Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionChemistry
Անցումային մետաղների (Mo, W, Mn, Re) կարբիդների, բորիդների և բորի կարբիդի միկրոալիքային ճառագայթմամբ սինթեզը, դրանց ֆիզիկամեխանիկական և կատալիտիկ հատկությունները
Աշխատությունը նվիրված է անցումային մետաղների հիմքով դժվարահալ կարբիդային և բորիդային նյութերի, ինչպես նաև բորի կարբիդի ստացման գործընթացների ու դրանց կառուցվածքաֆունկցիոնալ հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ միկրոալիքային էներգիայի կիրառման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում նյութերի ձևավորման ընթացքում էլեկտրամագնիսական դաշտի և սկզբնական բաղադրիչների փոխազդեցության ընդհանուր օրինաչափություններն են, ինչպես նաև ստացված պինդ ֆազերի կառուցվածքի, բաղադրության և հատկությունների միջև կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մոլիբդենի, վոլֆրամի, մանգանի և ռենիումի միացություններին, որոնք նյութագիտության տեսանկյունից հետաքրքրություն են ներկայացնում բարձր կարծրության, ջերմակայունության, մաշակայունության և որոշ դեպքերում կատալիտիկ ակտիվության շնորհիվ։ Քննվում է միկրոալիքային ազդեցության դերը նյութի ծավալային տաքացման, փուլային փոխակերպումների և վերջնական միկրոկառուցվածքի ձևավորման գործընթացներում՝ այն համեմատելով նյութերի ստացման ավանդական ջերմային մոտեցումների ընդհանուր առանձնահատկությունների հետ։ Կառուցվածքային հետազոտությունների միջոցով հնարավոր է գնահատել առաջացած բյուրեղային ֆազերը, դրանց հարաբերակցությունը, կառուցվածքային կարգավորվածությունը և նյութի միկրոկառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են կարծրությունը, ամրությունը, մաշակայունությունը և այլ բնութագրեր, որոնք պայմանավորում են նման նյութերի հնարավոր կիրառությունները բարձր մեխանիկական ու ջերմային բեռնվածությունների պայմաններում։ Առանձին ուղղություն է կատալիտիկ հատկությունների գնահատումը, որի միջոցով ուսումնասիրվում է նյութերի մակերևութային կառուցվածքի, քիմիական կազմի և կատալիտիկ ակտիվության միջև փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության համար կարևոր է պարզել, թե սինթեզի ընթացքում ձևավորված ֆազային և միկրոկառուցվածքային տարբերություններն ինչպես են արտահայտվում վերջնական նյութի ֆունկցիոնալ բնութագրերում։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս նյութի ստացման եղանակը դիտարկել ոչ միայն որպես անհրաժեշտ միացությունների ձևավորման միջոց, այլև որպես դրանց կառուցվածքն ու հատկությունները կառավարող գործոն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անօրգանական նյութագիտության, պինդ մարմնի քիմիայի, միկրոալիքային մշակման և կատալիզի մոտեցումները՝ դժվարահալ միացությունների կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածությունները բացահայտելու և դրանց հնարավոր տեխնոլոգիական կիրառությունները գնահատելու նպատակով։
Updated: 2026-09-24
History
Езидский пантеон
Աշխատությունը նվիրված է եզդիների կրոնական հավատալիքների, դիցաբանական պատկերացումների և սրբազան կերպարների համակարգի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են եզդիական կրոնական ավանդույթի ձևավորման պատմական և մշակութային նախադրյալները, աստվածային ու սրբազան էակների վերաբերյալ պատկերացումները, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը եզդիների հոգևոր կյանքում և աշխարհընկալման համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միաստվածային հավատքի առանձնահատկություններին, Մալաքե Թաուսի՝ Սիրամարգ հրեշտակի կերպարին, յոթ սրբազան էակների մասին պատկերացումներին և նրանց վերագրվող խորհրդանշական գործառույթներին։ Ուսումնասիրվում են կրոնական առասպելները, բանավոր ավանդությունները, ծիսական սովորույթները, սրբավայրերի պաշտամունքը և կրոնական խորհրդանիշների իմաստային նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում եզդիական կրոնական պատկերացումների և Մերձավոր Արևելքի հնագույն հավատալիքների հնարավոր պատմամշակութային առնչություններին, ինչպես նաև կրոնական ավանդույթների պահպանման և սերնդեսերունդ փոխանցման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են եզդիների հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրությունը, կրոնական ինքնության ձևավորման գործընթացները, ավանդական հավատալիքների և համայնքային կյանքի փոխհարաբերությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել կրոնագետների, ազգագրագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, դիցաբանության հետազոտողների և եզդիական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-13
Geography
Կավային գրունտների սահքի դիմադրության փոփոխության օրինաչափությունները, կիրառումը սողանքային լանջերի կայունության գնահատման նպատակով (ՀՀ սողանքների օրնակով)
Աշխատությունը նվիրված է կավային գրունտների սահքի դիմադրության փոփոխության օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառությանը սողանքային լանջերի կայունության գնահատման մեջ՝ հիմնվելով Հայաստանի Հանրապետության սողանքների առկա տվյալների վրա։ Գրքում ներկայացվում են կավային հողերի ֆիզիկաքիմիական և մեխանիկական հատկությունները, սահքի դիմադրության վրա ազդող գործոնները՝ խոնավության փոփոխությունը, հողաբանական կազմը և լանջի կորերությունը, ինչպես նաև սողանքների առաջացման ու զարգացման մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է սահքի դիմադրության փոփոխությունների մաթեմատիկական մոդելները, փորձագիտական և տեսական գնահատման մեթոդները, որոնք օգտագործվում են լանջերի կայունության կանխատեսման և ապահովման նպատակով։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև կիրառական առաջարկություններ՝ սողանքային վտանգների նվազեցման, հողօգտագործման պլանավորման և ճարտարապետա-շինարարական միջոցառումների համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հողաբանական գիտությունների, երկրաբանական հետազոտությունների, քաղաքաշինության և շրջակա միջավայրի կառավարման մասնագետների համար՝ նպաստելով սողանքային լանջերի կայունության արդյունավետ գնահատմանը և վտանգների կանխարգելմանը։
Updated: 2026-08-09
Geography
Ընդհանուր աշխարհագրություն, առաջին տարի
Աշխատությունը նախատեսված է աշխարհագրության սկզբնական գիտելիքներ ձեռք բերող սովորողների համար և ներկայացնում է աշխարհագրական կրթության հիմունքները՝ նպաստելով Երկրի, նրա բնական միջավայրի և տարածական առանձնահատկությունների վերաբերյալ համակարգված պատկերացումների ձևավորմանը։ Այն ընդգրկում է աշխարհագրության ուսումնասիրման հիմնական ուղղությունները և նպատակ ունի սովորողին ծանոթացնել շրջակա աշխարհի տարածական կազմակերպվածությանը, բնական երևույթների բազմազանությանը և տարբեր տարածքների բնութագրական հատկանիշներին։ Դասագրքային նյութը միտված է աշխարհագրական հասկացությունների աստիճանական յուրացմանը, դիտողականության զարգացմանը և աշխարհագրական տեղեկությունների ընկալման ու համադրման կարողությունների ձևավորմանը։ Աշխարհագրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս սովորողներին հասկանալու բնական միջավայրի և տարածքի առանձնահատկությունների փոխկապակցվածությունը, ճանաչելու տարբեր աշխարհագրական վայրերի բնորոշ գծերը և ընդլայնելու իրենց պատկերացումները աշխարհի մասին։ Նյութի ուսուցողական բնույթը ենթադրում է գիտելիքների մատչելի և