Գրադարանային գործի պատմությունը Սովետական Հայաստանում: Փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու: Հատոր երկրորդ 1941-1960

Биология

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրաթաղանթային (էլեկտրամեմբրանային) եղանակների կիրառությանը կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի անջատման, մաքրման և խտացման գործընթացներում։ Գրքում ներկայացվում են մեմբրանային տարանջատման հիմնական սկզբունքները՝ ներառյալ էլեկտրադիալիզը, էլեկտրօսմոզը և իոնափոխանակային մեմբրանների աշխատանքային մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց համադրությունը էլեկտրական դաշտի ազդեցության հետ։ Հեղինակը վերլուծում է կենսաբանական ծագում ունեցող միացությունների՝ սպիտակուցների, ամինաթթուների, ֆերմենտների և այլ բիոակտիվ նյութերի առանձնացման արդյունավետ տեխնոլոգիական ուղիները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են գործընթացների կինետիկ և թերմոդինամիկական առանձնահատկությունները, մեմբրանների ընտրողականությունը, խցանման (fouling) երևույթները և դրանց կանխման մեթոդները։ Ներկայացվում են նաև փորձարարական տվյալներ և տեխնոլոգիական սխեմաներ, որոնք ցույց են տալիս էլեկտրաթաղանթային համակարգերի կիրառման առավելությունները ավանդական տարանջատման մեթոդների համեմատ։ Գիրքը ընդգծում է նման տեխնոլոգիաների նշանակությունը կենսատեխնոլոգիայի, դեղագործական արտադրության և սննդի արդյունաբերության մեջ՝ որպես էներգաարդյունավետ և բարձր ընտրողական գործընթացներ։ Աշխատությունը նախատեսված է քիմիական ինժեներների, կենսատեխնոլոգների, հետազոտողների և մեմբրանային տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Психология

Բռնության և զոհի հոգեբանություն աշխատությունը ուսումնասիրում է բռնության երևույթը հոգեբանական տեսանկյունից՝ բացահայտելով ինչպես ագրեսիայի ձևավորման մեխանիզմները, այնպես էլ զոհի հոգեբանական վիճակները, վարքային արձագանքները և երկարաժամկետ հետևանքները, այն անդրադառնում է ընտանեկան, սոցիալական և երբեմն նաև ինստիտուցիոնալ բռնության դրսևորումներին՝ փորձելով հասկանալ դրանց պատճառները անհատական և հասարակական մակարդակներում, միաժամանակ վերլուծում է զոհի հոգեբանության առանձնահատկությունները՝ վախ, մեղքի զգացում, ինքնագնահատականի անկում և դիմադրողականության փոփոխություններ, ինչպես նաև ընդգծում է վերականգնման և հոգեբանական աջակցության կարևորությունը, ներառյալ թերապևտիկ մոտեցումները և սոցիալական վերաինտեգրման ուղիները, ամբողջությամբ ներկայացնելով թեման որպես բարդ փոխազդեցություն անձի ներքին աշխարհիկ գործընթացների և արտաքին սոցիալական ազդեցությունների միջև։

Экономика

Այս գիտատնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերում արտարժութային գործառնությունների կազմակերպման առանձնահատկություններին և դրանց հետ կապված ռիսկերի կառավարման հիմնախնդիրներին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են արտարժութային շուկայի կառուցվածքը, փոխարժեքների ձևավորման մեխանիզմները և բանկային համակարգի դերը միջազգային ֆինանսական հոսքերի սպասարկման գործընթացում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է արտարժութային գործառնությունների հիմնական տեսակները՝ փոխարկումներ, ֆորվարդային և սփոթ գործարքներ, ածանցյալ ֆինանսական գործիքներ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը բանկերի շահութաբերության և ֆինանսական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտարժութային ռիսկերի՝ փոխարժեքային, տոկոսադրույքային և իրացվելիության ռիսկերի գնահատման և կառավարման մեթոդներին, ներառյալ հեջավորման գործիքների կիրառումը և ներքին վերահսկողության համակարգերի կատարելագործումը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև համաշխարհային ֆինանսական շուկաների տատանումների ազդեցությունը