Главные минеральные источники ССР Армении

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բժշկական ապահովագրության համակարգի ձևավորման և ներդրման տնտեսական, կազմակերպական, ֆինանսական ու սոցիալական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում առողջապահական ծառայությունների ֆինանսավորման այնպիսի մեխանիզմների ձևավորումն է, որոնք կարող են նպաստել բնակչության համար բժշկական օգնության հասանելիության բարձրացմանը, առողջապահական ծախսերի ավելի կանխատեսելի բաշխմանը և համակարգի ֆինանսական կայունության ապահովմանը։ Քննության են առնվում բժշկական ապահովագրության հիմնական սկզբունքները, ապահովագրական հարաբերությունների մասնակիցների գործառույթները, ֆինանսական միջոցների ձևավորման ու բաշխման մեխանիզմները, ինչպես նաև ապահովագրական ծածկույթի և առողջապահական ծառայությունների կազմակերպման փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի ընդգրկման, ապահովագրական վճարների ձևավորման, բժշկական ծառայությունների փաթեթների սահմանման և բուժհաստատությունների ֆինանսավորման հետ կապված խնդիրներին։ Հետազոտությունը կարող է ուսումնասիրել պետական և մասնավոր հատվածների հնարավոր դերաբաշխումը, ապահովագրական կազմակերպությունների և բուժհաստատությունների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև բժշկական ծառայությունների որակի վերահսկման և ֆինանսական միջոցների արդյունավետ օգտագործման մեխանիզմները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում առողջապահական ծախսերի կառուցվածքի և բնակչության անմիջական վճարումների ազդեցության գնահատումը՝ բժշկական ապահովագրության ներդրման սոցիալ-տնտեսական անհրաժեշտությունը հասկանալու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև միջազգային փորձի համեմատական վերլուծություն՝ տարբեր ապահովագրական մոդելների կազմակերպական ու ֆինանսական առանձնահատկությունները Հայաստանի պայմանների համատեքստում դիտարկելու համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում համակարգի ներդրման հետ կապված վարչարարական կարողություններին, տեղեկատվական ենթակառուցվածքներին, ֆինանսական վերահսկողությանը և շահառուների իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմներին։ Բժշկական ապահովագրության արդյունավետ համակարգի ձևավորումը դիտարկվում է առողջապահական քաղաքականության ավելի լայն շրջանակում՝ հաշվի առնելով սոցիալական արդարության, ֆինանսական պաշտպանության և ծառայությունների հասանելիության սկզբունքները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է առողջապահության տնտեսագիտության, ապահովագրության և հանրային կառավարման մոտեցումները՝ բժշկական ապահովագրության համակարգի ձևավորման ու զարգացման հիմնախնդիրները համալիր կերպով գնահատելու նպատակով։

Право

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է քրեական գործի քննության տեղին և նշանակությանը քրեադատավարական գործառույթների համակարգում՝ համեմատական իրավական վերլուծության տեսանկյունից։ Քննության են առնվում քրեական դատավարության հիմնական գործառույթների հասկացությունը, դրանց դասակարգման տեսական մոտեցումները և քրեական գործի քննության փոխհարաբերությունները քրեական հետապնդման, պաշտպանության ու արդարադատության իրականացման գործառույթների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախաքննության մարմինների իրավական կարգավիճակին, քննիչի դատավարական ինքնուրույնությանը, լիազորությունների սահմաններին և քրեական վարույթի մասնակիցների իրավունքների պաշտպանության երաշխիքներին։ Վերլուծվում են քրեական գործի քննության կազմակերպման սկզբունքները, ապացույցների հավաքման և գնահատման գործընթացները, դատավարական որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները և գործառույթների տարանջատման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են նաև տարբեր երկրների քրեադատավարական օրենսդրություններում նախնական քննության իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները, դատախազական հսկողության մեխանիզմները և դատական