Գրականության ավանդային պահպանման մասին: (Մեթոդական հանձնարարականներ)

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Հարավկասպյան ավազանի գետանունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով դրանց ծագումը, լեզվական կազմավորումը և պատմամշակութային զարգացումը։ Հեղինակը վերլուծում է տարածաշրջանի հիդրոնիմների բազմաշերտ համակարգը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր լեզվական շերտեր՝ իրանական, թյուրքական, կովկասյան և մասամբ նաև հնդեվրոպական ազդեցություններ, ձևավորել գետերի անվանաբանական պատկերը։ Գրքում դիտարկվում են գետանունների իմաստաբանական կառուցվածքները, դրանց կապը բնական միջավայրի առանձնահատկությունների՝ հոսքի, գույնի, արագության, աշխարհագրական դիրքի և բնակավայրերի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հին և նոր անվանումների համեմատությանը, դրանց փոփոխության պատմական պատճառներին և քարտեզագրական աղբյուրներում արձանագրված տարբերակներին։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է լեզվական փոխառությունների և տեղական անվանաբանական ավանդույթների փոխազդեցությունը՝ բացահայտելով տարածաշրջանի հիդրոնիմիկ համակարգի ձևավորման ընդհանուր օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարևոր է լեզվաբանների, աշխարհագրագետների, պատմաբանների և տոպոնիմիկայի ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով Հարավկասպյան ավազանի բնական-մշակութային միջավայրի ավելի խոր ըմբռնմանը։

Медицина

Ուսումնասիրությունը նվիրված է հիվանդանոցային վարակների համաճարակաբանությանը և դրանց կանխարգելման հիմնախնդիրներին՝ առողջապահական համակարգի նոր սոցիալ-տնտեսական պայմաններում։ Աշխատության կենտրոնում բուժհաստատություններում վարակների տարածման օրինաչափությունների, ռիսկի գործոնների և կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետության ուսումնասիրությունն է։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հիվանդանոցային վարակների առաջացմանն ու տարածմանը նպաստող գործոնները, այդ թվում՝ բուժական միջամտությունները, հիվանդների խոցելիությունը, բուժանձնակազմի գործունեությունը, հիվանդանոցային միջավայրի առանձնահատկությունները և վարակի վերահսկման կազմակերպումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համաճարակաբանական հսկողության համակարգին, որի միջոցով հնարավոր է ժամանակին հայտնաբերել վարակների դեպքերը, հետևել դրանց տարածման դինամիկային և բացահայտել հնարավոր բռնկումները։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հակամանրէային դեղամիջոցների նկատմամբ միկրոօրգանիզմների կայունության խնդրին, որը բարդացնում է բուժումը և մեծացնում վարակների վերահսկման անհրաժեշտությունը։ Նոր սոցիալ-տնտեսական պայմանների համատեքստում քննարկվում են առողջապահական ռեսուրսների, ֆինանսավորման, բուժհաստատությունների կազմակերպման, կադրային ապահովման և վարակի վերահսկման ծրագրերի ազդեցությունը համաճարակաբանական իրավիճակի վրա։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են կանխարգելման հիմնական ուղղությունները՝ ձեռքերի հիգիենան, ախտահանման և ստերիլիզացման պատշաճ կազմակերպումը, բժշկական սարքավորումների անվտանգ օգտագործումը, մեկուսացման միջոցառումները, բուժանձնակազմի ուսուցումը և համաճարակաբանական մշտադիտարկումը։ Կարևորվում է նաև կանխարգելիչ միջոցառումների համակարգված իրականացումը, քանի որ հիվանդանոցային վարակների նվազեցումը պահանջում է ոչ միայն առանձին հիգիենիկ գործողություններ, այլև հաստատության մակարդակով կազմակերպված վարակի վերահսկման ամբողջական համակարգ։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հիվանդանոցային վարակների կանխարգելման ռազմավարությունների կատարելագործմանը, հիվանդների անվտանգության բարձրացմանը և առողջապահական ծառայությունների որակի բարելավմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել համաճարակաբաններին, վարակաբաններին, հիգիենիստներին, կլինիկական բժիշկներին, բուժքույրերին, առողջապահության կազմակերպիչներին, հանրային առողջապահության մասնագետներին, ինչպես նաև բժշկական բուհերի ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Сельское хозяйство