Հայաստանի բանկային համակարգի վրա, կարգավորող դաշտի առանձնահատկությունները և Բազելյան սկզբունքների կիրառումը ռիսկերի նվազեցման գործընթացում։ Հեղինակը առաջարկում է ռիսկերի կառավարման արդյունավետության բարձրացման ուղիներ՝ ներառյալ մոդելավորման մեթոդների կատարելագործում, թվային տեխնոլոգիաների ներդրում և բանկային քաղաքականության արդիականացում։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, բանկային ոլորտի մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է պետությունների միջև տեղեկատվական հակամարտության ժամանակակից համակարգերի, դրանց ձևավորման առանձնահատկությունների և միջազգային հարաբերություններում տեղեկատվական ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տեղեկատվական հակամարտության էությունը, զարգացման հիմնական փուլերը, ռազմավարական նպատակները և դրա դերը պետությունների արտաքին քաղաքականության ու ազգային անվտանգության ապահովման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման, համացանցի, սոցիալական ցանցերի, զանգվածային լրատվության միջոցների և թվային հաղորդակցությունների ազդեցությանը միջպետական մրցակցության բնույթի փոփոխության վրա։ Ուսումնասիրվում են տեղեկատվական ազդեցության, քարոզչության, ապատեղեկատվության տարածման, հանրային կարծիքի ձևավորման և տեղեկատվական միջավայրի վերահսկման տարբեր մեխանիզմները։ Դիտարկվում են տեղեկատվական անվտանգության ապահովման պետական համակարգերը, կիբեռանվտանգության քաղաքականությունը, տեղեկատվական ենթակառուցվածքների պաշտպանությունը և արտաքին տեղեկատվական սպառնալիքներին արձագանքելու կազմակերպչական մոտեցումները։ Կարևորվում են տեղեկատվական հակամարտության քաղաքական, ռազմական, տնտեսական, հոգեբանական և տեխնոլոգիական բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը միջազգային անվտանգության համակարգի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատական վերլուծության ենթարկվել տարբեր պետությունների տեղեկատվական քաղաքականության մոդելները, ռազմավարական հաղորդակցության համակարգերը և տեղեկատվական անվտանգության ապահովման միջազգային փորձը։ Անդրադարձ է կատարվում տեղեկատվական հակամարտության տարածաշրջանային առանձնահատկություններին, աշխարհաքաղաքական մրցակցության պայմաններում տեղեկատվական ազդեցության միջոցների կիրառմանը և տարածաշրջանային անվտանգության վրա դրանց հնարավոր հետևանքներին։ Առանձնացվում են պետական և ոչ պետական դերակատարների, միջազգային կազմակերպությունների, լրատվամիջոցների և թվային հարթակների դերերը տեղեկատվական գործընթացների ձևավորման ու տարածման գործում։ Կարևորվում են նաև տեղեկատվական ինքնիշխանության, միջազգային իրավունքի, խոսքի ազատության, տեղեկատվության հասանելիության և անվտանգության պահանջների միջև հավասարակշռության պահպանման հիմնախնդիրները։ Դիտարկվում են տեղեկատվական սպառնալիքների բացահայտման, դրանց ազդեցության գնահատման, հանրային իրազեկվածության բարձրացման և տեղեկատվական դիմակայունության ամրապնդման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել տեղեկատվական հակամարտության ժամանակակից ձևերի վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը, միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությանը և տարածաշրջանային տեղեկատվական անվտանգության քաղաքականության վերլուծությանը։ Այն օգտակար է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, անվտանգության ոլորտի հետազոտողների, տեղեկատվական քաղաքականության վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում շինանյութերի արտադրության տնտեսական և արտադրական արդյունավետության բարձրացման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ոլորտի տեխնոլոգիական զարգացման, ռեսուրսների օգտագործման, արտադրանքի մրցունակության և կառավարման