վերահսկողության նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են մրցակցային և խառը քրեադատավարական համակարգերում քննության գործառույթի իրականացման տարբերությունները, ինչպես նաև միջազգային իրավական չափորոշիչների ազդեցությունը ազգային օրենսդրությունների զարգացման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում քրեական վարույթի արդյունավետության բարձրացման, դատավարական լիազորությունների հավասարակշռման և անձի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քրեական դատավարության, համեմատական իրավագիտության, քրեական արդարադատության և իրավապահ մարմինների գործունեության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Գյունթեր Գրասի արձակում մեղքի, պատասխանատվության, հիշողության և ապաշխարության գաղափարների գրականագիտական քննությանը՝ դրանք դիտարկելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի, նացիստական անցյալի և հետպատերազմյան գերմանական հասարակության ինքնագիտակցության համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում անհատական և հավաքական մեղքի փոխհարաբերությունն է, ինչպես նաև այն հարցը, թե ինչպես է մարդը գնահատում սեփական վարքը պատմական աղետի պայմաններում և ինչ ճանապարհով է փորձում վերաիմաստավորել անցյալի նկատմամբ իր պատասխանատվությունը։ Գրական կերպարների կենսագրությունները, հիշողությունները և բարոյական ընտրությունները դիտարկվում են որպես պատմական փորձառության գեղարվեստական արտահայտություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիշողության խնդրին, քանի որ անցյալի վերականգնումը Գրասի ստեղծագործական աշխարհում հաճախ կապված է ինքնարդարացման, լռության, մեղքի գիտակցման և պատասխանատվության ընդունման հակասական գործընթացների հետ։ Քննվում է նաև այն սահմանը, որը բաժանում է անձնական մեղքը հասարակական և պատմական պատասխանատվությունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են անհատի առօրյա որոշումները առնչվել ավելի լայն քաղաքական ու բարոյական գործընթացների հետ։ Ապաշխարությունը ներկայացվում է ոչ միայն կրոնական կամ բարոյագիտական հասկացություն, այլև որպես անցյալի ճանաչման, հիշողության պահպանման և սեփական ինքնության վերագնահատման բարդ գործընթաց։ Հետազոտության մեջ կարևոր դեր ունեն Գրասին բնորոշ գրոտեսկը, հեգնանքը, խորհրդանշական պատկերները, պատմողական տեսանկյունների փոփոխությունը և իրականության ու երևակայության միահյուսումը, որոնց միջոցով բացահայտվում են կերպարների ներքին հակասությունները։ Ուշադրություն է դարձվում նաև Դանցիգի տարածական և պատմական կերպարին, որը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գործողությունների միջավայր, այլև որպես կորուսյալ աշխարհի, բազմաշերտ հիշողության և պատմական հակամարտությունների խորհրդանշական տարածություն։ Երեք ստեղծագործությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս հետևելու նույն պատմական ժամանակաշրջանի և բարոյական խնդիրների տարբեր գեղարվեստական մեկնաբանություններին՝ բացահայտելով թեմատիկ ու պատկերային կապերը դրանց միջև։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է գրականագիտական, պատմամշակութային և բարոյափիլիսոփայական մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես է գեղարվեստական գրականությունը մասնակցում անցյալի վերաիմաստավորմանը և պատմական հիշողության ձևավորմանը։

Культура

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Բիշապուր քաղաքի գեղարվեստական ժառանգության կրոնական սիմվոլիկայի վերլուծությանը՝ Սասանյան մշակութային համատեքստի համադրությամբ՝ դիտարկելով այն որպես հնագույն Իրանի պետական գաղափարախոսության և պատկերային համակարգի կարևոր արտահայտություն։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ Բիշապուրի հուշարձանային համալիրները, ռելիեֆները և ճարտարապետական ձևերը արտացոլում են զրադաշտական հավատալիքների, թագավորական իշխանության գաղափարների և աստվածային լեգիտիմության պատկերային ներկայացումները, որոնք բնորոշ էին Սասանյան քաղաքակրթությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն սիմվոլիկ պատկերներին, որոնք կապված են կրակի պաշտամունքի, արքայական իշխանության սրբացման և հաղթանակի գաղափարների հետ՝ արտահայտված քարե ռելիեֆներում և դեկորատիվ կոմպոզիցիաներում։ Աշխատությունում համադրվում են Բիշապուրի նյութական մշակույթի տվյալները Սասանյան արվեստի ավելի լայն օրինակների հետ՝ բացահայտելով ընդհանուր ոճական և գաղափարական զուգահեռներ, որոնք ընդգծում են կայսրության մշակութային միասնականությունը։ Միաժամանակ քննարկվում է հելլենիստական և տեղական իրանական ավանդույթների փոխազդեցությունը, որը ձևավորել է Բիշապուրի արվեստի յուրահատուկ պատկերային լեզուն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ Բիշապուրի գեղարվեստական ժառանգությունը կարևոր աղբյուր է Սասանյան դարաշրջանի կրոնական գաղափարախոսության և քաղաքական սիմվոլիկայի ուսումնասիրության համար։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է բազմառոտոր անօդաչու թռչող սարքերի համար խափանումների նկատմամբ կայուն L1-ադապտիվ կառավարման համակարգերի մշակման տեսական և մոդելային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում դինամիկ համակարգի կայունության և կառավարման որակի պահպանումն է այն պայմաններում, երբ համակարգի պարամետրերը կարող են փոփոխվել, մոդելում առկա են անորոշություններ կամ առանձին բաղադրիչների աշխատանքային բնութագրերը շեղվում են նախատեսված վիճակից։ L1-ադապտիվ կառավարումը դիտարկվում է որպես ժամանակակից հարմարվողական կառավարման մոտեցում, որի նպատակներից է համակարգի արձագանքի կանխատեսելիության պահպանումը փոփոխվող պայմաններում՝ կառավարման և ադապտացման գործընթացների համապատասխան կազմակերպման միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բազմառոտոր համակարգի մաթեմատիկական մոդելի կառուցման սկզբունքները, շարժման հիմնական դինամիկական փոխկապակցվածությունները, մոդելային անորոշությունների ներկայացումը և դրանց ազդեցությունը կառավարման ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել խափանումների հայտնաբերման և դրանց ազդեցության փոխհատուցման ընդհանուր մեթոդաբանական խնդիրներին՝ գնահատելով, թե կառավարման համակարգը որքանով է կարողանում պահպանել կայունությունն ու պահանջվող դինամիկական հատկությունները ոչ անվանական պայմաններում։ Կարևոր ուղղություն է ադապտիվ մեխանիզմի և հիմնական կառավարման օղակի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև համակարգի կայունության տեսական հիմնավորումը։ Համակարգչային մոդելավորումը կարող է օգտագործվել տարբեր տեսակի անորոշությունների և խափանումների պայմաններում կառավարման մոտեցումների համեմատական գնահատման համար՝ առանց իրական սարքերի գործնական կիրառման մանրամասների։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև դասական և ադապտիվ կառավարման մեթոդների համեմատություն՝ արձագանքի կայունության, հետագծման ճշգրտության և արտաքին խանգարումների նկատմամբ դիմակայունության տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն ունի կառավարման ալգորիթմների հաշվարկային արդյունավետության ուսումնասիրությունը, քանի որ իրական ժամանակում աշխատող համակարգերում որոշումների ընդունման արագությունը և կանխատեսելիությունը կարևոր ինժեներական չափանիշներ են։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ավտոմատ կառավարման տեսության, ադապտիվ համակարգերի, հուսալիության և դինամիկական համակարգերի մոդելավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով զարգացնել բազմառոտոր համակարգերի կայուն և խափանումադիմացկուն կառավարման գիտական հիմքերը։