հաջորդական ներկայացում՝ համապատասխան սկզբնական մակարդակի սովորողների կրթական պահանջներին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի աշխարհագրության դասավանդման և դպրոցական կրթության զարգացման պատմության տեսանկյունից՝ արտացոլելով աշխարհագրական գիտելիքների համակարգված ուսուցման և հանրակրթական դասագրքերի միջոցով գիտելիքների տարածման ավանդույթները։ Այն նաև արժեքավոր է հայալեզու կրթական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար՝ որպես աշխարհագրական առարկայի ուսուցման կազմակերպման և գիտելիքների փոխանցման պատմական օրինակ։
Updated: 2026-10-27
Linguistics
Գրավոր խոսք
Գրավոր խոսք-ը լեզվաբանական և ուսումնական բնույթի ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է գրավոր խոսքի կառուցման, կազմակերպման և ճիշտ օգտագործման հիմնական սկզբունքները՝ ընդգրկելով մտքի ձևակերպման, տեքստի կառուցվածքի և ոճական առանձնահատկությունների հարցերը, աշխատությունում բացատրվում են տարբեր տիպի տեքստերի՝ նկարագրական, պատմողական, վերլուծական և փաստարկային գրության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կառուցման տրամաբանությունը, միաժամանակ քննարկվում են ուղղագրության, կետադրության և լեզվական նորմերի պահպանման կանոնները, հատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսքի հստակությանը, տրամաբանական հաջորդականությանը և բառապաշարի ճիշտ ընտրությանը, աշխատությունը նպատակ ունի զարգացնել գրավոր արտահայտման հմտություններ, քննադատական մտածողություն և լեզվական մշակույթ՝ օգնելով ձևավորել գրագետ և համակարգված գրավոր խոսք տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։
Updated: 2026-08-31
Literature
Ֆրանց Կաֆկայի «Օրագրերը»
Գիրքը ներկայացնում է Ֆրանց Կաֆկայի անձնական գրառումների աշխարհը և կարևոր սկզբնաղբյուր է գրողի ստեղծագործական մտածողությունը, ներաշխարհն ու գրական որոնումները հասկանալու համար։ Գրառումներում միահյուսվում են առօրյա կյանքի դիտարկումները, ինքնավերլուծությունը, ստեղծագործական մտահղացումները, երազների նկարագրությունները, ընթերցանությունից ստացած տպավորությունները և գրական աշխատանքի վերաբերյալ մտորումները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս հետևելու, թե ինչպես են առանձին գաղափարներ, պատկերներ և պատմողական դրվագներ աստիճանաբար ձևավորվում ու հետագայում արտահայտություն գտնում գրողի գեղարվեստական աշխարհում։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում գրելու գործընթացի, ստեղծագործական դժվարությունների, ինքնագնահատականի, մարդկային հարաբերությունների, ընտանիքի, աշխատանքի և հասարակական միջավայրի վերաբերյալ մտորումները։ Գրառումներին բնորոշ են անկեղծությունը, ինքնաքննադատական հայացքը և իրականության մանրուքների նկատմամբ բացառիկ ուշադրությունը։ Դրանցում հանդիպում են նաև պատմվածքների նախնական տարբերակներ, գրական փորձեր, սյուժետային մտահղացումներ և հատվածներ, որոնք օգնում են ուսումնասիրել հեղինակի ստեղծագործական մեթոդի ձևավորումը։ Միաժամանակ գիրքը պատկերացում է տալիս XX դարի սկզբի եվրոպական մտավոր և մշակութային միջավայրի մասին՝ այն ներկայացնելով անհատական փորձառության տեսանկյունից։ Օրագրային գրառումների ոչ միշտ շարունակական և ավարտուն բնույթը դրանց հաղորդում է անմիջականություն՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով տեսնելու ստեղծագործական միտքը հենց ձևավորման ընթացքում։ Հրատարակությունը արժեքավոր է ոչ միայն որպես կենսագրական աղբյուր, այլև որպես ինքնուրույն գրական ժառանգություն, որն օգնում է ավելի խորությամբ ընկալել Կաֆկայի արձակի թեմաները, պատկերային համակարգը և աշխարհընկալումը։
Updated: 2026-10-01