կատարելագործման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է շինանյութերի արդյունաբերության առկա վիճակի գնահատման, արտադրական ներուժի օգտագործման արդյունավետության և ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող գործոնների բացահայտման վրա։ Քննության են առնվում արտադրության ծավալների, ինքնարժեքի, աշխատանքի արտադրողականության, հիմնական միջոցների օգտագործման, էներգատարության և նյութատարության ցուցանիշները՝ որպես ձեռնարկությունների տնտեսական արդյունավետությունը բնութագրող կարևոր գործոններ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տեղական հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հնարավորություններին, քանի որ հանքային և այլ բնական նյութերի հասանելիությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ արտադրության ծախսերի նվազեցման, տեղական արտադրական շղթաների զարգացման և ներմուծումից կախվածության սահմանափակման համար։ Դիտարկվում են ցեմենտի, բետոնի, քարե և այլ շինարարական նյութերի արտադրության կազմակերպման ընդհանուր առանձնահատկությունները՝ տեխնոլոգիական արդիականացման և արտադրանքի որակի բարձրացման տեսանկյունից։ Կարևորվում է գործող արտադրական հզորությունների տեխնիկական վիճակի գնահատումը և ժամանակակից սարքավորումների ու արտադրական տեխնոլոգիաների ներդրման անհրաժեշտությունը։ Տեխնոլոգիական վերազինումը դիտարկվում է որպես աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման, արտադրական կորուստների նվազեցման, արտադրանքի որակի կայունացման և էներգետիկ ծախսերի օպտիմալացման կարևոր ուղղություն։ Ուսումնասիրվում են արտադրական գործընթացների ավտոմատացման, կառավարման ժամանակակից համակարգերի և որակի վերահսկման մեխանիզմների ներդրման հնարավորությունները։ Առանձին նշանակություն է տրվում էներգաարդյունավետությանը, քանի որ շինանյութերի որոշ տեսակների արտադրությունը կապված է էներգիայի զգալի սպառման հետ, և էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը կարող է անմիջականորեն ազդել վերջնական արտադրանքի ինքնարժեքի ու մրցունակության վրա։ Քննության են առնվում նաև արտադրական թափոնների կրճատման, երկրորդային հումքի օգտագործման և շրջանաձև տնտեսության սկզբունքների կիրառման հնարավորությունները՝ տնտեսական արդյունավետությունը շրջակա միջավայրի պահպանության պահանջների հետ համադրելու նպատակով։ Շուկայական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են ներքին պահանջարկը, շինարարության ոլորտի զարգացման ազդեցությունը, արտադրողների միջև մրցակցությունը և ներմուծվող շինանյութերի հետ մրցունակության խնդիրները։ Կարևորվում է արտադրանքի տեսականու ընդլայնումը, նոր պահանջներին համապատասխան նյութերի արտադրությունը և որակի միջազգային չափանիշներին մոտեցումը՝ ինչպես ներքին շուկայում դիրքերի ամրապնդման, այնպես էլ արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման համար։ Արտահանման զարգացման համատեքստում ուշադրություն է հատկացվում արտադրանքի ինքնարժեքին, որակին, փոխադրման ծախսերին, արտաքին շուկաների պահանջներին և լոգիստիկ ենթակառուցվածքներին։ Կառավարման տեսանկյունից քննության են առնվում արտադրական պլանավորման, ծախսերի կառավարման, ներդրումային որոշումների և մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման խնդիրները։ Աշխատանքի արտադրողականության բարձրացումը կապվում է ոչ միայն տեխնիկական վերազինման, այլև աշխատողների մասնագիտական պատրաստվածության, կառավարման որակի և արտադրական գործընթացների ճիշտ կազմակերպման հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ներդրումային միջավայրին և ոլորտում նոր տեխնոլոգիաների ներդրման ֆինանսավորման հնարավորություններին։ Դիտարկվում է պետական տնտեսական և արդյունաբերական քաղաքականության դերը՝ գործարար միջավայրի բարելավման, տեխնոլոգիական նորացման, տեղական արտադրության