքային առանձնահատկությունների, կրթական փորձի, մայրենի լեզվի ազդեցության և հայերենի նկատմամբ ունեցած լեզվական կարիքների հաշվառմանը։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարող են սովորողի արդեն ձևավորված լեզվական գիտելիքներն ազդել հայերենի յուրացման վրա և ինչ դժվարություններ կարող են առաջանալ հայերենի հնչյունական, բառապաշարային, քերականական և շարահյուսական համակարգերի յուրացման ընթացքում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հաղորդակցական մոտեցմանը, որի դեպքում լեզվական կանոնների մեխանիկական յուրացումից առավել կարևոր է սովորողի՝ իրական հաղորդակցական իրավիճակներում հայերեն օգտագործելու կարողության զարգացումը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել երկխոսություններ, դերային խաղեր, իրավիճակային վարժություններ, լսողական և խոսքային առաջադրանքներ, տեսողական նյութեր և գործնական հաղորդակցական իրավիճակների մոդելավորում։ Աշխատության մեջ կարևոր է նաև բառապաշարի արագ և արդյունավետ ընդլայնման խնդիրը, քանի որ սահմանափակ ժամանակում լեզվի գործնական յուրացումը մեծապես կախված է առավել հաճախ գործածվող և հաղորդակցական առումով անհրաժեշտ բառերի ու արտահայտությունների ճիշտ ընտրությունից։ Ուսումնասիրվում են նաև քերականական նյութի մատուցման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ արագացված դասընթացում հնարավոր չէ հավասար խորությամբ ներկայացնել լեզվի բոլոր կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Այդ պատճառով կարևոր է առաջնահերթություն տալ այն քերականական երևույթներին, որոնք առավել անհրաժեշտ են առօրյա և մասնագիտական հաղորդակցության համար։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցման ինտենսիվացման միջոցներին, ժամանակակից տեղեկատվական և թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը, ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպմանը և ուսումնական արդյունքների շարունակական գնահատմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև սխալների նկատմամբ մեթոդական ճիշտ մոտեցումը․ արագացված ուսուցման պայմաններում անհրաժեշտ է տարբերակել այն սխալները, որոնք խոչընդոտում են հաղորդակցությանը, և այնպիսի սխալները, որոնք կարող են աստիճանաբար շտկվել ուսուցման հետագա փուլերում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել օտարալեզու սովորողների համար հայերենի արագացված ուսուցման առավել արդյունավետ կազմակերպման սկզբունքները և ձևավորել ուսուցման այնպիսի մոդելներ, որոնք համադրում են լեզվական գիտելիքի, հաղորդակցական կարողության և գործնական կիրառության զարգացումը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզու դասավանդող ուսուցիչների, դասախոսների, մեթոդիստների, լեզվաբանների, ուսումնական ծրագրեր մշակողների, ինչպես նաև օտարալեզու սովորողների հետ աշխատող կրթական հաստատությունների մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևորում է սովորողի անհատական կարիքներին համապատասխանեցված, հաղորդակցական և ինտենսիվ ուսուցման կազմակերպումը՝ նպատակ ունենալով հնարավորինս արդյունավետ և կարճ ժամանակում ապահովել հայոց լեզվի գործնական յուրացումը։

История

Աշխատությունը նվիրված է լարեստանցիների ավանդական ընտանեկան կենցաղի, ծիսական համակարգի և ժողովրդական հավատալիքների ազգագրական ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով համայնքի պատմամշակութային զարգացման և հասարակական հարաբերությունների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է մարդու կյանքի կարևոր փուլերն ուղեկցող ընտանեկան սովորույթների և ծեսերի վրա՝ բացահայտելով դրանց կառուցվածքը, խորհրդանշական նշանակությունը և սերնդեսերունդ փոխանցման առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում ամուսնության և ընտանիքի կազմավորման հետ կապված ավանդույթները, խնամախոսության, նշանադրության, հարսանեկան արարողությունների և նորաստեղծ ընտանիքի սոցիալական ընդունման ձևերը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ընտանիքի անդամների փոխհարաբերություններին, տարիքային և սեռային դերաբաշխմանը, ազգակցական կապերին, ավագների հեղինակությանը և ընտանեկան արժեքների պահպանման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են նաև ծննդի և երեխայի հետ կապված ծիսական գործողությունները, անվանակոչության սովորույթները, երեխայի առողջության ու բարեկեցության վերաբերյալ պատկերացումները և ընտանիքի ու համայնքի մասնակցությունը կյանքի նոր փուլի խորհրդանշական հաստատմանը։ Ժողովրդական հավատալիքների շրջանակում ներկայացվում են բնության, մարդու կյանքի, բարեկեցության, հաջողության և առօրյա երևույթների վերաբերյալ ավանդական պատկերացումները, ինչպես նաև դրանց հետ կապված արգելքները, նախանշանները և պաշտպանական նշանակություն ունեցող սովորույթները։ Կարևորվում է քրիստոնեական պատկերացումների և ավելի հին ժողովրդական հավատալիքների փոխազդեցությունը, որի արդյունքում ընտանեկան ծիսակարգում կարող էին միաժամանակ պահպանվել տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններից եկող մշակութային տարրեր։ Ծեսերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին արարողություններ, այլև որպես համայնքի սոցիալական կապերի ամրապնդման, ընդհանուր արժեքների փոխանցման և խմբային ինքնության պահպանման միջոցներ։ Առանձին նշանակություն է տրվում բանավոր ավանդույթին՝ պատմություններին, ասացվածքներին, օրհնանքներին, ծիսական խոսքերին և այլ բանահյուսական նյութերին, որոնք լրացուցիչ տեղեկություններ են հաղորդում տվյալ համայնքի աշխարհընկալման և արժեքային համակարգի մասին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ընտանիքի ներսում ինչպես են պահպանվել և փոխանցվել վարքականոնները, բարոյական պատկերացումները և ավանդական գիտելիքները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հասարակական և տնտեսական փոփոխությունների ազդեցությանը ընտանեկան սովորույթների վրա՝ դիտարկելով, թե ժամանակի ընթացքում որ ծիսական տարրերն են պահպանվել, վերափոխվել կամ աստիճանաբար դուրս եկել առօրյա գործածությունից։ Ազգագրական նյութի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես լարեստանցիներին բնորոշ տեղային առանձնահատկությունները, այնպես էլ դրանց ընդհանրությունները տարածաշրջանի այլ ժողովուրդների և համայնքների ընտանեկան մշակույթի հետ։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ ընտանեկան ծեսերն ու ժողովրդական հավատալիքները հասարակության պատմական հիշողության և մշակութային ինքնության կարևոր բաղադրիչներ են։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ազգագրության, բանահյուսության, մշակութային մարդաբանության, կրոնագիտության, ընտանիքի պատմության և ժողովրդական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։