Պատմաքաղաքական և գրադարանագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի մարտյան պլենումի՝ գյուղատնտեսության զարգացմանը վերաբերող նյութերի տարածման և հանրայնացման գործում գրադարանների ունեցած դերի լուսաբանմանը։ Քննության են առնվում խորհրդային ժամանակաշրջանի ագրարային քաղաքականության գաղափարական ուղղությունները, գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման խնդիրները և կուսակցական որոշումների ներկայացման կազմակերպական ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարաններում քաղաքական ու գյուղատնտեսական գրականության ցուցադրությունների, թեմատիկ գրքային հավաքածուների, ընթերցողական քննարկումների և տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպմանը։ Դիտարկվում են գրադարանների մասնակցությունը բնակչության քաղաքական իրազեկման, գյուղատնտեսության ոլորտի աշխատողների տեղեկատվական սպասարկման և կուսակցական որոշումների քարոզչական տարածման գործընթացներին։ Քննարկվում են նաև գրադարանավարների աշխատանքային մեթոդները, ընթերցողների հետ տարվող գաղափարադաստիարակչական գործունեությունը և գրադարանային հաստատությունների համագործակցությունը խորհրդային հասարակական կազմակերպությունների հետ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդային գրադարանների գործունեության գաղափարական առանձնահատկությունները, տեղեկատվության տարածման պետական մեխանիզմները և գյուղատնտեսական քաղաքականության ներկայացման քարոզչական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում գրադարանային աշխատանքի և կուսակցական քարոզչության փոխկապակցվածությանը՝ խորհրդային հասարակության քաղաքական ու մշակութային կյանքի համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության պատմության, խորհրդային ագրարային քաղաքականության, քաղաքական քարոզչության և ԽՍՀՄ հասարակական պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Другие предметы

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Педагогика

Գիրքը նվիրված է 19-րդ դարի հայ պարբերական մամուլում մաթեմատիկայի ուսուցման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական մտքի, մանկավարժական հայացքների և դասավանդման մեթոդների զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում վերլուծվում են հայ մամուլում հրապարակված հոդվածները, քննարկումները և կրթական նյութերը, որոնք վերաբերում են մաթեմատիկական կրթության նպատակներին, բովանդակությանը, դասավանդման մեթոդներին և դպրոցական կրթության բարեփոխումներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկայի ուսուցման դերին ազգային կրթական համակարգի ձևավորման գործում, ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստվածության, դասագրքերի նշանակության և ժամանակի առաջադեմ մանկավարժական գաղափարների տարածմանը։ Գիրքը բացահայտում է 19-րդ դարի հայ պարբերական մամուլի կարևոր դերը մաթեմատիկական կրթության զարգացման, գիտելիքի հանրայնացման և կրթական բարեփոխումների խթանման գործում՝ հիմնվելով պատմամանկավարժական աղբյուրների համակողմանի ուսումնասիրության վրա։ Աշխատանքը նախատեսված է կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, մանկավարժների, մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ կրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Социология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում երեխաների սոցիալական պաշտպանության համակարգի ձևավորման, պատմական զարգացման և հասարակական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ պատմասոցիոլոգիական մոտեցման շրջանակում։ Քննարկվում են երեխաների սոցիալական պաշտպանության գաղափարի առաջացման նախադրյալները, դրա զարգացման հիմնական փուլերը, պետական և հասարակական հաստատությունների դերակատարությունը, ինչպես նաև սոցիալական քաղաքականության փոփոխությունները տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երեխաների իրավունքների պաշտպանության, սոցիալական ապահովության, խնամքի, դաստիարակության և բարեկեցության ապահովմանն ուղղված ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են ընտանիքի, պետության, կրթական հաստատությունների, հասարակական կազմակերպությունների և սոցիալական ծառայությունների փոխհարաբերությունները՝ երեխաների պաշտպանության համակարգի ձևավորման և գործունեության համատեքստում։ Դիտարկվում են խորհրդային և հետխորհրդային ժամանակաշրջաններում սոցիալական պաշտպանության քաղաքականության առանձնահատկությունները, անկախության տարիներին իրականացված ինստիտուցիոնալ վերափոխումները և սոցիալական աջակցության կազմակերպման մոտեցումները։ Կարևորվում են սոցիալական անհավասարության, աղքատության, ընտանեկան դժվարությունների, ծնողական խնամքից զրկված երեխաների պաշտպանության և սոցիալական խոցելիության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում երեխաների խնամքի հաստատությունների գործունեությանը, ընտանիքահեն աջակցության զարգացմանը, համայնքային սոցիալական ծառայությունների նշանակությանը և երեխաների սոցիալական ներառման հնարավորություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել պատմական փաստաթղթերի, օրենսդրական կարգավորումների, վիճակագրական տվյալների և սոցիոլոգիական ուսումնասիրությունների համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ բացահայտելու սոցիալական պաշտպանության համակարգի զարգացման օրինաչափությունները։ Առանձնացվում են երեխաների պաշտպանության ոլորտում պետական քաղաքականության արդյունավետության, ծառայությունների հասանելիության, միջգերատեսչական համագործակցության և հասարակական մասնակցության հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում է նաև միջազգային չափանիշների և երեխաների իրավունքների պաշտպանության սկզբունքների ազդեցությունը Հայաստանում սոցիալական պաշտպանության համակարգի կատարելագործման վրա։ Աշխատությունը նշանակություն ունի սոցիալական քաղաքականության պատմության, մանկության սոցիոլոգիայի, սոցիալական աշխատանքի և երեխաների իրավունքների պաշտպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգների, պատմաբանների, սոցիալական աշխատողների, մանկավարժների, հանրային կառավարման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։