խթանման և արտահանման զարգացման պայմանների ձևավորման տեսանկյունից։ Արդյունավետության գնահատումը ներկայացվում է որպես համալիր գործընթաց, որը պետք է ներառի ոչ միայն արտադրության և շահութաբերության ցուցանիշները, այլև ռեսուրսների օգտագործումը, արտադրանքի որակը, տեխնոլոգիական մակարդակը, բնապահպանական ազդեցությունը և շուկայական մրցունակությունը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոլորտի զարգացման ներքին պահուստները և մշակել արտադրական ու տնտեսական գործունեության բարելավման առավել հիմնավորված ուղղություններ։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է շինանյութերի արդյունաբերության զարգացման ռազմավարությունների, ձեռնարկությունների կառավարման մեխանիզմների և արտադրական արդյունավետության բարձրացման միջոցառումների մշակման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել շինանյութերի արտադրության, արդյունաբերական տնտեսագիտության, արտադրության կառավարման, շինարարության և ներդրումային քաղաքականության ոլորտների մասնագետների, տնտեսագետների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղական ինքնակառավարման մարմինների սահմանադրաիրավական կարգավիճակի ուսումնասիրությանը՝ տեղական ժողովրդավարության, հանրային իշխանության կազմակերպման և համայնքային կառավարման իրավական հիմքերի համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում տեղական ինքնակառավարման սահմանադրական սկզբունքներն են, համայնքային իշխանության մարմինների ձևավորման և գործունեության իրավական հիմքերը, նրանց իրավասությունների բնույթը և պետական կառավարման համակարգի հետ փոխհարաբերությունները։ Քննվում է տեղական ինքնակառավարումը որպես հանրային իշխանության իրականացման առանձնահատուկ մակարդակ, որի միջոցով համայնքի բնակչությունը մասնակցում է տեղական նշանակության հարցերի լուծմանը՝ օրենքով նախատեսված ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների շրջանակում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համայնքի ներկայացուցչական և գործադիր մարմինների իրավական կարգավիճակին, դրանց ձևավորման սկզբունքներին, լիազորությունների շրջանակին, փոխադարձ հարաբերություններին և պատասխանատվության մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են համայնքների ինքնուրույնության իրավական երաշխիքները, սեփական լիազորությունների իրականացման պայմանները, համայնքային գույքի ու ֆինանսական միջոցների կառավարման իրավական հիմքերը և տեղական բյուջեի նշանակությունը ինքնակառավարման գործառույթների իրականացման համար։ Կարևորվում է նաև պետական մարմինների և տեղական ինքնակառավարման մարմինների իրավասությունների սահմանազատման խնդիրը՝ դիտարկելով պետական վերահսկողության և համայնքային ինքնուրույնության միջև իրավական հավասարակշռության ապահովման սկզբունքները։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տեղական ինքնակառավարման վերաբերյալ սահմանադրական դրույթների, օրենսդրական կարգավորումների և իրավական ինստիտուտների զարգացման փուլերի վերլուծություն՝ բացահայտելով համակարգի ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձին ուղղություն է համայնքի բնակիչների մասնակցության իրավական ձևերի ուսումնասիրությունը՝ տեղական կառավարման հաշվետվողականության, հրապարակայնության և ժողովրդավարական մասնակցության տեսանկյունից։ Անդրադարձ կարող է կատարվել նաև միջազգային և եվրոպական տեղական ինքնակառավարման սկզբունքների ու ազգային իրավակարգավորման փոխհարաբերությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սահմանադրական և մունիցիպալ իրավունքի մոտեցումները՝ ներկայացնելով տեղական ինքնակառավարման մարմինների տեղը հանրային իշխանության համակարգում, նրանց իրավական ինքնուրույնության սահմանները և համայնքային կառավարման սահմանադրական երաշխիքների նշանակությունը։