Экономика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման համակարգերի արդյունավետության բարձրացման, վարչատարածքային զարգացման ռազմավարական ուղղությունների մշակման և կառավարման կազմակերպական, տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում վարչատարածքային կառավարման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, պետական կառավարման տարածքային կազմակերպման սկզբունքները, իշխանության տարբեր մակարդակների միջև լիազորությունների բաշխման առանձնահատկությունները և տարածքային զարգացման գործընթացներում կառավարման մարմինների դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային կառուցվածքի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններին, մարզային կառավարման և համայնքային ինքնակառավարման փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև կենտրոնական և տեղական կառավարման մարմինների գործունեության համակարգման հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական զարգացման անհամաչափությունները, տարածքային ռեսուրսների բաշխման առանձնահատկությունները, բնակչության կենսամակարդակի տարբերությունները և հանրային ծառայությունների հասանելիության վրա ազդող գործոնները։ Քննարկվում են կառավարման արդյունավետության գնահատման տեսական մոտեցումները, կազմակերպական կառուցվածքների կատարելագործման հնարավորությունները, ռազմավարական պլանավորման մեթոդները և տարածքային զարգացման ծրագրերի մշակման ու իրականացման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում վարչատարածքային միավորների ֆինանսական ինքնուրույնության, բյուջետային պլանավորման, տեղական եկամուտների ձևավորման, պետական ֆինանսական աջակցության և հանրային միջոցների նպատակային օգտագործման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կառավարման արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշների ուսումնասիրությունը՝ ներառելով ֆինանսատնտեսական կայունությունը, հանրային ծառայությունների որակը, կառավարման որոշումների իրականացման արդյունավետությունը, բնակչության մասնակցության մակարդակը և տարածքային զարգացման արդյունքները։ Դիտարկվում են ռազմավարական կառավարման ժամանակակից գործիքների կիրառման հնարավորությունները, երկարաժամկետ զարգացման առաջնահերթությունների սահմանումը, ծրագրային բյուջետավորման սկզբունքները, կատարողականի գնահատման մեխանիզմները և կառավարման արդյունքների մշտադիտարկման համակարգերի նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վարչատարածքային բարեփոխումների, համայնքների խոշորացման, կառավարման գործառույթների ապակենտրոնացման և միջհամայնքային համագործակցության հնարավոր ազդեցություններին տարածքային կառավարման կազմակերպման վրա։ Քննության են առնվում վարչական գործընթացների թվայնացման, էլեկտրոնային կառավարման համակարգերի ներդրման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և հանրային ծառայությունների մատուցման ընթացակարգերի պարզեցման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև տեղական տնտեսական զարգացման խթանման, ներդրումային միջավայրի բարելավման, ենթակառուցվածքների արդիականացման, մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման և տարածքային մրցունակության բարձրացման ռազմավարական ուղղությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են պետական կառավարման մարմինների, տեղական ինքնակառավարման հաստատությունների, մասնավոր հատվածի և քաղաքացիական հասարակության համագործակցության ձևերը, մասնակցային կառավարման սկզբունքները, որոշումների ընդունման թափանցիկության ապահովումը և հանրային հաշվետվողականության մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի ուսումնասիրության և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմաններին համապատասխան կառավարման մոդելների կիրառման հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել տարածքային կառավարման ռազմավարական պլանավորման մեթոդաբանության զարգացմանը, վարչատարածքային միավորների կառավարման արդյունավետության գնահատման գործիքակազմի կատարելագործմանը, տարածքային անհամաչափությունների նվազեցմանն ուղղված մոտեցումների հիմնավորմանը և հանրային կառավարման համակարգի կազմակերպական կարողությունների ամրապնդմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, տարածքային զարգացման փորձագետների, հանրային քաղաքականության հետազոտողների, մարզային և համայնքային կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական ու կառավարման մասնագիտությունների ուսանողների համար։